මතක හා මතය

මිතුරු තුමෝ තම ජන උරුමයට බැතී

මගේ මතකය ඈත අතීතයට දිව යයි. මගේ මහගෙදර පිහිටි කළුබෝවිල පන්සල පාර එකල පටු ගුරු පාරකි. එම ගුරු පාරට හැරෙන නුගේගොඩ දෙහිවල මහ පාරද එකල පටු තාර පාරකි.

ගුවන්විදුලියේ වයස 100 මගේ ගුවන්විදුලි වයස 69

මා ඉපදුණේ ගුවන්විදුලිය ඉපදී තුදුස් වසකිනි. මා නමෝ විත්තියෙන් ගුවන් විදුලියට පා තැබුවේ මගේ වසු වියේය. මම දැන් අසූ වියේය. ගුවන්විදුලියේ වයස දැන් 100 යකි. මගේ ගුවන් විදුලි වයස 69 යකි.

ජේ.වී.පී ය හා හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංග

රෝහණ විජේවීරයන්ගේ ජේවීපීය බිහිවූයේ 06 වැනි දශකයේ යැයි සිතමි. එහෙත් ඒ ජේවීපීය ඉපදෙන්න බොහෝ කලකට පෙර , එනම් , ඊට කලින් දශකයේ තවත් ජේවීපීයක් ප්‍රකටව තිබුණු බව දන්නා අය මෙකල වෙතොත් ඒ ඉතා අතළොස්සකි.

අමරසේකර විබුධයාණෝ

ගුණදාස අමරසේකර ලේඛකයාණන්ට 96 වන විය පිරු⁣ණේ 2025 නොවැම්බර් 12 වන දාය. මේ හෘදයංගම අතීත ආවර්ජනය ඒ නිමිත්තෙනි.

සිනමා නිර්මාණවලදී මම සත්‍යවාදී වෙමි.’’ - ෆෙඩ්රිකෝ ෆෙලිනි

[ Federico Fellini (1920 1993) විශ්ව කීර්තිධර සම්භාවනීය ඉතාලි චිත්‍රපටි අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි. ඔහු පළමු වරට අන්තර්ජාතික කීර්තියට පත්වූයේ La Strada (1954) චිත්‍රපටියට විශිෂ්ට විදේශීය චිත්‍රපටියට හිමි වන Oscar සම්මානය ලැබීමෙනි.

අසම්මත (Absurd) නාට්‍ය කරුවෙකුගේ අසම්මත විවරණයක්.

අසම්මත නාට්‍ය කලාවේ (Absurd Play) ප්‍රධාන පෙළේ නියෝජිතයෙක් වූ Eugene Ionesco (1912 -1994) රුමේනියානු ජන්මයක් ඇති ‍ ප්‍රංශ නාට්‍යකරුවෙකි.

ස්කැන්ඩිනේවියානු සාහිත්‍යය සහ සාහිත්‍ය නිර්මාණ (6)

කීර්තිමත් ස්කැන්ඩිනේවියානු ඇමරිකානු ලේඛකයෝ දෙදෙනෙක්ද මේ අතර වෙති. හ්ජල්මාර් හ්ජෝර්ත් බෝයෙසෙන් (Hjalmar Hjorth Boyesen) විසින් ’ගනර්’, (Gunner - 1874) කෘතියෙහිලා තම දේශය වන නෝර්වේ රට වර්ණිතය.

ස්කැන්ඩිනේවියානු සාහිත්‍යය සහ සාහිත්‍ය නිර්මාණ (5)

නවකතාකරුවෙකු නාට්‍යකරුවෙකු හා කවියෙක්ද වූ පෑර් ලාගර්ක්විස්ට් වූකලී වර්නර් වොන් හීඩන්ස්ටම් විසින් ආරම්භ කරන ලද ස්වීඩන් සාහිත්‍ය පුනරුදයේ අතිශය ප්‍රබල පුද්ගලයා විය. ඔහු 1981 අවුරුද්දේ වොක්ස්ජෝ නගරයේ උපත ලැබීය.

ස්කැන්ඩිනේවියානු සාහිත්‍යය සහ සාහිත්‍ය නිර්මාණ (4)

ස්වීඩනයේ සෙල්මා ලැගර්ලෝර්ෆ් (Selma Lagerlof) පරිකල්පනය ආත්ම කොට ඇති අද්භූතවාදී (Romantic) ලෝකය දෙසට නැඹුරු වූවෙකි.

ස්කැන්ඩිනේවියානු සාහිත්‍යය සහ සාහිත්‍ය නිර්මාණ - 3

20 වන ශත වර්ෂයේදී නෝර්වීජියාව , ඩෙන්මාර්කය හා ස්වීඩනය යන ස්කැන්ඩිනේවියානු රටවල් තුනම විශිෂ්ට ගණයේ නවකතාකරුවන් බිහි කළේය.

ස්කැන්ඩිනේවියානු සාහිත්‍යය සහ සාහිත්‍ය නිර්මාණ (2)

ස්කැන්ඩිනේවියානු සාහිත්‍යය සහ සාහිත්‍ය නිර්මාණ (1)

අයිස්ලන්තය , ඩෙන්මාර්කය , නෝර්වීජියාව සහ ස්වීඩනය යන රටවල් වෙසෙස් කොට හැඳින්වෙන්නේ ස්කැන්ඩිනේවියානු නාමයෙනි. ස්වීඩනයේ දිස්ත්‍රික්කයක් සඳහා වන ’ස්කේනී’ යන පැරණි යෙදුම ඇසුරෙන් මෙම නාම ව්‍යවහාරය බිහිව ඇත.

ලෙනින් සහ දොස්තොයෙව්ස්කි

සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවේ නිර්මාතෘවර ව්ලැඩිමීර් ඉලිච් ලෙනින්ගේ විප්ලවවාදය ගැන බහුලව කතා වෙතත් ඔහුගේ සාහිත්‍ය ප්‍රේමය හා විචාර චින්තනය ගැන සාකච්ඡා වන අවස්ථා අතිදුර්ලභය. ලෙනින් නමැති විප්ලවවාදී රාජ්‍ය නායකයා ඉතා කුලුපගව ඇසුරු කළ ඔහුගේ විප්ලව වාදී සමකාලිකයෙක් වූ ජී.එම්.

බුදුන් වහන්සේගේ සන්නිවේදන න්‍යාය (2)

බුදුන් වහන්සේ ධරමාන කාලයේ අසමාන ස්වරයෙන් හෙවත් කටහඬින් මෙන්ම විවිධ ධර්ම දේශනා විලාසයන්ගෙන්ද සජ්ජිත තම ශ්‍රාවක සත් නමක් උන්වහන්සේගෙන් අග තනතුරු ලැබීමෙන් ඉඳුරා සනාථ වන්නේ කුමක්ද?

බුදුන් වහන්සේගේ සන්නිවේදන න්‍යාය (1)

මාධ්‍යය , ජන මාධ්‍යය , සන්නිවේදනය , ජන සන්නිවේදනය යන යෙදුම් මෑතදී බටහිරින් ණයට ගත් විද්‍යාංගයකට අයත් පාරිභාෂික පදය.

මුල් අවධියේ ගුවන්විදුලියෙන්:

සිංහල නාට්‍ය ඉදිරිපත් කළ ශිල්පීන් නාට්‍ය සංගම් හා විද්‍යාල කවරේද යන්න හෙළි කරන වාර්තාවක් ඇත. එඩ්වින් පෙරේරා ; තැපැල් හා විදුලි සංදේශ නාට්‍ය සංගමය ; මීගමුවේ මිනර්වා නාට්‍ය සංගමය ; සී.ඒ. ෆොන්සේකා ; ගාල්ලේ මහින්ද විද්‍යාලය ; කුරුණෑගල රජයේ සේවක සංගමය ; මීතොටමුල්ලේ ජයදේව පෙරේරා බලපිටියේ ඇල්ටන් ද සිල්වා ; ආනන්ද සරත් විමලවීර යන නම් එකී වාර්තාවේ සඳහන් වේ. එම වාර්තාව මගින් හෙළි වන වැදගත් කරුණක් ඇත. එනම් ලංකා ගුවන් විදුලිය මුල් අවධියේ සිටම සිංහල ගුවන්විදුල

ගුවන්විදුලි නාට්‍ය පුරා වත (2)

ලංකා ගුවන්විදුලි ප්‍රචාරය ආරම්භ වීමෙන් අනතුරුව මෙරට අසන්නන්ගේ ආස්වාදය අරබයා බ්‍රිතාන්‍ය ගුවන්විදුලි ආයතනයෙන් (B.B.C) ලබාගත් කෙටි නාට්‍ය මේ නව ශ්‍රව්‍ය මාධ්‍යය ඔස්සේ විකාශනය කිරීමට එහි බලධාරීහු උත්සුක වූහ.

ගුවන්විදුලිය කීර්තිමත් කළ ප්‍රේමකීර්ති

(කෘතහස්ත සන්නිවේදක , ප්‍රශස්ත ගේය කාව්‍ය රචක ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්හුගේ 36 වන ගුණ සමරුව නිමිත්තෙනි.)

ගුවන්විදුලි නාට්‍ය පුරා වත - 01

බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත අතරින් ගුවන් විදුලි ප්‍රචාරය පටන් ගත් මුල්ම යටත් විජිතය ලංකාව වන අතර රජයට අයත් පළමු ගුවන්විදුලි ආයතනය බිහි වූයේද එහිය.

ගුවන්විදුලියට තිලකයක් වන් තිලක සුධර්මන්: මගේ ගුවන්විදුලි මතකය (3)

මගේ කටහඬ නෑඹුලින් ගුවනට උරුම කළ තිලක සුධර්මන් ද සිල්වා නම් මාධ්‍ය මහාශයාහට ඔහු ජීවතුන් අතර සිටියදීම කළ ගුණ පිණිස කිසිදු ගුරුපුදක් පිරිනැමුමට අවස්ථාවක් නොලැබීම ගැන අදද මම බලවත් ලෙස ශෝක වෙමි.

මගේ ගුවන්විදුලි මතකය (2)

එකල මෙකල මෙන් ගුවන්විදුලි ආයතනය ඉදිරිපිට ඇති මහ පාර වසා නොතිබුණි. එදා එය ප්‍රසිද්ධ වූත් ප්‍රධාන වූත් බස් පාරකි. ඒ මග ඔස්සේ එදා දිව ගියේ 116 සහ 195 යන රූට් නොම්මර දෙකේ බස්ය.

මගේ ගුවන්විදුලි මතකය (1)

ඒ 1950 අවුරුද්දේ මැද භාගය විය යුතුය. මම එකල නුගේගොඩ ශාන්ත ජෝන් විදුහලේ පෙර දෙටු පෙළ පන්තියේ ඉගෙන ගනිමින් සිටියෙමි.

මහත්මා ගාන්ධි සහ හික්කඩුවේ සුමංගල නා හිමි

ඉන්දියානුවන්ට අයිති විශාල සමාගමක් දකුණු අප්‍රිකාවේ විය. එකී සමාගම විසින් පවරන ලද වන්දි නඩුවක නීති උපදේශක වශයෙන් කටයුතු කිරීමේ කාර්ය එකල කෘතහස්ත බැරිස්ටර්වරයෙක් වූ මහත්මා ගාන්ධි භාර ගත්තේය.

අප්‍රකටව දිවි ගෙවූ සුප්‍රකට ලේඛකයා

ඒ 06 වන දශකයයි. අංකුර සාහිත්‍ය ලෝලීන් හා මාධ්‍ය ලෝලීන් වශයෙන් අප භද්‍ර යෞවනයේ පසුවුණු සුන්දර අවධියයි. එකල අපි එක සේ දිවාචරයන් මෙන්ම නිශාචරයෝද වීමු. මගේ දිවාචර දිවියේත් නිශාචර දිවියේත් කුලුපග සගයන් අතර සුනන්ද මහේන්ද්‍රයෝ අග තැන් ගත්හ.

සෞන්දර්ය රසාකරයක් වන් මානවසිංහයෝ

සංස්කෘත භාෂාව හැදෑරීමේ ආශා බීජය මගේ ළය ආලවාලයෙහි නමෝ විත්තියෙන් රෝපණය වූයේ ශ්‍රී චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහයන් තම ’කෝමල රේඛා’ කව් - ගී සංග්‍රහයට ප්‍රස්තාවනා වශයෙන් ලියූ’පෙර තලය’ නම් ක්ෂුද්‍ර කාව්‍යයේ ආනුභාවයෙනි. එය හුදු ප්‍රස්තාවනාවක් නොව මධුර, මනෝහර, ස්නිග්ධ, කෝමල පදාවලියෙන් අලංකෘත එකම වාග් ආශ්චර්යකි. එකම වාක් ප්‍රාතිහාර්යකි. එකම වාක් වික්‍රමයකි.

ඒකාධිපති ව්‍යවස්ථා ශාපය මුලින්ම ⁣හෙළි කළ අනාගත වක්තෘ

මගේ තිඹිරි ගෙය වූයේ සොයිසා ලයිනිං හෝම් එක වුවද මා හැදුණේ වැඩුණේ කළුබෝවිල ගමේ මගේ අම්මාගේ මහ ගෙදරය.

එක වැකියෙන් කතු වැකි ලියූ මහා ලේඛකයා

එක්තරා දිනක හවස් යාමයේ මගේ පොත් රාක්කය පීරමින් මා කල් ගත කළේ කලකට පෙර මවිසින් කියවන ලද පොතක් යළි අතට ගෙන කියවීමේ අභිලාෂයෙනි. එහෙත් එකී පොත සොයාගන්නට මා මහත් සේ වෙහෙස ගෙන කළ උත්සාහය ව්‍යර්ථ විය.

මහා ගත්කරුගේ අවසන් උපන් දින සාදය

මට ඔහු මුලින්ම හඳුනා ගන්නට වාසනාව ලැබුණේ මා විශ්වවිද්‍යාලයේ අවසන් වසර ගත කරන සමයේය. එනම් විශ්ව විද්‍යාලයේ දර්ශන අංශ සඟරාවේ ඒ වසරේ සංස්කාරක වූ මා ඊට ලිපියක් සපයන ලෙසට ආරාධනා කිරීමට මගේ විශ්වවිද්‍යාල සගයෙක් වූ සෝමරත්න දිසානායකයන් (පසුව නීතිඥ සෝමරත්න දිසානායක )සමග ඔහුගේ නාවල නිවෙසට ගිය දිනයේය. ඒ ලිපිය හා බැඳුණ මන බඳින සිද්ධියක් ඇත.