ලෝකයේ මෙන්ම මේ දිනවල ශ්‍රී ලංකාවේ ද කාලගුණික රටාවන් කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරන ප්‍රධාන සාධකයක් බවට ‘එල් නිනෝ’ (El Niño) තත්ත්වය පත්ව තිබේ. පාරිසරික උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම, වර්ෂාපතන රටා වෙනස් වීම සහ ආපදා තත්ත්වයන් කෙරෙහි සෘජුවම බලපාන මෙම ගෝලීය දේශගුණික සංසිද්ධිය කුමක්ද සහ එය වත්මන් ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන්නේ කෙසේද?

​එල් නිනෝ තත්ත්වයක් යනු කුමක්ද?

​සරලවම පැවසුවහොත්, එල් නිනෝ යනු ශාන්තිකර (පැසිෆික්) සාගරයේ සමක ආශ්‍රිත කලාපයේ මුහුදු මතුපිට ජලයේ උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ යාමේ ක්‍රියාවලියකි.

​සිදුවන විද්‍යාත්මක වෙනස

 සාමාන්‍ය කාලවලදී පැසිෆික් සාගරයේ හමන ප්‍රබල සුළං මඟින් උණුසුම් ජල කඳ ආසියාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව දෙසට තල්ලු කරයි. නමුත් එල් නිනෝ තත්ත්වයකදී මෙම සුළං රටාව දුර්වල වන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස උණුසුම් ජලය නැගෙනහිර පැසිෆික් කලාපය (ඇමරිකානු මහද්වීපය) දෙසට ගලා යයි.

​ගෝලීය බලපෑම

මේ හේතුවෙන් සමස්ත ලෝකයේම වායු සංසරණ රටාව වෙනස් වී, ඇතැම් කලාපවලට දැඩි නියඟයත්, තවත් කලාපවලට අධික වර්ෂාව සහ ගංවතුරත් ඇති වේ.

​ශ්‍රී ලංකාවට බලපා තිබෙන එල් නිනෝ තත්ත්වය

​ලෝක කාලගුණ විද්‍යා සංවිධානය (WMO) සහ ශ්‍රී ලංකා කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්තවලට අනුව, වත්මන් වසරේදී ගෝලීය වශයෙන් එල් නිනෝ තත්ත්වයක් සක්‍රීය වෙමින් පවතී. කෙසේ වෙතත්, ලංකාවට මෙයින් සිදුවන බලපෑම කාලසීමාවන් අනුව වෙනස් වන සංකීර්ණ ස්වභාවයක් ගනී.

​දේශගුණික විශ්ලේෂණවලට අනුව ශ්‍රී ලංකාවට මෙහි බලපෑම ප්‍රධාන අදියර දෙකකින් දැකිය හැකිය

​නිරිතදිග මෝසම් කාලය (මැයි - සැප්තැම්බර්)

​අඩු වර්ෂාපතනය සහ වියළි කාලගුණය

එල් නිනෝ බලපෑම නිසා ලංකාවට හමා එන නිරිතදිග මෝසම් සුළං රටාව යම් තාක් දුරකට දුර්වල විය හැක. මේ හේතුවෙන් බස්නාහිර, සබරගමුව, මධ්‍යම සහ දකුණු පළාත්වලට ලැබෙන වර්ෂාපතනය සාමාන්‍ය අගයට වඩා අඩුවීමේ ප්‍රවණතාවක් පවතී.

​අධික උණුසුම

 වර්ෂාව අඩුවීමත් සමඟ දිවයිනේ පවතින පාරිසරික උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය අගයට වඩා ඉහළ යන අතර, ජනතාවට දැඩි උණුසුම් කාලගුණයකට මුහුණ දීමට සිදු වේ.

අන්තර් මෝසම් සහ ඊසානදිග මෝසම් කාලය (ඔක්තෝබර් සිට ඉදිරියට)

අධික වර්ෂාව සහ ගංවතුර අවදානම

බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ එල් නිනෝ යනු නියඟය පමණක් කියා වුවද, ලංකාව වැනි රටවලට වසරේ අග භාගයේදී මෙයින් වෙනස්ම බලපෑමක් ඇති වේ. ඔක්තෝබර් සහ නොවැම්බර් මාසවලදී (අන්තර් මෝසම් සමයේදී) දිවයිනේ බොහෝ ප්‍රදේශවලට සාමාන්‍ය අගයට වඩා වැඩි වර්ෂාපතනයක් ලැබීමට මෙයින් මඟ පෑදේ. ​මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස උතුරු, නැගෙනහිර සහ උතුරු-මැද පළාත්වලට ඉදිරි ඊසානදිග මෝසම් කාලසීමාවේදී අධික වර්ෂාව මෙන්ම හදිසි ගංවතුර තත්ත්වයන් පවා ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතී.

 එල් නිනෝ අපට අවදානම්ද?

​දේශගුණික විශේෂඥයින් පවසන පරිදි, ගෝලීය වශයෙන් එල් නිනෝ තත්ත්වය ප්‍රබල වුවද, ශ්‍රී ලංකාවට ඉන් එල්ල වන බලපෑම අතිශය විනාශකාරී මට්ටමක පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා නොකෙරේ. ශ්‍රී ලංකාව ඉන්දියන් සාගරයෙන් වටවී තිබීම නිසා වායුගෝලයේ තෙතමනය රඳවා ගැනීමට ස්වභාවික රැකවරණයක් ලැබේ. එමෙන්ම, ඉන්දියන් සාගරයේ සිදුවන උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් (Indian Ocean Dipole) මඟින් පැසිෆික් සාගරයේ එල් නිනෝ බලපෑම යම් තාක් දුරකට සමනය කිරීමට දායක වේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම තත්ත්වය ලබන වසරේ මුල් භාගය වන තෙක්ම වරින් වර ක්‍රියාත්මක විය හැකි බැවින් අවධානයෙන් සිටීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

පෙර සූදානම කෙසේ විය යුතුද?

​මෙම දේශගුණික විපර්යාස නිසා කෘෂිකර්මාන්තයට, පානීය ජල සැපයුමට සහ ජල විදුලි උත්පාදනයට බාධා පැමිණිය හැකි බැවින් රටක් වශයෙන් මෙන්ම පුද්ගලයින් වශයෙන් ද අප පහත පියවර කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය:

​ජලය සහ විදුලිය අරපිරිමැස්මෙන් භාවිතය

වියළි කාලගුණයක් පවතින කාලසීමාවන්හිදී බෝග වගාවන් සඳහා මෙන්ම දෛනික පරිභෝජනයේදී ජලය සහ විදුලිය ඉතාම අරපිරිමැස්මෙන් භාවිත කිරීමට හුරු විය යුතුය.

​කෘෂිකාර්මික උපදෙස් පිළිපැදීම

 යල සහ මහ කන්නයන්හිදී සිදුවිය හැකි වගා හානි වළක්වා ගැනීම සඳහා ගොවි ජනතාව කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව ලබා දෙන උපදෙස් සහ කාලගුණ අනාවැකි අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ.

​ආපදා පිළිබඳ විමසිලිමත් වීම

වසරේ අග භාගයේදී ඇතිවිය හැකි අධික වර්ෂාපතනය සහ නායයෑම් අවදානම් තත්ත්වයන් පිළිබඳව ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය (DMC) නිකුත් කරන නිවේදන කෙරෙහි නිරන්තරයෙන් සැලකිලිමත් වන්න. ​එල් නිනෝ යනු පාලනය කළ නොහැකි ස්වභාවික තත්ත්වයක් වුවද, නිවැරදි තොරතුරු දැනුවත්භාවය සහ පූර්ව සූදානම මඟින් එහි බලපෑම් අවම කර ගැනීමට අපට හැකියාව ඇත.

D.N. අභයවර්ධන