බලය සහ පළිගැනීම : ලෝක දේශපාලන ඉතිහාසයේ පාඩම්

​දේශපාලන බලය අත්පත් කරගැනීම මෙන්ම, අත්පත් කරගත් බලය රැකගැනීම සඳහා ප්‍රතිවාදීන් මර්දනය කිරීම මිනිස් ශිෂ්ටාචාරයේ ආරම්භයේ සිටම දැකගත හැකි සංසිද්ධියකි. ප්‍රතිවාදී මත දරන්නන් සහ පරාජිත පාලකයන් දඩයම් කිරීම හෙවත් ‘දේශපාලන පළිගැනීම’ (Political Vendetta / Retribution) බොහෝ රටවල ඉතිහාසය රුධිරයෙන් සටහන් කිරීමට ප්‍රධානතම හේතුවක් විය. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංකල්ප ස්ථාපිත වීමට පෙර මෙන්ම නූතන දේශපාලන යුගයේ පවා මෙම ප්‍රවණතාව විවිධ මුහුණුවරින් ක්‍රියාත්මක වී ඇත.

පුරාණ හා මධ්‍යකාලීන යුගයේ දේශපාලන පළිගැනීම්

​පුරාණ රෝමයේ ‘ප්‍රොස්ක්‍රිප්ෂන්’

ක්‍රි.පූ. 1 වන සියවසේදී රෝම ජනරජයේ බලයට පත් සුල්ලා (Sulla) සහ පසුකාලීනව මාක් ඇන්ටනි, ඔක්ටේවියන් ඇතුළු දෙවන ත්‍රෛපාර්ශ්වික සන්ධානය විසින් ‘ප්‍රොස්ක්‍රිප්ෂන්’ නමින් නීතිගත මර්දනයක් දියත් කරන ලදී. මෙහිදී රජයේ සතුරන් ලෙස නම් කරන ලද දේශපාලනඥයන්, සෙනෙට් සභිකයන් සහ ධනවතුන්ගේ ලැයිස්තුවක් ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රදර්ශනය කළ අතර, ඔවුන්ව ඝාතනය කරන ඕනෑම අයෙකුට රාජ්‍ය ත්‍යාග පිරිනමන ලදී. මින් දහස් ගණනක් දේශපාලන ප්‍රතිවාදීහු සමූලඝාතනය වූහ.

​බ්‍රිතාන්‍යයේ ටියුඩර් යුගය සහ කුමන්ත්‍රණ චෝදනා

එංගලන්තයේ අටවන හෙන්රි රජුගේ පාලන සමයේදී තම දේශපාලන හා ආගමික ප්‍රතිපත්තිවලට විරුද්ධ වූ හිටපු චාන්සලර්වරයෙකු වූ ශ්‍රීමත් තෝමස් මෝර් වැනි ප්‍රබලයින් රාජද්‍රෝහී චෝදනා යටතේ හිස ගසා මරා දැමීය. පසුව පළමුවන මේරි රැජින (Bloody Mary) තම පියාගේ ආගමික වෙනස්කම්වලට සහාය දුන් ප්‍රොතෙස්තන්ත දේශපාලනඥයන් සහ පූජකයන් සිය ගණනක් පණපිටින් පුළුස්සා දමමින් දැවැන්ත දේශපාලන-ආගමික පළිගැනීමක් ක්‍රියාත්මක කළාය.

විප්ලවීය යුගයන්හි පළිගැනීමේ සංස්කෘතිය

​ප්‍රංශ විප්ලවය සහ ‘භීෂණ පාලනය’ (Reign of Terror - 1793–1794): ප්‍රංශයේ රාජාණ්ඩුව බිඳවැටීමෙන් පසු බලයට පත් මැක්සිමිලියන් රොබෙස්පියර් ප්‍රමුඛ ජැකොබින්වරු විප්ලවය ආරක්ෂා කිරීමේ නාමයෙන් පෙර රජු වූ දහසයවන ලුවී, මාරි ඇන්ටොනෙට් රැජින පමණක් නොව, විප්ලවයේ ආරම්භක මධ්‍යස්ථ මතධාරී දේශපාලන නායකයන් (ගිරොන්ඩින්වරු) ද ගිලටීනයට යවා ඝාතනය කළහ. බලය වෙනස් වන සෑම අවස්ථාවකදීම පෙර කණ්ඩායම ඝාතනය කිරීම මෙහි සාමාන්‍ය ලක්ෂණය විය.

රුසියානු ඔක්තෝබර් විප්ලවය සහ ස්ටාලින්ගේ ‘මහා පවිත්‍රකරණය’ (Great Purge - 1930 ගණන්)

ලෙනින්ගේ මරණයෙන් පසු සෝවියට් දේශයේ බලය තහවුරු කරගත් ජෝසප් ස්ටාලින්, තමන්ට අභියෝගයක් විය හැකි යැයි සැක කළ බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ පැරණි නායකයන් (ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි, බුහාරින්, කමෙනෙව් ආදීන්) ව්‍යාජ නඩු පවරමින්, සිරගත කරමින් හෝ ඝාතනය කරමින් සමූලඝාතනය කළේය. මිලියන ගණනක් සයිබීරියානු ගුලාග් (Gulag) කඳවුරු වෙත පිටුවහල් කර මරා දැමීය.

​ආසියානු සහ අප්‍රිකානු කලාපයන්හි අත්දැකීම්

​චීනයේ සංස්කෘතික විප්ලවය (1966–1976)

මාඕ සේතුං විසින් දියත් කරන ලද ‘සංස්කෘතික විප්ලවය’ අතරතුර රතු ආරක්ෂකයින් (Red Guards) යොදාගනිමින් කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළ සිටි ප්‍රතිසංස්කරණවාදී සහ විරුද්ධවාදී නායකයන් මහජන නඩු විභාග (Struggle sessions) මගින් ප්‍රසිද්ධියේ නින්දාවට පත් කර, පහර දී, පිටුවහල් කරන ලදී. ඩෙන් ෂියාඕපින් වැනි ප්‍රබල නායකයන් පවා මෙහි ගොදුරු බවට පත් විය.

​ලතින් ඇමරිකාවේ ‘අතුරුදහන් කිරීම්’ සහ ‘ඔපරේෂන් කොන්ඩෝර්’

1970 සහ 1980 ගණන්වල ආර්ජන්ටිනාව, චිලී (ඔගස්ටෝ පිනෝචේ පාලනය) වැනි රටවල හමුදා ජුන්ටා මගින් වාමාංශික දේශපාලනඥයන්, වෘත්තීය සමිති නායකයන් සහ ශිෂ්‍ය ක්‍රියාකාරිකයන් දසදහස් ගණනින් පැහැරගෙන ගොස් මරා දමන ලදී (Desaparecidos).

​දේශපාලන පළිගැනීම්වල මුහුණුවර සහ ඒවායේ බලපෑම

​ඉතිහාසය පුරා දේශපාලන පළිගැනීම් ක්‍රියාත්මක වූ ප්‍රධාන ක්‍රමවේද කිහිපයකි

මෙම පළිගැනීම් සංස්කෘතිය රාජ්‍යයකට සිදු කරන හානිය සුළුපටු නොවේ

​රාජ්‍ය ආයතන බිඳවැටීම: අධිකරණය, පොලිසිය සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන දේශපාලනීකරණය වීම නිසා මහජන විශ්වාසය මුළුමනින්ම බිඳවැටේ.

​අස්ථාවරත්වයේ විෂම චක්‍රය: එක් පාර්ශ්වයක් බලයෙන් පහ වූ විට ඊළඟ පාර්ශ්වය පෙරළා පළිගැනීමට පෙළඹීම නිසා රටක් දිගුකාලීන දේශපාලන අර්බුදයක සිරවේ.

​ආර්ථික හා සමාජ බිඳවැටීම: දක්ෂ පරිපාලකයන් හා බුද්ධිමතුන් පළිගැනීම් හමුවේ රට හැර යාම හෝ නිහඬ වීම නිසා රාජ්‍යයේ ඉදිරි ගමන ඇණහිටී.

​ඉතිහාසය පෙන්වා දෙන්නේ දේශපාලන පළිගැනීමෙන් තාවකාලිකව විරුද්ධවාදීන් නිහඬ කළ හැකි වුවද, ඉන් ගොඩනැගෙන වෛරයේ විෂම චක්‍රය අවසානයේ සමස්ත රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණයම විනාශ මුඛයට ඇද දමන බවයි. බලය යනු ස්ථිර දෙයක් නොවන බවත්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය සුරැකෙන්නේ ප්‍රතිවාදියාගේ අයිතිවාසිකම් සුරැකෙන පරිසරයක පමණක් බවත් ලෝක ඉතිහාසය අපට කියාදෙන ප්‍රධානතම පාඩමයි.

D.N.අභයවර්ධන