දශක ගණනාවක් තිස්සේ, ශ්‍රී ලාංකික විසිත්ත කාමරයේ ආධිපත්‍යය දැරුවේ කථාංග සිය ගණනකින් සමන්විත “මෙගා” ටෙලි නාට්‍ය රැල්ල විසිනි. කෙසේ වෙතත් වර්තමානයේ තරුණ ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රේක්ෂකයන්, විශේෂයෙන් ජෙන් සී සහ සහශ්‍රක පරම්පරාව ක්‍රමයෙන් රූපවාහිනියෙන් ඈත් වෙමින් සිටිති. දුම්රියේ ගමන් කරන අතරතුර, පෝලිම්වල රැඳී සිටින අතරතුර හෝ කෑම ඇණවුම ලැබෙන තෙක් ඔවුන් විනෝදාස්වාදය ලබාගන්නා ප්‍රධානම මුලාශ්‍ර බවට යූ ටියුබ් කෙටි චිත්‍රපට, ටික්ටොක් සහ ෆේස්බුක් රීල්ස් පත්ව ඇති බව වෙළෙඳපොළ දත්ත පෙන්වා දෙයි. ඊට බලපා ඇති ප්‍රධානම හේතුව වන්නේ තත්පර 90 ක ධාවන කාලයකින් යුතු මෙම ‘මිනි’ නාට්‍ය (ක්ෂුද්‍ර නාට්‍ය)  නූතන ශ්‍රී ලාංකිකයාගේ “කාර්යබහුල”ජීවන රටාවට හොඳින් ගැළපීමයි. 

2030 වසර වන විට ඩොලර් බිලියන 26 ක වෙළෙඳපොළ වටිනාකමක් සහිත “ක්ෂුද්‍ර නාට්‍ය” රැල්ල මේ වන විට චීනය සහ බටහිර රටවල් අතර කේන්ද්‍රගත වී ඇතත්, එය දැනටමත් නිහඬව, එහෙත් ක්‍රමානුකූලව ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රේක්ෂකයන් ආක්‍රමණය කරමින් සිටියි. වර්තමානයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහණයෙන් මිලියන 13.9 කට අධික පිරිසක් අන්තර්ජාලයේ සැරි සරන අතර, ස්මාර්ට්ෆෝන් භාවිතයද ඉහළ මට්ටමක පවතී.  එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අප කතාන්දර රස විඳින ආකාරය ක්‍රමයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී.

තත්පර 90 විප්ලවය: ඒ අයි ක්ෂුද්‍ර නාට්‍ය හොලිවුඩය අබිබවා යන ආකාරය

ඔබ මෑතකදී ටික්ටොක්, ෆේස්බුක් හෝ ඉන්ස්ටග්‍රෑම් පරිශීලනය කර ඇත්නම් ඔබට මෙවැනි නිර්මාණ දහස් ගණනක් හමුවී ඇතිවාට සැකයක් නැත. මෙම ක්ෂුද්‍ර ටෙලි නාට්‍යවල කතා බොහෝ විට පාදක වී ඇත්තේ වෙස්වළාගත් ප්‍රකෝටිපතියකුට අවන්හලකදී වේටර්වරයෙකු විසින් අපහාස කිරීම හෝ හැර ගිය මනාළියක් අහම්බයෙන් මෙන් නැවත පැමිණීම වැනි සරල කතා තේමාය. මේවා තවදුරටත් සිරස් අතට රෑගත කරන ලද අහඹු වීඩියෝ ක්ලිප් පමණක් නොවේ. ඒවා ඒඅයි ක්ෂුද්‍ර නාට්‍ය ලෙස හැඳින්වෙන දැවැන්ත ගෝලීය කර්මාන්තයක කොටසකි.

Netflix  වැනි සාම්ප්‍රදායික ප්‍රවාහ දැවැන්තයන් ඉහළ අයවැයක් සහිත, තිරස් සිනමාව කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන අතර, " ReelShort" DramaBox  වැනි ඇප්ලිකේෂණයන් විනෝදාස්වාදයේ නීති රීති නැවත ලියමින් සිටී. 2025 වන විට, මෙම කර්මාන්තය ගෝලීය වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 11 ක් උපයා ගෙන ඇති අතර, එය වෙළෙඳ දැන්වීම් හරහා රූපවාහිනිය උපයන ආදායම මෙන් දෙගුණයකට ආසන්නය. 

ජංගම දත්ත භාවිතය ඉහළ මට්ටමක පවතින සහ “සරල රසවින්දනයක්” සහිත අන්තර්ගතයන් රජ කරන ශ්‍රී ලංකාවේ පාඨකයන්ට, මෙම තාක්ෂණය තේරුම් ගැනීමෙන් අප කතන්දර පරිභෝජනය කරන ආකාරයේ අනාගතය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය.

ක්ෂුද්‍ර නාට්‍යය නිර්වචනය: තත්පරවලට ආකර්ෂණය කරගැනීම

ක්ෂුද්‍ර නාට්‍යයක් යනු අනිවාර්යයෙන්ම ටික්ටොක් වීඩියෝවක්, ජංගම වීඩියෝ ක්‍රීඩාවක් සහ සෝප් ඔපෙරාවක දෙමුහුන් වර්ගයකි. සම්මත පැය 2ක චිත්‍රපටයක් මෙන් නොව, මෙම කතා මාලා කථාංග 60 සිට 100 දක්වා සමන්විත වන අතර, ඒ සෑම කථාංගයකම තත්පර 60 සිට 90 දක්වා විකාශන කාලයක් පවතී.

ක්ෂුද්‍ර නාට්‍යය හරහා කතාව ගොඩනැගෙන්නේ අතිශයින්ම දත්ත මත පදනම් වූ සූත්‍රයක් හරහාය. 
මෙම නාට්‍යය නිර්මාණය වන්නේ තත්පර 5 ක් වැනි කෙටි කාලයකින් ප්‍රේක්ෂකයා ආකර්ෂණය කරගැනීම අරමුණු කරගෙන නිසා ඒවායේ “මන්දගාමී කතා විලාසයක්” නොමැත. පරිශීලකයා ඉවතට යොමු වීම වැළැක්වීම සඳහා සෑම කථාංගයක්ම ආරම්භ වන්නේ ඉහළතීව්‍ර තාවයක් සහිතවය. 

එක් කථාංගයක් විකාශය වන්නේ තත්පර 80 ක් වැනි කෙටි කාලයක් නිසා සෑම කථාංගයක්ම අවසන් වන්නේ “විස්මයජනක” හෙළිදරව්වකින් හෝ නොසිතන සිදුවීමකිනි. එවිට ඊළඟ කොටස නරඹා නොසිටීමට ප්‍රේක්ෂකයාට නොහැකිය. 

ක්ෂුද්‍ර නාට්‍ය විශේෂයෙන් ස්මාර්ට්ෆෝන් සඳහා රෑගත කර ඇති අතර, අතිශය සමීප රූප භාවිතය නිසා කුඩා තිරයක් මත පවා නළුවාගේ හැඟීම් මග හැරිය නොහැකි බව සහතික කරයි.

ක්ෂණික නැවත ධාවනය සහ ගෝලීය බෙදාහැරීම

ඔබට විටෙකත් “ලෝඩින්” කවයක් නොපෙනීම සහතික කිරීම සඳහා, මෙම ඇප්ස් භාවිත කරන්නේ ආක්‍රමණශීලී පිළිවෙතකි. උදාහරණයක් ලෙස ඔබ නරඹන්නේ 10 වැනි කථාංගය නම්, පසුබිමෙන් ඒ වන විටත් 11 සහ 12 කථාංග නිහඬව බාගත කරමින් සිටී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔබ තිරය මත තට්ටු කරන මිලි තත්පරයේදී “නාට්‍යය” ආරම්භ වන බව සහතික කරයි.

අතථ්‍ය ආර්ථිකය

මෙම තාක්ෂණයේ ඇති වඩාත්ම සංකීර්ණ කොටස වන්නේ ක්ෂුද්‍ර ගනුදෙනු ලෙජරයයි. ස්ථාවර මාසික ගාස්තුවක් වෙනුවට, මෙම ඇප්ස් භාවිත කරන්නේ “එක් නාට්‍යයකට ගෙවන්න” යන ආකෘතියකි.

එසේම මෙහිදී පළමු කථාංග 10 ඔබට නොමිලේ නැරඹිය හැකි අතර, ඉතිරි කොටස් නැරඹීමට නම් පරිශීලකයන් “කොයින්”  හෝ “ටෝකන්” වියදම් කළ යුතුය.

මෙය බැලූ බැල්මට ලාභදායී යැයි හැඟුණත්, මේ ආකාරයෙන් සම්පූර්ණ මිනිත්තු 90 ක කතාවක් නැරඹීම සඳහා ඩොලර් 20 සිට ඩොලර් 50 දක්වා වැය විය හැකිය. එය චිත්‍රපට ටිකට් පතක් හෝ භැඑකෙසං මාසික දායකත්වය ලබා ගැනීම සඳහා වැය වන මුදලට වඩා බෙහෙවින් වැඩිය. 

මෙම නිර්මාණ ශානරය වේගයෙන් ජනප්‍රිය වීමේ පසුපස ඇති ප්‍රධානම රහස කෘත්‍රිම බුද්ධියයි. ඒ අනුව බැලූ විට පෙනී යන්නේ අපි සාම්ප්‍රදායික චිත්‍රපට නිර්මාණයෙන් ඉවත් වී කෘතිම බුද්ධිය පාදක කරගත් අධ්‍යක්ෂවරයෙක්, ලේඛකයෙක් සහ සංස්කාරකයෙක් ලෙස ක්‍රියා කරන ආකෘතියක් කරා ගමන් කරමින් සිටින බවයි. 

ඒ අනුව අධ්‍යක්ෂවරයා කළ යුත්තේ තමන්ට අවශ්‍ය තිර පිටපත සම්බන්ධයෙන් කෘත්‍රිම බුද්ධිය දැනුම්වත් කිරීමයි. උදාහරණයක් ලෙස “ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියෙකු පිරිසිදු කරන්නෙකු මෙන් පෙනී සිටින කතාවක් ලියන්න” යැයි කෘත්‍රිම බුද්ධියට දැනුම් දුන් විට, කථාංග 100 කින් යුතු තිර පිටපත් ලිවීමට එයට හැකිය. 

කෘතිම බුද්ධිය දේශීයකරණය කිරීම: “චීනයෙන් බටහිරට”

වර්තමානයේ මෙම ආකෘතියේ ලොව ප්‍රමුඛයා ලෙසින් චීනය මතුව ඇති අතර, චීනයේ මෙම ක්ෂේත්‍රයේ වෙළෙඳපොළ වටිනාකම 2021 දී ඩොලර් මිලියන 500 සීමාවේ සිට 2024 දී ඩොලර් බිලියන 7 දක්වා විස්මයජනක ලෙස වර්ධනය වී ඇත. මෙම කතා බටහිර හෝ දකුණු ආසියානු වෙළඳපොළට ගෙන ඒම සඳහා, චීන සමාගම් කෘත්‍රිම බුද්ධිය දේශීයකරණය කරමින් සිටියි. 

ඒ අනුව කෘතිම බුද්ධිය මගින් චීන වීදි සංඥා හෝ පසුබිමේ ඇති දැන්වීම්වල “තීන්ත ආලේප කර” ඒවා ඉංග්‍රීසි හෝ වෙනස් භාෂා සමග ඒවා ප්‍රතිස්ථාපනය කරයි.

අනෙක් කාරණය වන්නේ හඬ ක්ලෝනකරණයයි. ElevenLabs වැනි මෙවලම්වලට මුල් නළුවාගේ චිත්තවේගීය කෑගැසීම හෝ හැඬීම විශ්ලේෂණය කර එම නිශ්චිත ආකෘතිය නව භාෂාවකට ක්ලෝන කිරීමේ හැකියාවක් ඇත. 

නව හඬට ගැලපෙන පරිදි නළුවන්ගේ තොල් චලනය සැබවින්ම වෙනස් කිරීමට නව තාක්ෂණයට හැකියාවක් ඇකි අතර, එමඟින් නළුවන් මුලින් වෙනස් භාෂාවක් කතා කළ බවක් නොපෙනේ. 

වෙළෙඳපොළ වර්ධනය සහ ගෝලීය ආදායම

මෙම ඇප්ස් පිටුපස ඇති මූල්‍ය දත්ත විස්මයජනක වන අතර, විශාලතම ජාත්‍යන්තර වෙ​ෙළඳපොළ වන එක්සත් ජනපදයේ, DreamBox වැනි ඇප්ස් 2024 වසරේදී පමණක් උපයා ගෙන ඇති ආදායම ඩොලර් මිලියන 323 කට වඩා වැඩිය. 

කලාපීය වශයෙන් ගත් කලද තත්ත්වය මීට වඩා වෙනස් නොවේ. ඒ අනුව චීනය 2024 වසරේදී ඩොලර් බිලියන 7 ක ආදායමක් උපයා ගෙන ඇති අතර, එය 2030 වසර වන විට ඩොලර් බිලියන 16.2 දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය 2024 වසරේදී ඩොලර් මිලියන 819 ක ආදායමක් වාර්තා කර ඇති අතර, 2030 දී එම අගය ඩොලර් බිලියන 3.8 ක් වනු ඇති බව පැවැසේ. 2024 දී සැලකිය යුතු වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළ ජපානයේ ආදායම 2030 දී ඩොලර් බිලියන 1.2 සීමාව ඉක්මවන බවක් පෙනෙන්නට තිබේ. එසේම ලෝකයේ සෙසු රටවල ඩොලර් බිලියන 1.4 ක් වූ ආදායම 2030 වසරේදී ඩොලර් බිලියන 9.5 ක් වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත. 

මෙහි ප්‍රධාන මිනුමක් වන්නේ පරිශීලකයකුට සාමාන්‍ය ආදායම ARPU  යි. “ත්‍රාසජනක” ආකෘතියේ ඇබ්බැහි වීමේ ස්වභාවය නිසා මෙම ඇප්ස් සඳහා සමහර නරඹන්නෝ මසකට ඩොලර් 80 ක් දක්වා මුදලක් වියදම් කරති.

දත්ත මත පදනම් වූ කතන්දර කීමේ අනාගතය

සමහර විට මෙම තාක්ෂණයේ වඩාත්ම “විද්‍යා ප්‍රබන්ධ” අංගය වන්නේ තත්‍ය කාලීන ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ විශේෂාංගයයි.

කෘත්‍රිම බුද්ධිය හරහා කරන විශ්ලේෂණයෙන් නරඹන්නන් සංඛ්‍යාව “පහළ යන” ස්ථානය හරියටම නිරීක්ෂණය කරන අතර, 14 වැනි කථාංගයේදී නරඹන්නන්ගෙන් සීයට40 ක් නැරඹීම නවත්වන බව දත්ත පෙන්නුම් කරන්නේ නම්, නිෂ්පාදන කණ්ඩායම එම කථාංගයේ විකල්ප අනුවාදයක් ඉක්මනින් කෘත්‍රිම බුද්ධිය හරහා නැවත ලිවීමට පටන් ගනියි. 

මිනිස් නිර්මාණශීලිත්වයේ කාර්යභාරය

කෘත්‍රිම බුද්ධිය මගින් පුනරාවර්තන කාර්යයන්, එනම් උපසිරැසි යෙදීම, සංස්කරණය කිරීම සහ මූලික කෙටුම්පත් කිරීම යනාදිය පාලනය  කළත්, මිනිස් විශේෂඥයන් තවමත් වැදගත් වේ. නව සංස්කෘතියක (ශ්‍රී ලංකාව වැනි) නාට්‍යයක් සාර්ථක වීමට නම් වාග් මාලා, උප භාෂා සහ සංස්කෘතික සූක්ෂ්මතා ආරක්ෂා කර ඇති බව සහතික කළ යුත්තේ මිනිස් පරිවර්තකයන්ය. 

කෘතිම බුද්ධිය හරහා නිර්මාණය කරන ක්ෂුද්‍ර නාට්‍යවල නැගීම නියෝජනය කරන්නේ කතන්දර කියන ආකාරයේ මූලික වෙනසකි. එය තවදුරටත් “සිනමා කලාව” ගැන නොව “සම්බන්ධතාවේ විද්‍යාව” ගැන දෙයක් වන අතර, ඉන් නරඹන්නාට ගමනක් යන විට හෝ හෝ තේ විවේකයක් අතරතුර ඉක්මන් විනෝදාස්වාදයක් ලබා දෙයි. 

මුදල අඩුයි : වේගය වැඩියි

මෙම නාට්‍ය නිර්මාණය සඳහා අඩු මුදලක් වැයවීම සහ ඒවායේ අධිවේගී ස්වභාවය නිසා වර්තමානයේදී ශ්‍රී ලාංකික නිර්මාණකරුවන්ට ඉතාමත් හොඳ අවස්ථාවක් ලැබී ඇති බව පැහැදිලිව පෙනෙන්නට තිබේ. 

අනෙක් අතට මෙම ක්ෂේත්‍රයට ප්‍රවේශ වීමේදී නිර්මාණකරුවෙකුට මුහුණ දීමට සිදුවන බාධක සහ අභියෝග සාපේක්ෂව අඩුය. මෙහිදී ඔබට දැවැන්ත නිෂ්පාදන ආයතනයක් අවශ්‍ය නොවන අතර, උසස් තත්ත්වයේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකතනයක්, යහපත් ආලෝකකරණයක් සහ දක්ෂ පිටපතක් තිබීම පමණක් ප්‍රමාණවත්ය. 

මෙවැනි නිර්මාණවල සාර්ථකත්වයේ යතුර වන්නේ දේශීයත්වයට ගැළපෙන ආකාරයෙන් නිර්මාණකරණයේ යෙදීමයි. ගෝලීය වශයෙන් සාර්ථක වූ තේමා සමඟ මුහු කරන ලද සිංහල සහ දෙමළ දෙබස් භාවිත කිරීමෙන්, එක තැන පල් වෙන රූපවාහිනී මෙගා නාට්‍ය වට්ටෝරුවලින් වෙහෙසට පත් ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් ආකර්ෂණය කරගැනීමට දේශීය නිර්මාණකරුවන්ට හැකියාවක් ඇත. 

ඩිජිටල් ආර්ථික අභියෝගය

මේ සඳහා අවශ්‍ය කරන තාක්ෂණය ශ්‍රී ලංකාවෙහි දැනටමත් පවතින අතර, වර්තමාන ඩිජිටල් ගෙවීම් පුරුදු හේතුවෙන් “කථාංගයකට ගෙවීමේ”  ආකෘතියට අපේ රටේ යම් යම් බාධකවලට මුහුණ දිය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, ෆ්ලෑෂ්, ෆ්‍රයිම් සහ ඊසි කෑෂ් වැනි ජංගම මුදල් පසුම්බි වඩාත් ඒකාබද්ධ වන විට, රීල් ෂෝර්ට් වැනි ඇප් විසින් භාවිත කරන “කොයින්” ආකෘතිය රට තුළ ස්ථාපිත විය හැකි අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දේශීය නළු නිළියන්ට සහ තිර පිටපත් ලේඛකයන්ට ඔවුන්ගේ කෘති හරහා රසිකයින්ගෙන් සෘජුවම මුදල් ඉපැයීමේ හැකියාවක් නිර්මාණය වෙයි. 

දේශීයකරණය සහ සන්නාම අවස්ථා

සමාගම්වලට පිටපත් පරිවර්තනය, සමාජ මාධ්‍ය ව්‍යාපාර සහ හඬකැවීම් කළමනාකරණය කිරීමේදී දේශීයකරණ කණ්ඩායම්වලට සහාය විය හැකිය. දේශීය වෙෙළඳපළ තේරැම් ගැනීමෙන්, ඔවුන්ට ප්‍රේක්ෂකයන් සමඟ ගැළපෙන පරිද්දෙන් අන්තර්ගතය අනුවර්තනය කළ හැක. එමඟින් විදේශීය වෙෙළඳපළෙහි වැඩි සාර්ථකත්වයක් අත්කර ගත හැකිය.

අනාගතය 

ක්ෂුද්‍ර නාට්‍ය පෙන්වන ඇප්ස් අග්නිදිග ආසියාවට සහ ඉන් ඔබ්බට ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින විට, ඔබ දකින ඊළඟ “ජනප්‍රිය” නාට්‍යය රූපවාහිනී තිරයක් මත නොව, ඔබේ දුරකථනයේ දිස්වන තත්පර 90 ක සිරස් ක්ලිප් එකක් වුව හොත් ඒ ගැන පුදුම නොවිය යුතුය. 

මීට වසර හතරකට පෙර, අප ක්ෂුද්‍ර නාට්‍ය කර්මාන්තය කියා දෙයක් අසා නොතිබුණි. එහෙත් වර්තමානයේදී එය 2030 වසර වන විට ඩොලර් බිලියන 26 ක වාර්ෂික ආදායම කරා දිව යන ගෝලීය දැවැන්තයෙකි. මේ එළැඹ ඇත්තේ ප්‍රේක්ෂකයන් ඔවුන්ගේ ස්මාර්ට් ෆෝන්වල අනුක්‍රමික කතන්දර පරිභෝජනය කරන ආකාරය මූලික වශයෙන් නැවත සකස් කිරීමේ යුගයයි. 

අනිල් කරුණාරත්න