අදින් වසර ලක්ෂ ගණනක සිට ආදි මානවයා විවිධ ශරීර හැඩ සහ ප්‍රමාණ ගනිමින් අද සිටින තත්ත්වයට පත්ව ඇතැයි පර්යේෂකයෝ කියති. ජනපද බිහිකිරීමත් යුරෝපයේ ව්‍යාප්තවීමත් සම්බන්ධයෙන් කරණ ලද අධ්‍යයනයකින් පසු ඔවුහු මේ  කරුණු අනාවරණය කරයි.  

මානව පරිනාමයේ පිළිගත් මතය වන්නේ අප්‍රිකා මහද්වීපයේ පරිනාමයට ලක්වූ මානවයා ක්‍රමයෙන් ඔබ්බට සංක්‍රමණය වූ බවයි. හෝමෝ ඉරෙක්ටස් මානවයා උස මහත හා බරින් වැඩි ශරිර ස්වභාවයකින් යුක්ත වූ බවත් දිගු කකුල් හේතුවෙන් ඔවුන්ට සංචරණය පහසු වූ බවත් පර්යේෂකයෝ කියති.

බ්‍රිතාන්‍යයේ කේම්බ්‍රිජ් හා ජර්මන් විශ්වවිද්‍යාල පර්යේෂකයන් පිරිසක් ඒකාබද්ධව කරණ ලද මේ පරීක්ෂණයට අනුව විශාල සිරුර හා දිගු කකුල් මානවයාගේ මුහුදු තරණයට පහසුවක් වන්නට ඇතැයි ද ඔවුහු කියති.

පැරණි ෆොසිල හා හමුවන අස්ථි කොටස් යොදා ගනිමින් ශරීර උස හා ස්කන්ධ ඇස්තමේන්තු කිරීම ඔවුන් විසින් සිදුකැර ඇත.

පර්යේෂකයන් පවසන්නේ මෙතෙක් සිතා සිටියාට වඩා මානව පරිනාමයේ අතරතුර ඔවුන් ශරීර හැඩයෙන් හා ප්‍රමාණයෙන් විශාල විවිධත්වයක් පෙන්වන බව තහවුරු වූ බවයි.
පර්යේෂණයේ ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කරණ ආචාර්ය ජේ.කෝටස් පවසන්නේ හෝමෝ හැබිලිස්, හෝමෝ ඉරෙක්ටස්, හෝමෝ රුඩොල්ෆෙන්සිස් යන මානවයන්ගේ බාහු පවා විශාල විවිධත්වක් පෙන්වන බවයි.

‘‘ ඔබ අපේක්ෂා කරන්නේ දැන් සිටින නූතන මානවයා දැකීමට ද , අඩි හයක් පමණ උසැති කිලෝ 70ක් පමණ බරැති නූතන මිනිසකු ගැන අපට අද කිව හැකියි. නමුත් ඔබ දන්නවා ද මේ තත්ත්වය දක්වා පරිනාමය වෙද්දී අපි විශාල විවිධාංගීකරණයක් පසුකැර තිබෙනවා. ඇත්තටම මුල් මානව පරිණාමය සිදුව ඇත්තේ විටින් විට මානවයාගේ උස ප්‍රමාණය හා ස්වරූපය වෙනස් වෙමින්“ ආචාර්ය කෝටස් පවසයි.

කෙන්යාව, ටැන්සානියාව, දකුණු අප්රිකාව, හා ජෝර්ජියාවේ විවිධ කාලයන්හි හමුවූ ෆොසිල මිනුම් ගැනීමෙන් පර්යේෂකයන් ප්ලයිස්ටොසීන යුගයේ සිට මිනිසුන්ගේ ප්‍රමාණ සංසන්ධනය කළ බව පර්යේෂකයෝ කියති. ඒ සඳහා එවුන් අස්ථි කොටස් 800 ට වඩා උපයෝගී කරගෙන ඇත.

ඔවුන් පෙන්වාදෙන්නේ ඉතා සෞඛ්‍ය සම්පන්න වූ මානවයන්ගේ අවශේෂ අදින් වසර ලක්ෂ 17ට පමණ පෙරාතුව පටන් හමුවන බවයි. ඔවුන් විශාල ශරීරයකින් යුතු වූ බවත් අප්‍රිකාවෙන් ඔබ්බට පැතිරී සිටි බවත් තහවුරු වන බව ද මෙමගින් සනාථ වී ඇත.