විශේෂාංග

වැට් බද්ද නැංවීමෙන් ජනතාවට තවත් බරක්

ජනවාරි මස 1 වැනි දින සිට දැනට බලපවත්වන වැට් බද්ද ඉහළ දමන බව රජය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ. 2024 අයවැය කතාව මගින්ද මේ බව අවධාරණය කෙරුණි. මේ වනවිට ක්‍රියාත්මක වන වැට් බදු අනුපාතය සියයට 15 කි. එය තවත් සියයට 3කින් ඉහළ දමා සියයට 18 ක් දක්වා වැඩිකරන බව අයවැය යෝජනාවෙහි සඳහන්ය. මේ ආකාරයට වැට් බද්ද ඇතුළු බදු ඉහළ දමන්නේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල විසින් කරන ලද නිර්දේශ අනුව බව ප්‍රසිද්ධ රහසකි.

01 December 2023

අයවැයේ හිරවෙන අරමුණු

එළඹෙන 2024 වසරේදී ජීවත්වීමේ ප්‍රශ්නය 2023 වසරට වඩා බැරෑරුම් වන බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන්ගේ පුරෝකතනයයි. මේ ඒ පිළිබඳව ආර්ථික විද්‍යා හා සංඛ්‍යාන විද්‍යා මහාචාර්ය ආනන්ද ජයවික්‍රම මහතා සමග කළ සාකච්ඡාවක් ඇසුරෙන් සැකසූ ලිපියකි.

29 November 2023

ධර්මද්වීපයේ සාරධර්ම පිරිහෙන්නේ ඇයිදැයි බලමු

ධර්මද්වීපය, ධර්ම භාණ්ඩාගාරය ලෙස විරුදාවලිලත් නයන පිනවන මේ රන් දිවයින අන්තර්ජාලයෙන් කාමුක දර්ශන නරඹන්නන්ගෙන් ලොව අංක එකට පත්වීමේ පුවත මෙයට දෙතුන් වසරකට එපිටදී වාර්තා වූවකි. එහෙත් එබඳු පුවත් එයට හිමි මාත්‍රාවෙන් නොගැනීමේ ප්‍රතිඵල වාර්තා වන්නේ දැන්ය. ඒ බවට නිදසුන් සපයන පුවතක් අප පුවත්පත ඉකුත් දා වාර්තා කළේය.

29 November 2023

දේශගුණික විපර්යාස සමුළුව ඇයි?

නොවැම්බර් මස 30 වැනිදා (හෙට) ඩුබායිහිදී ආරම්භ වන එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සමුළුව නම් කර ඇත්තේ ‘‘කොප් 28’’ (COP 28) ලෙසය. දේශගුණික විපර්යාස තුළ ලෝකවාසීන්ගේ ජීවන පැවැත්ම කෙරෙහි එල්ල වී ඇති අභියෝග හඳුනාගැනීම, ඒවාට පිළියම් යෙදීම සහ දේශගුණික විපර්යාස තුළින් ඇතිවන අභියෝගවලට මුහුණ දීම සඳහා සාමූහික ප්‍රයත්නයන් තුළින් එකමුතුවක් ගොඩනැගීම මෙම සමුළුවේ මූලික අරමුණ වී ඇත.

29 November 2023

රට කරවන තැනින් ආදර්ශයක් ඕනෑ

කිසියම් මන්ත්‍රීවරයකුට සොරකම්, දූෂණ සහ වංචා සම්බන්ධව චෝදනා එල්ලවන්නේ නම් විධිමත් පරීක්ෂණයකින් පසුව එම මන්ත්‍රීවරුන්ගේ මන්ත්‍රී ධුර පාර්ලිමේන්තුව මගින්ම අහෝසි කළ හැකි පරිදි නව නීති පාර්ලිමේන්තුව විසින්ම සකස් කළ යුතු බවට යෝජනාවක් ඉදිරිපත්ව තිබේ. මේ යෝජනාවේ වැදගත්කම එය කැබිනට් අමාත්‍යවරයකු විසින්ම ඉදිරිපත් කරනු ලැබීමය. ගොවීන්ට කෘෂි උපකරණ ලබාදීම සඳහා පැවැති උත්සවයකදී මේ යෝජනාව ඉදිරිපත් කර තිබුණේ කෘෂිකර්ම අමාත්‍ය මහින්ද අමරවීර මහතා විසිනි.

29 November 2023

අයවැය හිඟයේ පරිමාව

ඇස්තමේන්තු කරන රාජ්‍ය ආදායම එලෙසින් උපයා ගැනීමට නොහැකිවීම නිසා අයවැය හිඟය වාර්ෂිකව ඉහළ යයි. අය හා වැය අතර පවතින මේ ඉහළ පරතරය රාජ්‍ය මූල්‍යයේ පවතින ප්‍රබලතම හා ප්‍රධානතම ප්‍රශ්නය ද වෙයි.

28 November 2023

ජාතියට අහිමි වූ පොලිස් විරුවා

පොලිසිය සම්බන්ධයෙන් බොහෝවිට ලිවීමට සිදුවන්නේ ඉහළ – පහළ පොලිස් නිලධාරීන්ගේ අකටයුතුකම් සම්බන්ධයෙනි. පිහිටක්, පිළිසරණක් පතා පොලිසියට යන සාමාන්‍ය ජනයාට සිදුවන නොසලකා හැරීම් ගැනය. එහෙත් අද අපට ‘පොලිස් විරුවකු’ පිළිබඳව ලිවීමට සිදු වී තිබේ. එහෙත් තමන් පිළිබඳව ලියැවෙන මෙම සටහන කියැවීමේ වරම ඔහුට අහිමිය. ඒ පොලිස් රාජකාරිය වෙනුවෙන් සිය භද්‍ර වූ යෞවන ජීවිතය ඔහු පූජා කර ඇති හෙයිනි.

28 November 2023

අයවැයට කෘෂි අංශය අමතකවීද ?

වසර 2024 සඳහා ඉදිරිපත් කරන ලද අයවැය ලේඛනය විශ්ලේෂණය කර බැලීමේදී පැහැදිලි වන කාරණා කිහිපයක් තිබේ. සාමාන්‍යයෙන් ඉදිරි වර්ෂයට අදාළව අයවැය ලේඛනයක් ඉදිරිපත් කරන්නේ, ඊට පෙර වසරේ අවසාන කාර්තුවේදීය. නිදසුනක් ලෙස, 2024 අයවැය ඉදිරිපත් කළේ 2023 වර්ෂයේ අගභාගයේ දීය. එහිදී 2023 වසරේ සමස්ත ආර්ථික කටයුතුවලට අදාළ සත්‍ය දත්ත අප සතුව නැති අතර, ඒ වෙනුවට තිබෙන්නේ නිමානකයන්ය.

27 November 2023

ඩොලර්වලින් අල බතල ගෙන්වන ශ්‍රී ලංකාව

‘‘ආසියාවේ ආශ්චර්ය, මාස 60න් අලුත් රටක්’’ වැනි සාඩම්බර වාගාලාපයන්ගෙන් වසා තිබූ රටෙහි ඇත්ත ඇතුළාන්තය එම වැකි මුද්‍රණය කළ කඩදාසිවල තීන්ත වේලෙන්නත් පෙර ඇස් පනාපිටම ප්‍රදර්ශනය විය. අවසානයේදී නිර්මාණය වූයේ දිවා රෑ වෙනසකින් තොරව සාපිපාසිතව පෝලිම්වල ලගිමින් නරා දුක් විඳීමට සිදුවූ රටකි. බංකොලොත් රටක වින්දිත නින්දිතයන් වීමට මෙරට ජනයාට සිදුවිය.

27 November 2023

ජනතාව කබලෙන් ලිපට

තමන්ද තම සහෝදරවරුන් වන හිටපු ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ හා හිටපු මුදල් ඇමැති බැසිල් රාජපක්ෂ ඇතුළු පිරිසක්ද වත්මන් ආර්ථික අර්බුදයට වගකිව යුතුයැයි පසුගිය 14 වැනිදා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය දුන් තීන්දුවට තමන් ගරු කරන බව හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා දින කීපයකට ඉහතදී කියා සිටියේය.

25 November 2023

කෝටි අනූදාහක බදු අහිමි කරගත් රටක්

අපේ රටේ ජාතික ආදායම අඩුවීම රට බංකොළොත් තත්ත්වයට ඇද දැමූ එක් ප්‍රධාන සාධකයකි. ජාතික ආදායම එකතු කර ගැනීම නිසි ලෙස කළමනාකරණය කර ගැනීමට අසමත් වීම කොතරම් බරපතළ තත්ත්වයක් දක්වා වර්ධනය වී දැයි පසුගියදා නිකුත් කර තිබූ රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රකාශන විගණන වාර්තාවකින් අනාවරණය විය. එම වාර්තාවට අනුව රජයට ආදායම් රැස්කරන ප්‍රධාන ආයතන හතරෙන් රැස් කළ යුතු වූ ආදායමෙන් කෝටි 97,133ක් රැස්කර ගැනීමට 2022 වසරේදී අසමත්ව ඇතැයි සඳහන් වෙයි.

25 November 2023

ආර්ථික අර්බුදයේ උරුමක්කාරයෝ

ආර්ථික අර්බුදය මගින් තම මූලික අයිතිවාසිකම් කඩ කළ බව කියමින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ ගොනුකළ නඩුකර සම්බන්ධයෙන් බෙදුණු තීන්දුවක් පසුගිය සතියේ ප්‍රකාශයට පත්විය. පහත එන්නේ එසේ ලබාදුන් තීන්දු දෙකින් අතිශය විද්‍යාත්මක හා වෘත්තීමය කරුණු මත පදනම්ව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු ප්‍රියන්ත ජයවර්ධන මහතා තම තීන්දුව ලබා දීමට පාදක කරගත් හේතු පිළිබඳ විමර්ශනයකි.

23 November 2023

මහත්වරුන්ගෙන් ගිලිහුණු අපේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව

ක්‍රිකට් වසන්තය එක්වරම රුදුරු ගිම්හානයකට යටත් වී තිබේ. ඉතිහාසයේ පළමුවරට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය මෙරට ක්‍රිකට් තහනම් කර තිබේ. එක්වරක් ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය දිනාගත් රටක් හා දෙවරක් ක්‍රිකට් ලෝක අනුශූරයන් වූ රටක් මෙන්ම විස්සයි - 20 ලෝක කුසලානය දිනූ රටක් වන ශ්‍රී ලංකාවට මෙම තහනම නින්දනීය කැළලකි. දැවැන්තම අවමානයකි. මෙම තහනම තව දුරටත් තහවුරු කිරීමට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය ඉකුත් 21 වැනිදා තීරණය කළේය.

23 November 2023

යුක්තිගරුක පාලනයකට ප්‍රවේශයක්

දූෂණය තුරන් කිරීම ඉතා ජනප්‍රිිය මාතෘකාවකි. මෑත කාලය තුළ බලයේ සිටි ආණ්ඩුවල පැවැති දූෂිත සිද්ධි සහ ඇතැම් චෝදනා ඉතාම බරපතළය. මේවායේ ඇත්ත නැත්ත පැහැදිලි නැත. කෙසේ වෙතත් සමහර සිදුවීම්, මහජනතාවගේ පිළිකුලට හේතු වී තිබේ. පහළම පරිපාලන ඒකකයේ සිට ඉතාම මෑතක දී පාර්ලිමේන්තු කමිටුවල කටයුතු දක්වා මෙම පරාසය විහිදී ඇත. මහජන මුදල් ඉතාම පරෙස්සමෙන් විනිවිද පෙනෙන ක්‍රමවේද අනුව වැයකරන්නට ආණ්ඩු වගබලාගත යුතුය. එහෙත් එසේ වෙන්නේ නැත.

22 November 2023

රට අගාධයට ගෙනයන නිලධාරි පැළැන්තිය

‘මේ රට හදන්න බැරිද?’ යන ප්‍රශ්නය ආර්ථික අර්බුදය උග්‍රව ජනයා කබලෙන් වැටීමත් සමඟ සමාජයේ පතුළ බිඳගෙන ප්‍රකාශයට පත්වූ ප්‍රශ්නයකි. මන්දයත් මේ රට යනු සාපිපාසිතව ජනයාට අකාලයේ මියයාමට සිදු නොවන රටක් වන හෙයිනි. එහෙත් නිර්මාණය වූයේ එබඳු රටකි. එබඳු රටක් නීර්මාණය වූයේ අතීතයේ සිටම මේ රට පාලනය කළ සෑම වර්ණයකටම අයත් දේශපාලනඥයන් නිසා බව පොදුවේ නැගුණ චෝදනාව විය.

22 November 2023

අයවැයේ සැගවුණු අරමුණ

ශ්‍රී ලංකා රජය ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සමග එළැඹ ඇති ණය ගිවිසුම අනුව සමහර රාජ්‍ය ආයතන පෞද්ගලිකකරණය කිරීමට රජය එකඟ වී තිබේ. ඉදිරි වසර කීපය තුළ රාජ්‍ය ආයතන ගණනාවක් ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණයට ලක් කිරීමට සූදානම් බව රජය විසින් දැනටමත් ප්‍රකාශයට පත්කර ඇත. ඒ ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණය කවර ස්වරූපයක් ගනීද යන්න පිළිබඳව දැනගත හැකිවනුයේ එක් එක් ආයතනය වෙනුවෙන් රජය විසින් අනුගමනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ කවර ක්‍රියාමාර්ගයක් ද පිළිබඳව ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසුවය.

22 November 2023

අලි-මිනිස් ගැටුම් වළක්වන ක්‍රමවේද සොයාගන්න බැරිද?

සෝමාවතිය රක්ෂිතයේ ඇතකු සහ අලි රංචුවක අලි සිව්දෙනකු මැදිරිගිරිය වටදාගෙය රක්ෂිතයේ කුඩා ප්‍රදේශයක දින පහක් තිස්සේ රැඳී සිටිමින් මැදිරිගිරිය නගරය අවට ගම්මානවලට රාත්‍රියේ සහ දිවා කාලයේ කඩා වැදීම නිසා ප්‍රදේශවාසීන් භීතියට පත් වීමේ පුවත නොබෝදා අප පුවත්පතේ, ‘‘අලි රංචුවක් කඩාවැදී මැදිරිගිරියේ ගම් පහක ගම්මු බියෙන්’’ යන හිසින් පළ වූයේය.

22 November 2023

ඉංගිරිසියෙන් ඉගැන්වීම මවු බසේත් ජාතියෙත් විනාශයයි

ලංකාවේ අධ්‍යාපනය ඉංගිරිසි බසින් කළ යුතුය යන හඬ වරින් වර නැඟී මැකී යයි. නොබෝ දා රටේ මහ තැන් කිහිපයෙකින් ම ඒ හඬ ඉතා බලවත් වැ නැඟෙන්නට විය. එහෙයින් ඒ ගැන යන්තම් හෝ විමසා බැලීම කාලීන අවශ්‍යතාවක් වැ ඇත්තේය.

21 November 2023

ඉබාගාතේ ගිය රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණය

ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා මුදල් අමාත්‍යවරයා ලෙස 2024 අයවැය ලේඛනය ඉදිරිපත් කරමින් ඉකුත් 13 වැනි දින පාර්ලිමේන්තුව ඇමතුවේය. ශ්‍රී ලංකාව නිදහස ලබා ගත වූ වසර 75 තුළ රටක් වශයෙන් අප ආදායමට වඩා වියදම් කළ බවත් විදේශ ණය ලබාගැනීම හා මුදල් අච්චු ගැසීමෙන් රාජ්‍ය සේවක වැටුප් වැඩි කිරීම හා විවිධ සහනාධාර ලබාදුන් බවත් පාඩු ලබමින් රාජ්‍ය ව්‍යවසාය පවත්වාගෙන ගොස් ඇති බවත් ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.

21 November 2023

බාල ඖෂධ ජාවාරමේ මහ මොළකරු අල්ලනු

බාල ඖෂධ ජාවාරම අපේ රටට කාලයක් තිස්සේ මහ පොදු සාධකයකි. එහි ඉතිහාසය බොහෝ ඈතකට ඇදී යයි. ඒ හැම අවස්ථාවකදීම සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශයට අරක් ගත් නිලධාරි කණ්ඩායමක් දම්වැලක් සේ බැඳී සිටිමින් මේ ජාවාරම මෙහෙය වූහ. ඒ දූෂිත දම්වැලේ අග කෙළවරේ ඒ කාලවල සිටි සෞඛ්‍ය කැබිනට් අමාත්‍යවරුන් සහ රාජ්‍ය අමාත්‍යවරුන් සිටි බවට චෝදනා එල්ල වූයේ වරක් දෙවරක් නොවේ. හිටපු සෞඛ්‍ය ඇමැති කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල මහතාට සිය ධුරය අහිමි වූයේද මෑත කාලයේ සිදු වූ බාල ඖෂධ ජාවාරමේ ඍජු ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි

21 November 2023

අයි.එම්.එෆ් මුදල් නොලැබුණොත් රට හාන්සියි

මෙවර අයවැයෙන් ජනතාවට සහන දුන්නාද? රට හදන වැඩපිළිවෙළක් අයවැයේ අඩංගු ද? රට තවත් ණය කරන්නේ ඇයි? යනාදී කරුණු සහ අයවැයට එල්ලවෙන චෝදනා සම්බන්ධයෙන් ඇමැති ආචාර්ය බන්දුල ගුණවර්ධන මහතා සමඟ කළ සාකච්ඡාව මෙවර සඳුදා හමුවෙන් මෙසේ එළිදක්වමු.

20 November 2023

ශිෂ්‍යත්වය සමත් අසමත් දරුවන්ට පණිවිඩයක්

පහ වසර ශිෂ්‍යත්ව විභාගයේ ප්‍රතිඵල ඉකුත් දා නිකුත් විය. අතිශයින්ම තරගකාරී විභාගයකින් ඉහළ ලකුණු ලැබ ඉහළින් ම සමත් වූ දුවා දරුවන්ට අපගේ උණුසුම් සුබපැතුම් පළමුව පිරිනමමු. අපේක්‍ෂිත ඉලක්කය ඒ අයුරින්ම සපුරා ගැනීමට අසමත්වූ දුවා දරුවන්ට මේ ගිලිහී ගියේ එක් අවස්ථාවක් පමණක් බවත් ඉදිරියේ තව බොහෝ අවස්ථා ඇති බවත් එම අභියෝග ජය ගැනීමට හැකි බවත් සිහිපත් කරමු. එම අභියෝග ජය ගැනීමට ඇවැසි ශක්තිය දිරිය නොඅඩුව ලැබේවායි අපි ප්‍රාර්ථනය කරමු.

20 November 2023

උතුර දිනීමේ ඉන්දු - චීන අරගලය

මෙරට දෙමළ ජනමාධ්‍යවල ප්‍රවෘත්ති ප්‍රමුඛතාව බොහෝ විට සිංහල හා ඉංග්‍රීසි ජනමාධ්‍යවල ප්‍රවෘත්ති ප්‍රමුඛතාවලට වඩා වෙනස් වේ. සියලුම ජනමාධ්‍ය එකම කාලයේ දී එකම ප්‍රවෘත්තිවලට ප්‍රමුඛතාව දීමක් සිදු නොවන බව මින් අදහස් නොවේ. එවැනි කාල වකවානු ද තිබේ.

18 November 2023

ක්‍රිකට් වංශ කතාවේ අපේ අරවින්දය

පින්නදූවගේ අරවින්ද ද සිල්වා යනු ක්‍රිකට් පුරාවෘතයකි. මෙරටින් බිහිවූ සාර්ථකම ප්‍රහාරාත්මක පිතිකරුවා ඔහු බව ඒකාන්තය. මෙරට ක්‍රිකට් වංශ කතාව වෙනස් කිරීමට මෙරට ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ජාත්‍යන්තරය තුළ ඔසොවා තැබීමට අනූපමේය මෙහෙවරක් කළ අරවින්ද ද සිල්වා අන්තර් ජාතික ක්‍රිකට් සභාවේ විශේෂ උපහාරයකින් ඉකුත්දා පිදුම් ලැබුවේය. ඒ අන්තර් ජාතික ක්‍රිකට් සභාවේ අතිවිශිෂ්ටයන්ගේ නාමාවලියට අරවින්දගේ නම ඇතුළත් කිරීමෙනි.

18 November 2023

අයි.එම්.එෆ්.වන්දනාවේ යන අයවැය

වත්මන් ආණ්ඩුවේ 2024 අයවැය ලේඛනය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළේ මේ සතියේය. ඒ නිසාම මෙවර කිවිඳා දැක්මෙන් සාකච්ඡා කළ යුත්තේ අයවැයේ හොඳ නරක ගැනය. ඒ අදහසින් මෙම ලිපිය ආරම්භ කළත් ඒ කාරණය සාකච්ඡා කිරීමට කලින් සඳහන් කළ යුතු තවත් කාරණයක් ද කරළියට පැමිණ ඇත.

17 November 2023

දරුවකු බිලිගත් පාසල් තාප්පය හැදුවේ කවුද?

වැල්ලම්පිටිය වේරගොඩ විද්‍යාලයේ ජල කරාම පද්ධතිය සවිකර තිබූ අනාරක්ෂිත සිමෙන්ති බැම්මක් කඩා වැටීමෙන් ඊට යටවූ එම පාසලේ පළමු වසරේ ඉගෙන ගනිමින් සිටි ෂෙහන්සා නෙත්සරණි නමැති හය හැවිරිදි දියණිය මියගොස් තවත් දරුවන් සිව් දෙනකු තුවාල ලැබීමේ පුවත සියලු පුරවැසියන්ගේ දෙනෙත් කඳුළෙන් තෙත්කර කම්පාවට පත්කර ඇත.

17 November 2023

අයවැය යෝජනා විමර්ශන

රාජ්‍ය අය වැය ලේඛනය අවුරුද්දක් ඉලක්ක කරගත් කෙටිකාලීන ලේඛනයක් වූවාට එය රටේ මැදි හා දිගුකාලීන ආර්ථික සංවර්ධන සැලැස්ම පිළිබිඹු කරන කැඩපතකි. දිගුකාලීන සහ මැදි කාලීන ඉලක්ක සපුරා ගන්නේ කෙටිකාලීන සැලසුම් මතය. 2019 සිට රටේ ආර්ථිකය දැඩි පසුබෑම්වලට මුහුණ දෙයි. දිගටම ආර්ථිකය හැකිළෙයි. වර්ධනය ඍණ වෙයි.

16 November 2023

සෑම ජන කොටසකම ප්‍රශ්න ගැන බලන්න ඕනෑ

2024 වසර සඳහා වන අයවැය යෝජනා ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින් ඉකුත් 13 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය. සුපුරුදු පරිදි ඒ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශංසා මෙන්ම විවේචන ඉදිරිපත් වෙමින් තිබේ. ඕනෑම දෙයක් තම තමන් දරන දේශපාලන මතවාද වලට අනුව විග්‍රහ කිරීම ජාතික සිරිතක්ව වර නැගෙන හෙයින් ඒ සම්බන්ධයෙන් අමුතු විමතියක් ඇති කර ගත යුතුද නැත.

16 November 2023