ශ්‍රී ලාංකේය ජනශ්‍රැතියේ අඳුරු ලෝකයෙන් මතුවන අද්භූත යක්ෂ පුරාවෘත්ත

අතීතයේ සිටම මනුෂ්‍ය සමාජයේ ගුප්ත ශාස්ත්‍ර, මන්ත්‍ර, යන්ත්‍ර, තන්ත්‍ර, ගුරුකම් සහ අමනුෂ්‍ය බලවේග සම්බන්ධයෙන් දැඩි විශ්වාස හා ඇදහිලි පැවති බව ජනප්‍රවාද, පාරම්පරික දැනුම් සම්භාර සහ පැරණි ලේඛන මගින් හෙළි වේ. විශේෂයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි රජ සමයේ රජවරුන්, ප්‍රභූවරුන් සහ ධනවත් පිරිස් විසින් තමන් උපයාගත් හෝ සොයාගත් රන්, රිදී, මුතු, මැණික් හා වෙනත් වටිනා වස්තූන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා පොළොවේ අභ්‍යන්තරයේ රහසිගත ස්ථානවල තැන්පත් කළ බවට විවිධ ජනප්‍රවාද පවතී.

මෙම වස්තූන් තැන්පත් කිරීමේ අරමුණ වූයේ ඒවා සතුරු ආක්‍රමණ, සොර සතුරු උවදුරු හෝ අනාගත අවශ්‍යතා සඳහා ආරක්ෂා කර තබා ගැනීමය. වර්තමානයේ මිනිසුන් තම ධනය බැංකු සහ මූල්‍ය ආයතනවල තැන්පත් කරන ආකාරයටම, එදා සමාජය තම ධනය මහ පොළොවට භාර කළහ. සමහර පිරිස් තමන් තැන්පත් කළ ධනය නැවත ලබාගෙන භාවිතයට ගත් නමුත් තවත් සමහරු එම වස්තූන් තිබූ ස්ථානය හෙළි කිරීමට පෙර මියගියහ. ඒ අනුව එම වස්තූන් මහ පොළොවටම සැඟවී ගිය බව විශ්වාස කෙරේ.

තවත් අවස්ථාවලදී යුද්ධ, ආක්‍රමණ, දේශපාලන අර්බුද හෝ ජීවිතයට සිදුවිය හැකි අනතුරු හේතුවෙන් රහසිගත ලෙස වටිනා වස්තූන් පොළොවේ අභ්‍යන්තරයේ තැන්පත් කරන ලද බව ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වේ. එම වස්තූන් තැන්පත් කළ පුද්ගලයන් අධික ලෝභය, ආශාව සහ බැඳීමෙන් මිය ගිය විට ඔවුන්ගේ චේතනා එම වස්තූන් වටා රුඳී පවතින අතර, ප්‍රේත හෝ බහිරව ස්වරූපයෙන් එම වස්තූන් ආරක්ෂා කරන බවට පාරම්පරික විශ්වාසයක් ද පවතී.

බහිරවයා යනු කවරෙක් ද?

බහිරව යන සංකල්පය දේව සංකල්පයත් යක්ෂ සංකල්පයත් අතර මධ්‍යස්ථව පවතින බලවේගයක් ලෙස බොහෝ දෙනා විස්තර කරති. හින්දු ආගමික සංකල්පවලට අනුව බහිරව බලවේගය, ඊශ්වර දෙවියන්ගේ යම් අවතාරමය ශක්තියක් ලෙස සැලකේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය, ගුප්ත විද්‍යාව සහ පාරම්පරික ශාස්ත්‍ර සමඟ කටයුතු කරන ඇතැම් පිරිස් අතර බහිරව බලවේග හැටහතරක් (64) පවතින බවට විශ්වාසයක් ඇත. ඒ අතර අගෝර බහිරව, යමකණ්ඩ බහිරව, නාග බහිරව, ආතාල බහිරව, පාතාල බහිරව,නීලකණ්ඩ බහිරව,ආදී වූ නාම 64 ක් ජනප්‍රචලිතය. ඇතැම් ප්‍රදේශවල ඔවුන් බහිරව දේවතාවන් ලෙස හඳුන්වන අතර තවත් ප්‍රදේශවල බහිරව යක්ෂයන් ලෙස අර්ථකථනය කරනු ලැබේ.

වළගම්බා රජු සහ සංඛ–පද්ම බහිරවයන්ගේ ජනප්‍රවාදය

ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සියවසේ ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය කළ වළගම්බා රජු (ක්‍රි.පූ. 103 සහ ක්‍රි.පූ. 89–77 අතර) අනුරාධපුර රාජධානියේ ප්‍රසිද්ධ රජෙකි. ඔහු ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණ හමුවේ රාජ්‍යයෙන් ඉවත් වුවද පසුව නැවත රාජ්‍යය දිනාගත් අතර, බෞද්ධ ශාසනයට විශාල සේවයක් කළ රජකු ලෙස සැලකේ. අභයගිරි විහාරය නිර්මාණය කිරීම ඔහුගේ ප්‍රධාන කාර්යයන් අතරින් එකකි.

ජනප්‍රවාදයකට අනුව අභයගිරි මහා ස්තූපයේ කොත් කැරුල්ල ඉදිකිරීමේදී දිවා කාලයේ ඉදිකළ කොටස් රාත්‍රියේදී කැඩී බිඳී යන අද්භූත සිදුවීම් කිහිපයක් සිදුව තිබේ. මේ පිළිබඳව විමසිල්ලෙන් සිටි රජු, රාත්‍රියේ සැඟවී සිට මෙම ක්‍රියාව සිදුකරන්නේ කවුරුන්දැයි සොයා බැලූ බව කියැවේ.

එහිදී රත් වර්ණයෙන් සැරසුණු කාලවර්ණ ස්වරෑපය ඇති මිටි පුද්ගලයකු සහ සුදු වර්ණයෙන් සැරසුණු තවත් කාළවර්ණ මිටි පුද්ගලයකු විසින් කොත් කැරුල්ල බිඳ දමන අයුරු රජු දැක තිබේ.

රජු ඔවුන් අල්ලා මරණ දණ්ඩනය ලබා දීමට සූදානම් වූ නමුත් පසුව අනුකම්පාවෙන් අභය දානය ලබා දුන් බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ.කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් කළ වරදට දඬුවමක් ලෙස අභයගිරි මහා ස්තූපය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම ඔවුන්ට පවරන ලදී. එම පුද්ගලයන් පසුව සංඛ සහ පද්ම බහිරවයන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ බවත්, ලංකාද්වීපයේ නිදන් වස්තූන්ගේ ආරක්ෂාවද ඔවුන්ට භාර කළ බවත් ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වේ.

නිධාන වර්ග හතර

පාරම්පරික විශ්වාසයන්ට අනුව පොළොව අභ්‍යන්තරයේ තැන්පත් කළ වස්තූන් ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් හතරකට බෙදා දක්වයි.

කජ්ජප නිධානය
මකර නිධානය
සංඛ නිධානය
පද්ම නිධානය

මෙයින් කජ්ජප හා මකර නිධාන සාපේක්ෂව ලබාගත හැකි බවත්, සංඛ හා පද්ම නිධාන මනුෂ්‍ය කටහඬ ඇසුණු විට පාතාලයට ඇදී යන බවත් ජනප්‍රවාදවල දැක්වේ. එවැනි අවස්ථාවල අගෝර මන්ත්‍රය සිහි කළ යුතු බවටද ඇතැම් පාරම්පරික විශ්වාස පවතී.

නොගත යුතු නිධන් වස්තූන්

පුරාණ දැනුමට අනුව සියලුම නිධන් වස්තූන් ලබා ගැනීම ඉතා අපහසු වන අතර මෙම වස්තු කැණීම් කටයුතු හරියට නොදැන සිදු නොකළයුතු බව විශ්වාස කෙරේ. බුදුන් වහන්සේට අයත් පූජනීය වස්තූන්, බෞද්ධ ශාසනය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා තැන්පත් කළ වස්තූන්, දේශීය පාලකයන් විසින් අනාගත ජනතාව වෙනුවෙන් තැන්පත් කළ ධනය සහ ආක්‍රමණවලින් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සඟවා තැබූ වස්තූන් ආදී කොටස් එයට අයත් වේ.

ඇතැම් ජනප්‍රවාදවලට අනුව උඩයකුන්ගේ නිධන් හා බලගතු බුද්ධ ශාසනයට අයත් වස්තූන් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම භයානක ප්‍රතිවිපාක ඇති කළ හැකි බවද සඳහන් වේ.

පුරාවස්තු සහ නීතිය

වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවස්තු සහ නිදන් වස්තු සම්බන්ධ කටයුතු නීතිය මගින් දැඩි ලෙස පාලනය කරනු ලැබේ. පුද්ගලයකුට ඉඩමක සින්නක්කර ඔප්පුවක් හෝ බලපත්‍රයක් තිබුණද එහි ඇති පුරාවස්තු හෝ පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමක් ඇති දේපළ ස්වයංක්‍රීයව ඔහුට අයිති නොවේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින පුරාවස්තු ආඥා පනත අනුව අවසරයකින් තොරව පුරාවස්තු කැණීම් කිරීම, නිදන් සෙවීම, පුරාවස්තු හානි කිරීම, සඟවා තැබීම හෝ අලෙවි කිරීම දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි. වරදේ ස්වභාවය අනුව අධිකරණය මගින් දඩ මුදල්, පුරාවස්තු රාජසන්තක කිරීම සහ සිර දඬුවම් ද නියම කළ හැකිය.

ප්‍රේත බහිරවයන් පිළිබඳ ජනවිශ්වාස

බහිරවයන් සම්බන්ධ ජනප්‍රවාදවල තවත් පැතිකඩක් වන්නේ ප්‍රේත බහිරවයන් පිළිබඳ විශ්වාසයයි. පොළොව අභ්‍යන්තරයේ වස්තූන් තැන්පත් කර එම වස්තූන්ට දැඩි ලෝභයෙන් බැඳී සිටියදී මියගිය පුද්ගලයන් නැවත ප්‍රේත බහිරවයන් ලෙස උපත ලබා එම වස්තූන් ආරක්ෂා කරන බවට ඇතැම් මතවාද පවතී.

එසේම රජවරුන් විසින් නිධන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා යොදවා සිටි ආරක්ෂකයන් මරා දමා එම ස්ථානවලම රඳවා තැබූ බවත්, පසුව ඔවුන් බහිරවයන් ලෙස එම වස්තූන් ආරක්ෂා කරන බවත් ඇතැම් ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වේ.

නිධන් වදුල් නොහොත් පුරාණ පුස්කොළ පොත්

නිදන් වදුල් හෙවත් නිදන් පිළිබඳ පුරාණ පුස්කොළ පොත් ගැන කතාබහ අදටත් පවතී. එවැනි වදුලක සඳහන් වූ බව කියන පාඨයක් මෙසේය.

“වළගම්බාහූ රජු විසින් කඩුගෑ ගල්ගෙහි පර්වත මුදුනෙහි මුතු පෝරුවක් ඇත. සත් අඟලක් යට බුදුන් සතු වස්තුන් වේ. සුදු බත් හා රත් බත් බහිරවයන්ට පුදා පිරිත් කියා ගනු.”

මෙවැනි වදුල්වල සඳහන් ස්ථාන හඳුනා ගැනීම අද වන විට ඉතා අපහසුය. වසර දෙදහසකට පෙර භාවිත වූ ගම් නාම, පර්වත නාම සහ භූගෝලීය සලකුණු බොහොමයක් අද වෙනස් වී ඇති බැවින් එවැනි ස්ථාන නිශ්චිතව හඳුනා ගැනීම දුෂ්කර වේ.

බහිරවයන්, නිදන් වස්තූන් සහ ගුප්ත ආරක්ෂක බලවේග පිළිබඳ මෙම තොරතුරු බොහෝ දුරට ජනප්‍රවාද, පාරම්පරික විශ්වාස, මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රීය දැනුම සහ සමාජය තුළ පැවත එන කතාබහ මත පදනම් වූ ඒවාය. ඒවා විශ්වාස කිරීම හෝ නොකිරීම පුද්ගලයා සතු කාරණාවකි.

කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවස්තු, සෙල්ලිපි, පිළිම, චෛත්‍ය, ආගමික සිද්ධස්ථාන සහ ඉපැරණි උරුමයන් ආරක්ෂා කිරීම අප කාගේත් වගකීමකි. නිදන් සෙවීමේ අරමුණින් පුරාවස්තු විනාශ කිරීම, බුද්ධ ප්‍රතිමා කඩා බිඳ දැමීම, සෙල්ලිපි හානි කිරීම හෝ චෛත්‍ය ආශ්‍රිත කැණීම් සිදු කිරීම ආගමික වශයෙන් බරපතළ අකුසලයක් මෙන්ම නීතියෙන් දඬුවම් ලැබිය හැකි අපරාධයකි.

එබැවින් ජනප්‍රවාද සහ පාරම්පරික කතාන්දර කෙසේ පැවතුණද, අපගේ සැබෑ වගකීම වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය වටිනා පුරාවිද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික උරුමය අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් සුරක්ෂිත කර තැබීමයි.

නිධන් වස්තු සෙවීමේ දුෂ්කරතාව සහ වර්තමාන නීතිමය තත්ත්වය

නිධන් වස්තු, පුරාවස්තු සහ පොළොවේ අභ්‍යන්තරයේ තැන්පත් කර ඇතැයි කියන වටිනා වස්තූන් සම්බන්ධයෙන් සමාජයේ විවිධ මතවාද, ජනප්‍රවාද සහ විශ්වාස පවතින නමුත් ඒවා සොයා ගැනීම හෝ ලබා ගැනීම සාමාන්‍ය මනුෂ්‍යයකුට ඉතාමත් අපහසු කාර්යයක් බව පාරම්පරික ශාස්ත්‍රීය දැනුම මෙන්ම ප්‍රායෝගික අත්දැකීම්ද පෙන්වා දෙයි. ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වන ආකාරයට ඇතැම් නිධන් වස්තූන් විවිධ ආරක්ෂක බලවේගයන්ට භාර කර තිබෙන බවත්, ඇතැම් ස්ථාන විවිධ ආකාරයේ බාධක සහිත බවත් විශ්වාස කෙරේ.

එමෙන්ම වර්තමානයේ බොහෝ දෙනකු නිධන් වස්තු සම්බන්ධයෙන් නිසි අවබෝධයකින් තොරව, කටකතා, අසත්‍ය තොරතුරු සහ වංචනික පුද්ගලයන්ගේ උපදෙස් මත මුදල් වැය කරමින් නිධන් සෙවීමේ කටයුතුවල නිරත වන අයුරු දක්නට ලැබේ. මෙවැනි ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් ඇතැම් පුද්ගලයන් තම ජීවිත ඉතිරිකිරීම් පමණක් නොව, ඉඩම්, නිවාස, ව්‍යාපාර සහ පවුල් ජීවිත පවා අහිමි කරගෙන තිබේ. එබැවින් නිසි දැනුමක් නොමැතිව නිධන් වස්තු සෙවීම හෝ කැණීම් සිදු කිරීම කිසිසේත්ම කළ යුතු කාර්යයක් නොවන බව අවධාරණය කළ යුතුය.

තවද ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවස්තු සහ නිදන් වස්තු සම්බන්ධ කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම නීතිය මගින් පාලනය කරනු ලබන අතර, සාමාන්‍ය පුද්ගලයන්ට තමන්ගේ කැමැත්ත මත පුරාවස්තු හෝ නිදන් වස්තු සෙවීම සඳහා කැණීම් සිදු කිරීමට නීතිමය අවසරයක් නොමැත. යම් ස්ථානයක පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමක් ඇති බවට සැකයක් පවතින්නේ නම්, ඒ පිළිබඳව විමර්ශන සිදු කිරීම සහ අවශ්‍ය කැණීම් කටයුතු සිදු කිරීම රජයේ වගකිවයුතු ආයතනවල මූලිකත්වයෙන් සිදු කරනු ලබයි.

විශේෂයෙන්ම පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් කටයුතු සිදු කිරීම සඳහා අවශ්‍ය බලපත්‍ර, අවසර සහ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග පවතින අතර, එවැනි කටයුතු පුරාවිද්‍යාත්මක විද්වත් පිරිස්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ සහ රජයේ අදාළ ආයතනවල මූලිකත්වයෙන් සිදු කළ යුතුය. ඒ අනුව සාමාන්‍ය ජනතාව විසින් රහසිගතව හෝ ස්වකීය අභිමතය පරිදි නිදන් වස්තු සෙවීම, කැණීම් කිරීම හෝ පුරාවස්තු ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම නීතියෙන් දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක් බව පැහැදිලිව සඳහන් කළ යුතුය.

අද සමාජය තුළ “නිදන්” යන වචනය මූලික කරගෙන විවිධ වංචනික කණ්ඩායම් සහ ව්‍යාජ ගුරුකම්කරුවන් මිනිසුන් මුළාකරමින් මුදල් වංචා කරන අයුරු ද දක්නට ලැබේ. ව්‍යාජ පුරාවස්තු පෙන්වීම, මන්ත්‍ර ගුරුකම් මගින් නිදන් ලබා දෙන බව පැවසීම, බහිරව දොළ පිදේනි, යාග හෝ විවිධ පූජා නාමයෙන් මුදල් ලබා ගැනීම වැනි ක්‍රියා හරහා බොහෝ පිරිස් රැවටී ඇති බව වාර්තා වී තිබේ.

එබැවින් මෙවැනි පුද්ගලයන්ගෙන් ප්‍රවේශම් වීමත්, නිත්‍යනුකූල නොවන කිසිදු කැණීමකට හෝ නිදන් සෙවීමේ කටයුත්තකට සම්බන්ධ නොවීමත් ඉතා වැදගත් වේ.

කෙසේ වෙතත් ජනප්‍රවාද, පාරම්පරික විශ්වාස සහ ගුප්ත ශාස්ත්‍රීය මතවාද තුළ බහිරවයන්, නිධන් වස්තු සහ ඒවායේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ විවිධ කථාන්දර පැවතුණද, වර්තමාන සමාජයේ ප්‍රමුඛ වගකීම විය යුත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික උරුමය ආරක්ෂා කිරීමයි. එබැවින් නිදන් වස්තු සෙවීමේ ආශාව නිසා පුරාවස්තු විනාශ කිරීම, සෙල්ලිපි කඩා බිඳ දැමීම, බුද්ධ ප්‍රතිමා හානි කිරීම, චෛත්‍ය ආශ්‍රිත කැණීම් සිදු කිරීම හෝ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන විනාශ කිරීම කිසිසේත් අනුමත කළ නොහැකි ක්‍රියාවක් වන අතර එය ආගමික, සමාජීය සහ නීතිමය වශයෙන් බරපතළ වරදක් බව සැමවිටම මතක තබා ගත යුතුය.