ආගම සහස්ර දෙකකට වැඩි කාලයක් ශ්රී ලාංකික සමාජයේ අත්යවශ්ය අංගයක් වී ඇති අතර, එය සංස්කෘතිය, සදාචාරාත්මක වටිනාකම් සහ සමාජ සම්ප්රදායයන් නිර්මාණය කරමින් සහ හැඩ ගස්වමින් ඉදිරියට යන්නා වූ සමාජ ආයතනයක් වේ.
විශේෂයෙන්ම බුද්ධාගම සදාචාරාත්මක හැසිරීම් මෙහෙයවීම, දයානුකම්පාව ප්රවර්ධනය කිරීම සහ සමාජ සමගිය දිරිගැන්වීම සඳහා මූලික කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත. එහෙත් ශ්රී ලංකාවේ නූතන දේශපාලන ඉතිහාසය පැහැදිලිව පෙන්නුම් කරන්නේ ආගම රාජ්ය බලය සමග සමීපව බැඳී ඇති විට, ප්රජාතන්ත්රවාදය සහ ආගම යන දෙකම දුක් විඳින බවයි. එසේ නොමැති නම් ප්රජාතන්ත්රවාදය සහ ආගම නම් වූ ප්රපංච දෙක එකිනෙක මත අවිච්චින්න වෙමින් පෙරට ඒමට දරන අරගලය තුළ එම දෙකෙහිම පසු බැස්මක් ජනිත කර ඇත.
ආගම දේශපාලනීකරණය කිරීම, විශේෂයෙන් බුද්ධාගම වාර්ගික බෙදීමට, පාලනය දුර්වල කිරීමට සහ සදාචාරාත්මක අධිකාරිය ඛාදනයවීමට නැවත නැවතත් දායකවෙමින් පවතින බවට සාක්ෂි ඕනෑ තරම් සොයා ගත හැකිය. මෙම හේතු නිසා, ආගම සහ රාජ්යය වෙන් කිරීම යෝග්ය පමණක් නොව, ශ්රී ලංකාවේ දිගු කාලීන ස්ථාවරත්වය සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී ප්රගතිය සඳහා අවශ්ය නොව අත්යවශ්ය බව පසක් වෙමින් නැවත නැවත පසක්වෙමින් පවතී.
නිදහසින් පසු ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය, ආගම දේශපාලන මෙවලමක් බවට පත් වූ ආකාරය පිළිබඳ මුල් සාක්ෂි සපයයි. එස්.ඩබ්ලිව්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක බලයට පත් කළ 1956 මැතිවරණය, දේශපාලන නීත්යනුකූලභාවය සඳහා සිංහල-බෞද්ධ ජාතිවාදය ක්රියාකාරීව බලමුළු ගැන්වූ හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් ලෙස හඳුනාගැනීම වැදගත්ය. ආගමික හා සංස්කෘතික පුනර්ජීවනයක් ලෙස දේශපාලන වෙනස සකස් කරමින්, බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා දේශපාලන ප්රචාරණ කටයුතුවල දෘශ්යමාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ. මෙම ව්යාපාරය සිංහල-බෞද්ධ බහුතරය බලගැන්වූ අතර, විශේෂයෙන් ‘‘සිංහල පමණක් පනත” වැනි ප්රතිපත්ති හරහා වාර්ගික බැහැර කිරීම සඳහා ද අඩිතාලම දැමීය.
විශේෂයෙන්ම උතුර සහ දකුණ අතර පවතින භෞතික දුරස්ථ බව මානසික වෙනසක් කිරීම සඳහා පදනම සකසා තිබේ. ජාතික අනන්යතාව ආරක්ෂා කිරීම ලෙස සකස් කරන ලද මෙම ප්රතිපත්ති දෙමළ කතා කරන ප්රජාව ආන්තික කොටසක් බවට පත් කළ අතර, පසුව සිවිල් ගැටුමක් දක්වා වර්ධනය වූ වාර්ගික ආතතීන්ට සෘජුවම දායක විය. මෙම කාල පරිච්ඡේදය පෙන්නුම් කරන්නේ ආගමික සංකේතවාදය රාජ්ය බලය සමග ඒකාබද්ධ වූ විට, එය ශක්තිමත් කිරීමට වඩා සමාජ ඒකාබද්ධතාවට හානි කළ හැකි ආකාරයයි.
වර්ෂ 2000 දශකයේ මුල් භාගයේ දී, භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ නායකත්වයෙන් යුත් ජාතික හෙළ උරුමය (JHU) වැනි දේශපාලන පක්ෂවල මතුවීම ශ්රී ලංකා දේශපාලනයේ නව අවධියක් සනිටුහන් කර තිබේ. ප්රථම වරට (විශාල වශයෙන්), භික්ෂූන් වහන්සේ තේරී පත් වූ නීති සම්පාදකයන් ලෙස පාර්ලිමේන්තුවට ඇතුළු වූ අතර, නීති සම්පාදනයට සහ පාලනයට සෘජුවම සහභාගී වූහ. දූෂිත දේශපාලනයට සදාචාරාත්මක නිවැරැදි කිරීමක් ලෙස ඔවුන්ගේ පැමිණීම යුක්ති සහගත කළ ද, ප්රායෝගිකව එය ආධ්යාත්මික නායකත්වය සහ දේශපාලන බලය අතර සීමාව බොඳ කළේය.
අර්බුදකාරී කාලවලදී බලය නීත්යනුකූල කිරීම සඳහා දේශපාලන නායකයන් ආගම නැවත නැවතත් භාවිත කර ඇති ආකාරය ශ්රී ලංකා දේශපාලන ඉතිහාසයෙන් ද පෙන්නුම් කෙරේ. අනුප්රාප්තික රජයන් තම දේශපාලන ප්රතිරූපය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා, විශේෂයෙන් මැතිවරණ හෝ අස්ථාවර අවස්ථාවලදී, බලගතු භික්ෂූන්ගේ මහජන අනුමැතිය ලබා ගැනීමට උත්සාහ කර ඇත. සිවිල් යුද්ධය අතරතුර, ආගමික අන්තවාදී ප්රකාශ බොහෝ විට ගැටුම සදාචාරාත්මක හෝ ශිෂ්ටාචාරමය වශයෙන් සකස් කිරීමට භාවිත කරන ලද අතර, සියුම් දේශපාලන විසඳුම් හෝ සංහිඳියාව සඳහා ඉඩක් ඉතිරි නොවීය. මෙම ප්රවේශය කෙටි කාලීන දේශපාලන සහයෝගය ශක්තිමත් කර ඇති නමුත්, එය වාර්ගික ධ්රැවීකරණය ගැඹුරු කර පශ්චාත් යුද සංහිඳියාව වඩාත් දුෂ්කර කළේය. මෙම උපායමාර්ගයේ දිගුකාලීන ප්රතිවිපාක තවමත් නොවිසඳුණු වාර්ගික දුක්ගැනවිලි සහ බිඳෙනසුලු ජාතික සමගිය තුළ දක්නට ලැබේ.
තවත් වැදගත් ඓතිහාසික නිදර්ශනයක් වන්නේ 2009 න් පසු පශ්චාත් යුද සමයයි. යුද්ධය අවසන් වුවද, ශ්රී ලංකාව අර්ථවත් සංහිඳියාවක් හෝ ශක්තිමත් ප්රජාතන්ත්රවාදී ප්රතිසංස්කරණයක් හෝ අත්කර ගැනීමට අපොහොසත් විය. ඒ වෙනුවට, ආගමික ජාතිවාදය නව දේශපාලන බලපෑමක් ලබා ගත් අතර, එය බොහෝ විට විසම්මුතිය නිහඬ කිරීමට සහ පාලනය සාධාරණීකරණය කිරීමට භාවිත කරන ලදී. මෙම කාලය තුළ ආගමික මධ්යස්ථභාවය පවත්වා ගැනීමට රාජ්යය අපොහොසත් වීම මහජන විශ්වාසය දුර්වල කළ අතර ශ්රී ලංකාවේ ජාත්යන්තර කීර්තියට ද හානි කළේය.
දේශපාලනය සමග අවිච්චින්නවීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස ආගමේ සදාචාරාත්මක අධිකාරිය ද පීඩාවට පත්ව ඇත. සාම්ප්රදායිකව, බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා ලෞකික බලයෙන් දුරස්ථ වීම නිසා ගෞරවයට පාත්ර වූ අතර, ඔවුන්ට බියෙන් හෝ අනුග්රහයෙන් තොරව පාලකයන්ට සත්යය කතා කිරීමට ඉඩ සැලසීය. ශ්රී ලංකා දේශපාලන ඉතිහාසය පෙන්නුම් කරන්නේ ආගමික චරිත දේශපාලන බලය සමග පෙළ ගැසී සිටින බව දුටු පසු, දේශපාලනඥයන් පිළිබඳ ප්රසිද්ධ විවේචන පහසුවෙන් ආගම දක්වාම පැතිර යන බවයි. මෙය තරුණ පරම්පරාව අතර කලකිරීම වර්ධනය වීමට දායක වී ඇති අතර, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් දැන් ආගමික ආයතන සදාචාරාත්මක මඟ පෙන්වීමේ මූලාශ්රවලට වඩා දේශපාලන අධිකාරියේ දිගුවක් ලෙස සලකති.
බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් මෙම ඓතිහාසික ප්රවණතාවට පැහැදිලි වෙනසක් නැතිනම් ඛණ්ඩනයක් ඉදිරිපත් කරයි. බුදුන් වහන්සේ පාලකයන්ට සදාචාරාත්මක පාලනය පිළිබඳව උපදෙස් දුන් නමුත් කිසි විටෙකත් දේශපාලන අධිකාරිය හෝ රාජ්ය බලය අපේක්ෂා කළේ නැත. රාජ්ය මෙන්ම රාජ්ය බලය ද සෘජුව ප්රතික්ෂේප කර ඇත. බුදුන්ගේ ස්වාධීනත්වය අසාධාරණය සහ සදාචාරාත්මක අසාර්ථකත්වය සම්මුතියකින් තොරව විවේචනය කිරීමට ඉඩ දුන්නේය. ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන අත්දැකීම්වලින් පෙනී යන්නේ මෙම මූලධර්මය අත්හැරීම ආගමට සහ පාලනයට හානි කර ඇති බවයි.
බුද්ධාගමට විශේෂ ඓතිහාසික ස්ථානයක් හිමි වුව ද, නූතන රාජ්යය බොහෝ ආගම්වල පුරවැසියන් පාලනය කරයි. දේශපාලන ඉතිහාසය පෙන්නුම් කරන්නේ රාජ්යය එක් ආගමක් සමග පෙළ ගැසී සිටින විට, ව්යවස්ථාමය සහතික නොසලකා සුළුතර ප්රජාව බැහැර කර ඇති බවක් දැනෙන බවය. මෙම බැහැර කිරීමේ හැඟීම නැවත නැවතත් ජාතික සමගිය දුර්වල කර ඇති අතර දිගු කාලීන ගැටුම්වලට දායක වී ඇත. ලෞකික රාජ්යයක් ආගම ප්රතික්ෂේප නොකරයි. ඒ වෙනුවට එය මධ්යස්ථභාවය පවත්වා ගැනීමෙන් සහ සමාන පුරවැසිභාවය සහතික කිරීමෙන් සියලු ආගම් ආරක්ෂා කළ යුතු වේ.
ආගම සහ රාජ්ය බලය ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් යහපාලනය, සමාජ සමගිය හෝ සදාචාරාත්මක නායකත්වයක් ඇති වී නොමැති බව ශ්රී ලංකා දේශපාලන ඉතිහාසය පැහැදිලිව පෙන්නුම් කර ඇත. ඒ වෙනුවට, එය වාර්ගික බෙදීම් තීව්ර කර, ප්රජාතන්ත්රවාදී ආයතන දුර්වල කර, ආගමේම ආධ්යාත්මික විශ්වසනීයත්වයට හානි කර ඇත. රාජ්යයෙන් ආගම වෙන් කිරීම බුද්ධාගමට හෝ ශ්රී ලාංකික සම්ප්රදායයට හෝ පහරදීමක් නොවේ. ඊට පටහැනිව, එය ආගමේ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීමට සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී පාලනය ශක්තිමත් කිරීමට අවශ්ය පියවරකි. ආධ්යාත්මික අධිකාරිය සහ දේශපාලන බලය අතර පැහැදිලි සීමාවක් පවත්වා ගැනීමෙන්, ශ්රී ලංකාවට ආගම දේශපාලන පාලනයේ මෙවලමක් වෙනුවට සදාචාරාත්මක ප්රඥාවේ මූලාශ්රයක් ලෙස ස්ථාවර සහ සාධාරණ සමාජයක් කරා ගමන් කළ හැකිය.
අද්යතන ශ්රී ලංකාවේ, රාජ්ය බලය සමග ආගම මිශ්ර කිරීමේ අන්තරාය කවරදාටත් වඩා දෘශ්යමාන වේ. දේශපාලනීකරණය වූ ආගමේ ඍණාත්මක ප්රතිවිපාක පෙන්නුම් කරන දශක ගණනාවක අත්දැකීම් තිබියදීත්, දේශපාලන තීරණ සාධාරණීකරණය කිරීමට, විවේචන නිහඬ කිරීමට සහ බලයේ සිටින්නන් නීත්යනුකූල කිරීමට ආගමික අධිකාරිය දිගටම යොදා ගනී. මෑත කාලීන ආර්ථික හා දේශපාලන අර්බුද අතරතුර, පාලන අසාර්ථකත්වය, දූෂණය සහ වැරැදි කළමනාකරණය පැහැදිලිව දක්නට ලැබුණු විට පවා, සදාචාරාත්මක නීත්යනුකූලභාවය ප්රක්ෂේපණය කිරීම සඳහා ප්රමුඛ ආගමික නායකයන් සමග දේශපාලන නායකයන් නිතර පෙනී සිට ඇත. මෙම රටාව සදාචාරාත්මක පාලනය සඳහා සැබෑ කැපවීමක් වෙනුවට දේශපාලන දුර්වලතාව වසන් කිරීම සඳහා ආගමික සංකේතවාදය මත අඛණ්ඩව රඳා පැවතීම පිළිබිඹු කරයි.
2022 ආර්ථික බිඳවැටීම බලගතු සමකාලීන නිදර්ශනයක් සපයයි. සාමාන්ය පුරවැසියන් ඉන්ධන, ආහාර සහ ඖෂධ හිඟයකට මුහුණ දුන් විට, මහජන කෝපය දේශපාලන නායකත්වය සහ රාජ්ය ආයතන දෙසට යොමු විය. කෙසේ වෙතත්, ආගමික බලයට වගකිව යුතු ස්වාධීන සදාචාරාත්මක බලවේගයක් ලෙස ක්රියා කිරීමට ඉඩ දීම වෙනුවට, ආගමික සංස්ථාපිතයේ කොටස් දේශපාලන ප්රභූන් සමග සමීපව පෙළගැසී ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබුණි. මෙම පෙළගැස්ම දුක් විඳින ජනගහනය වෙනුවෙන් සත්යවාදීව කතා කිරීමට ආගමට ඇති හැකියාව දුර්වල කළේය. ආගම බලයට ඕනෑවට වඩා සමීපව සිටින විට, සමාජයට සදාචාරාත්මක නායකත්වය වඩාත්ම අවශ්ය වූ විට, අයුක්තිය, දූෂණය සහ අපයෝජනයට අභියෝග කිරීමේ හැකියාව එයට අහිමි වේ.
ඒ සමගම, ශ්රී ලංකාවේ තරුණ පරම්පරා දේශපාලන අධිකාරිය සහ ආගමික ආයතන යන දෙකම ප්රශ්න කිරීම වැඩි වැඩියෙන් සිදුවෙමින් පවතී. බොහෝ තරුණයෝ ආගමික නායකයන් ස්වාධීන සදාචාරාත්මක හඬක් ලෙස නොව දේශපාලන බල ව්යුහයන්හි සහභාගිවන්නන් ලෙස සලකති. මෙම වර්ධනය වන සැකය ආධ්යාත්මිකත්වය ප්රතික්ෂේප කිරීමක් නොව, ආගමේ දෘශ්යමාන දේශපාලනීකරණයට ප්රතිචාරයකි. මෙම ප්රවණතාව අඛණ්ඩව පැවතුණහොත්, ශ්රී ලංකාව ප්රජාතන්ත්රවාදී විශ්වාසයට පමණක් නොව ආගමික ජීවිතයට ද දිගුකාලීන හානියක් කිරීමේ අවදානමක් ඇත.
එබැවින් වර්තමාන මොහොත තීරණාත්මක නැවත තක්සේරුවක් ඉල්ලා සිටී. ආගම සහ රාජ්යය අතර පැහැදිලි වෙන්වීමකින් ආගමික ආයතනවලට ස්වාධීනත්වය නැවත ලබා ගැනීමට සහ මහජන විශ්වාසය නැවත ඇති කිරීමට ඉඩ සලසයි. ආගමික පීඩනය හෝ ජාතිවාදී වාගාලාප වෙනුවට සාක්ෂි, වගවීම සහ සංවාදය මගින් ප්රතිපත්ති තීරණ මෙහෙයවනු ලබන බව සහතික කිරීමෙන් එය ප්රජාතන්ත්රවාදය ශක්තිමත් කරනු ඇත. ශ්රී ලංකාවේ මෑත ඉතිහාසය පෙන්නුම් කරන්නේ දේශපාලන නීත්යනුකූල බව ආගමික සංකේතවාදය මත පමණක් ගොඩ නගා ගත නොහැකි බවයි. විනිවිද පෙනෙන පාලනය, සමාජ යුක්තිය සහ සමාන පුරවැසිභාවය මගින් ස්ථාවරත්වය සහ මහජන විශ්වාසය නැවත ඇති කිරීමේ හැකියාව පවතී.
අවසාන වශයෙන්, ශ්රී ලංකාවේ අනාගතය රඳා පවතින්නේ එහි අතීතයෙන් සහ වර්තමානයෙන් ඉගෙනීම මත ය. දේශපාලනික අනිසි භාවිතයන්ගෙන් ආගම ආරක්ෂා කිරීම ජාතික අනන්යතාවට තර්ජනයක් නොවේ. එය ගැඹුරින් විවිධත්වයකින් යුත් සමාජයක සදාචාරාත්මක නායකත්වය, ප්රජාතන්ත්රවාදී අලුත් නව්යකරණය සහ සමාජ සමගිය සඳහා අත්යවශ්ය කොන්දේසියකි.
(***)
COMMENTS
Reply To:
Sisira - cb chds hcdsh cdshcsdchdhd