මතක හා මතය

පැරණිම රැකියාව දූෂණයද?

ඇස්. පියසේන (සේනාධීර පියසේන) නම් බහුශ්‍රැත හා පරිණත මාධ්‍ය විශාරදයාණන් සමග ඉතා ළංව ඇසුරු කිරීමට ලැබීම මගේ පරම භාග්‍යයකි. අනූ වියද ඉක්ම මියෙන තෙක්ම පැහැදිලි මතක ශක්තියෙන් යුතුව සිටි ඔහුගේ විවිධ විචිත්‍ර ජීවන අත්දැකීම් උකහා ගැනීමේ දුර්ලභ අවස්ථාව මට හිමි වූ හෙයිනි.

29 October 2024

78 ව්‍යවස්ථා මාරකය

නව ව්‍යවස්ථාවක් පතන ලක් පුරවැසියන්ගේ අවධානය පිණිසය !

22 October 2024

සම්මාන උන්මාදය

සංස්කෘත භාෂාවේ එන ’මන්’ ධාතුව හෙවත් ක්‍රියා මූලය කෙරෙන්, ’දැනගැනීම’, ’සිතීම’, ’මැනීම’, ’සලකා බැලීම’, ’ගරු කිරීම’, ’ආඩම්බර වීම’, යන අර්ථ සූචනය වෙයි.

15 October 2024

අඩ සියවසක් පිරුණු ’බව තරණය’

අනාදිමත් කාලයක පටන් අද්භූත චරිතයක් ලෙස නිරූපිත බුද්ධ චරිතය යථාර්ථවාදී උත්තම මානව චරිතයක් ලෙස නිරූපණය කරමින් මාර්ටින් වික්‍රමසිංහයන් විසින් රචිත ’බව තරණය’ නවකතාව පළමු වරට මුද්‍රණද්වාරයෙන් ප්‍රකාශිත වූයේ 1973 නොවැම්බරයේය

08 October 2024

අ⁣යියෝ ! ජයසිරි ඔබ කොහිද ?

(සැට වස් ඉක්මවන මියුරු මිතුරු ඇසුරකට උරුමකම් කියන මගේ ළබඳ සකිසඳ ඩබ්ලිව්.ජයසිරි කලාකරුවාණන්ගේ හදිසි දිවි අබිනික්මන නිමිතිකොට සසල හදින් ලියැවෙන මතක වතකි.)

01 October 2024

පුද්ගල වන්දනාව

මේ ලිපිය උපුටා ගැනුණේ මා 2019 වසරේ පළ කළ ’ඔබ නොදුටු ලෙනින්’ නමැති පරිවර්තන පොතෙනි.

24 September 2024

ගුවන්විදුලි හාස ඉතිහාසය (2)

නාඩගම් යුගයේ නූර්ති යුගයේ ග්‍රැමෆෝන් යුගයේ සිනමා යුගයේ මෙන්ම ගුවන්විදුලියේ මුල් යුගයේද විකට රසය නිපදවීමෙහි ලා නිරතව සිටි මෙරට ප්‍රකට විකට ශිල්පීන් එතෙක් අනුගමනය කළ ගතානුගතික සම්ප්‍රදාය ඉවත ලා නව්‍ය ආකල්පයකින් යුත් පරිණත ප්‍රහසන කලාවක් ගුවන්විදුලිය මගින් නමෝ විත්තියෙන් හඳුන්වා දුන් දුර්ලභ ගණයේ ප්‍රහසන කලාකරුවෙකු ලෙස එච්.ඩී.විජයදාසයන් හැඳින්වීම කවර වරදද?

17 September 2024

ගුවන්විදුලි හාස ඉතිහාසය විජේ සහ බර්ටි

ආරම්භක අවධියේ ලංකා ගුවන් විදුලිය ඔස්සේ ගුවන්විදුලි නාට්‍ය ප්‍රචාරය කළ ශිල්පීන් සහ නාට්‍ය සංගම් අතර තැපැල් හා විදුලි සංදේශ නාට්‍ය සංගමද විය. ලංකා ගුවන් විදුලිය මගින් මුලින්ම හාස්‍ය වැඩසටහන් ප්‍රචාරය කිරීම පිළිබඳ ගෞරවය හිමි වන්නේ එකී තැපැල් හා විදුලි සංදේශ නාට්‍ය සංගමයේ ඒ. ඒ. පෙරේරා මහතාටය.

10 September 2024

බෞද්ධ මාක්ස්වාදියා

කලක පටන් දැන හැඳින සමීපව ඇසුරු කළ ගුණසේන විතානයන් සමග එකට වැඩ කිරීමේ අවස්ථාව පළමුවෙන්ම මට උදාවූයේ ඔහු ’ජනතා ලේඛක පෙරමුණ’ ආරම්භ කිරීමත් සමගය.

03 September 2024

’යුග පුරුෂයා’ ගණිකාවක් ද?

’නිම් වළලු පළල් කරනවා’ යන සුලබ කියමන සේම නිතර නිතර අපගේ කනට ඇහෙන ඇසට පෙනෙන තවත් සුලබ වත්මන් වාග් ව්‍යවහාරයකි ’යුග පුරුෂයා’ යන්න.

27 August 2024

මමත් කළුයි මාගේ කවිකමත් කලුයි!

(පී.බී.අල්විස් පෙරේරා කිවිඳුන් මිය ගොස් 2024 අගෝස්තු 21 වැනි දිනට පුරා වසර 58ක් සපිරෙයි. ඔහු පිළිබඳ මගේ මේ හෘදයංගම මතක වත සහෘද ඔබගේ පහන් සංවේගය උදෙසාය.)

20 August 2024

අඹ බයන්න සහ අඹ යාළුවා

අප ’අඹ’ බයන්න යනුවෙන් හැඳින්වීමට පුරුදුව සිටින්නේ සඤ්ඤක ’ඹ’යන්නය. ඊට හේතුව, අඹ නමැති පලතුරට කියන නාමය ලිවීමේදී සඤ්ඤක ’ඹ’යන්න භාවිත වීම බවය බොහෝ දෙනාගේ සිතේ ඇති අදහස.

13 August 2024

’’ෆ’’ අක්ෂරය සිංහල හෝඩියට ආ හැටි

ඉංග්‍රීසි හෝඩියේ F ශබ්දය වෙනුවට සිංහල හෝඩියට මෑතක පිවිස මේ වන විට බහු භාවිතයට පත්ව ජන සම්මතව ඇති ’ෆ’ අක්ෂර රූපය අලුත නිපදවා ගත්තක්ය යන දුර්මතය ඒ පිළිබඳ සුලමුල නොදත්තන් අතර පැතිර පවතින්නට පුළුවන. එබැවින් මෙහි ඉතිහාසය හෙළි කිරීම ශාස්ත්‍ර යුක්ති වශයෙන් වැදගත් වෙතියි සිතමි. ෆ අක්ෂර රූපයේ ඉතිහාසය ඉන්දියාවේ වේද කාලය දක්වා දිව ගියද එය ඉංග්‍රීසි

06 August 2024

මැතිවරණ කාලයේ ජ්‍යෝතිෂ උන්මාදය

අභීත සන්නිවේදන මාධ්‍ය විශේෂඥයෙකු මෙන්ම අදීන ලේඛකයෙක්ද වූ කුෂ්වාන්ත් සිං නම් නිර්දය දේශපාලන විශ්ලේෂකයා වර්තමාන ඉන්දියානු දේශපාලකයන්ගේ ජ්‍යෝතිෂ උන්මාදය විවරණය කරමින් රචිත ප්‍රශස්ත ලිපියක සිංහල පරිවර්තනයක් මේ.

30 July 2024

අතිපණ්ඩිතයන්ගේ වචන වාත්තුව

මෙරට වියතුන් සබා මැද, දේශපාලන වේදිකා මත, පුවත්පත්වල මෙන්ම ගුවන්විදුලි හා රූපවාහිනී නාලිකාවල ද නිතර පට්ට ගහන සුලබ කියමනක් ඇත. මේ බලන්න.

23 July 2024

කාමය නැති ’’කාම සූත්‍රය’’

පී. බී. අල්විස් පෙරේරා කිවිඳුන්ගේ ජන්ම ශත සංවත්සර උළෙල ශ්‍රී ලංකා පදනම් ආයතනයේ දී පැවැත්වීමට යොදා ගෙන තිබුණේ2017 මාර්තු මස 03 වැනි දිනටය.

16 July 2024

සකු ගීත ගැයූ හෙළ කොවුලෝ

ලංකාදීප ’මතුමහල’ සාහිත්‍ය අතිරේකයේ මා පළ කළ ’’රති සුඛ සාරේ ගතමභිසාරේ මදන මනෝහර වේශම්’’ නම් ගීත ගෝවින්ද අභිරමණ ගීතයේ මගේ සිංහල පරිවර්තනයෙන් රසාස්වාදය ලද රසිකයන් වෙනුවෙන් එම කාව්‍යයෙහිම එන ’’ලලිත ලවඞ්ග ලතා පරිශීලන කෝමල මලය සමීරේ’’ නම් වසන්ත වර්ණනා ගීතයේ මගේ පරිවර්තනයද මෙසේ මතුමහලෙහි පළ කරමි.

09 July 2024

අභිරමණීය අභිරමණ ආරාධනය!

සංස්කෘත භාෂාව හැදෑරීමේ ආශා බීජය මගේ ළය ආලවාලයෙහි නමෝ විත්තියෙන් රෝපණය වූයේ ශ්‍රී චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහයන් තම ’කෝමල රේඛා’ කව් - ගී සංග්‍රහයට ප්‍රස්තාවනා වශයෙන් ලියූ

02 July 2024

ජාති ආලය හා ලණු බෝලය

කිසිවකුගේ නියෝගයකින් හෝ ප්‍රයෝගයකින් තොරව පැවැත්වෙන ජගත් ජන්මෝත්සව තුනක් ඇත. මේ උත්සව තුනම පැවැත්වෙන්නේ සකලවිධ මනුෂ්‍ය වර්ගයාට ශාන්ති දායක වූ මහෝත්තමයාණන් තිදෙනෙකුගේ පරමෝත්කෘෂ්ට ගුණ කදම්බයට භක්ති ප්‍රණාම පිණිසය.

25 June 2024

එම්.ජේ. හා රිජ්වේ

ලංකා ගුවන් විදුලියේ ඉතිහාස කතාවේ කීර්තිමත් යුග දෙකක් ඇත. පළමු වැන්න එම්. ජේ. පෙරේරා යුගයයි. දෙවැන්න රිජ්වේ තිලකරත්න යුගයයි.

18 June 2024

පොඩි එකාගේ ලියුම

වත්මන් බොහෝ ආධුනික ලේඛකයන්ගේ මෙන්ම ඇතැම් සම්මානිත ප්‍රවීණ නාමෝපලක්ෂිත ග්‍රන්ථ කාරයන්ගේද සිංහල භාෂා භාවිතය දෙස බලන මට එක් යුගයක් පුරා ’ලංකාදීප’ පුවත්පත බැබළ වූ ආභරණයක් හා සමාන හෙන්රි තෙන්නකෝනුන් ’’පොඩි එකාගේ ලියුම’’ මැයෙන් එදා එම පුවත් පතට ලියූ උපහාස-හාස පූර්ණ නිර්මාණාත්මක රචනාවලියෙන් එක් රචනයක් ඉඳුරා සිහියට නැඟෙන්නේ ඉබේය.

11 June 2024

ලෝඩ් බුද්ධ සහ කිං එලිෆන්ට්

මෙය වූකලී දෙවැනි පැරැකුම්බා රජුගේ අසහාය සාහිත්‍ය නිර්මාණය වන ’කව් සිළුමිණ’ මහා කාව්‍යයෙහි ප්‍රකාශිත පරම සත්‍යයකි.

04 June 2024

5 වැනි පන්තියෙන් හැලුණු මහා ගත්කරු

මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ සූරීන් මට මුලින්ම හඳුනා ගන්නට වාසනාව ලැබුණේ මා විශ්වවිද්‍යාලයේ අවසන් වසර ගත කරන සමයේය. විශ්වවිද්‍යාලයේ දර්ශන අංශ සඟරාවේ ඒ වසරේ සංස්කාරක වූ මා ඊට ලිපියක් සපයන ලෙසට ආරාධනා කිරීමට මගේ විශ්වවිද්‍යාල සගයෙක් වූ සෝමරත්න දිසානායකයන් (පසුව නීතිඥ සෝමරත්න දිසානායක )සමග ඔහුගේ නාවල නිවසට ගිය දිනයේය.

28 May 2024

මේ වැනි දිනක ඉපදුණි බුදු අප්පොච්චි !

මීගහවෙල සුමන ශාන්ත හිමියන් විසින් ’දෛවයද ? කර්මයද ?’ යන නමින් රචිත ජ්‍යෝතිර් විද්‍යා ග්‍රන්ථයෙහි බුදුන් වහන්සේගේ කේන්ද්‍රය කේන්ද්‍ර කොටගෙන ඉදිරිපත් කළ සවිස්තර විවරණයක් හමුවෙයි. එහි ලා එහිමියන් බුද්ධ කේන්ද්‍රයේ ග්‍රහ පිහිටීම් මනාව විශද කොට දක්වා ඇත.

21 May 2024

අලු⁣තෙන් ලියන කවි අලුත්ද ?

’ආග්නේය පුරාණය’ නම් ග්‍රන්ථයෙහි එන මේ ශ්ලෝකය මගින් දුලබ කරුණු හතරක් විශද වෙයි. ඒවා මුහුකුරා ගිය කවියන්ට මෙන්ම අංකුර කවියන්ටද එක සේ පලදායක වෙතැයි සිතමි.

14 May 2024

මානවසිංහයන් සරස්වතී අභිනන්දන ගීතය ලියුවේ සිංහලෙන්ද ?

මානවසිංහයන් දිවමන් කල මෙන්ම දිවංගත වීමෙන් පසුවද ඔහුගේ ලේඛන කෞශල්‍යය ,වාග් චාතූර්ය හා අපූර්ව උත්පාදක ශක්තිය යන ත්‍රිවිධ ගුණ විශේෂයන්,ප්‍රමාණවත් ‍ නොවන ලෙසින් වුවද විමර්ශනයට ලක් වී ඇතත් පාලි , සංස්කෘත උභය භාෂා විෂයෙහි ඔහු තුළ පැවති විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍යය එපමණින් වත් විශ්ලේෂණාත්මකව සාකච්ඡාවට භාජනය වූ බවක් මගේ සිහියට නම් නොනැගේ.

07 May 2024

දේශපාලක මාපිල්ලු

මේ ලිපිය ලංකාවේ දේශපාලක අධමයන් ගැන ලියූවක් නොවන්නේ උන්ගේ නම්වල වෙනස හේතුවෙනි. නැතිනම් මේ දෙරට ජඩයෝම මාපිල් නිඹුල්ලුය.

30 April 2024

ආම්බෙඩ්කර්ගේ මානුෂික ව්‍යවස්ථාව

බුදු දහමට විරුද්ධ බලවතුන් අතට ඉන්දියාවේ බලය පත්වීමේ අනිෂ්ට ප්‍රතිඵලය වූයේ නොයෙක් ජාතීන්ට අයත් බෞද්ධ ජනයා ’අඡූත’ මිනිසුන් කොට්ඨාසයක් ලෙසට බලයෙන් වර්ගීකරණය කිරීමය. ’අඡූත’ යන වචනයේ තේරුම ’ස්පර්ශ නොකළ යුතු’ යන්නය. ’අතින්වත් නොඇල්ලිය යුතු තරමට පිළිකුල් කළ යුතු’ යනු එහි සරල අදහසයි.

23 April 2024