වෙළෙඳාම, කෘත්‍රිම බුද්ධිය, තාක්ෂණය සහ භූදේශපාලනය වෙනස් වන චීන-ඇමරිකානු සබඳතාව ආසියාවට සහ ශ්‍රී ලංකාවට කියාපාන්නේ කුමක්ද?
චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පිං සහ ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් අතර 2026 සැප්තැම්බර් 24 දින පැවැත්වූ හමුව තවත් බලවත් රාජ්‍ය නායකයන් දෙදෙනකු අතර පැවැත්වෙන සාමාන්‍ය රාජ්‍යතාන්ත්‍රික හමුවක් ලෙස පමණක් තේරුම් ගැනීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. එය සිදුවන්නේ ලෝකයේ විශාලතම ආර්ථික බලය ඇති දෙපාර්ශවය අතර සබඳතාව වෙළෙඳාම, කෘත්‍රිම බුද්ධිය, තාක්ෂණික තරගකාරීත්වය, අත්‍යවශ්‍ය ඛනිජ සම්පත්, සැපයුම් දාම, දත්ත, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් සහ පුළුල් භූදේශපාලනික ආතති හේතුවෙන් නැවත හැඩගැසෙමින් පවතින තීරණාත්මක මොහොතකය. එබැවින් මෙහි ගැඹුරු ප්‍රශ්නය වන්නේ නායකයන් දෙදෙනා කුමන එකඟතාවකට පැමිණේද යන්න පමණක් නොවේ. ඊට වඩා වැදගත් ප්‍රශ්නය වන්නේ චීනය සහ ඇමරිකාව තම උපායමාර්ගික තරගකාරීත්වය කළමනාකරණය කරමින්, එම තරගය ගෝලීය අස්ථාවරත්වයක මූලාශ්‍රයක් බවට පත්වීම වැළැක්වීමට ඉගෙන ගනිමින් සිටීද යන්නයි.
වෙළෙඳ යුද්ධයෙන් තාක්ෂණික තරගකාරීත්වයට
චීන-ඇමරිකානු සබඳතාව අද වන විට සාම්ප්‍රදායික තීරුබදු, වෙළෙඳ හිඟය සහ වෙළෙඳපොළ ප්‍රවේශය පිළිබඳ ගැටලු ඉක්මවා බොහෝ දුරක් ගොස් ඇත. අර්ධ සන්නායක, කෘත්‍රිම බුද්ධිය, දත්ත, පරිගණක හැකියාව, අත්‍යවශ්‍ය ඛනිජ සම්පත්, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්, සැපයුම් දාම සහ තාක්ෂණික ප්‍රමිති අද ජාතික ආර්ථික බලය සමග මෙන්ම ජාතික උපායමාර්ගික බලය සමගද සෘජුව සම්බන්ධ වී තිබේ. එබැවින් දෙරට අතර තරගය වෙළෙඳපොළ සඳහා පමණක් වන තරගයක් නොවේ. එය විසිඑක්වන සියවසේ ලෝකය හැඩගස්වන තාක්ෂණික ව්‍යුහය කවුරුන් විසින් වැඩි වශයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන්නේද යන්න පිළිබඳ තරගයකි.
කෘත්‍රිම බුද්ධිය මෙහිදී විශේෂ වැදගත්කමක් ගනී. මන්ද කෘත්‍රිම බුද්ධිය අද ආර්ථික තාක්ෂණයක් පමණක් නොව, සන්නිවේදන තාක්ෂණයක්, අධ්‍යාපන තාක්ෂණයක්, කර්මාන්ත තාක්ෂණයක්, ආරක්ෂක තාක්ෂණයක් සහ තොරතුරු තාක්ෂණයක් බවට පත්ව ඇති බැවිනි. එබැවින් චීන-ඇමරිකානු කෘත්‍රිම බුද්ධි තරගය සමාගම් අතර තරගයක් පමණක් නොවේ. එය ඉදිරියේ ගොඩනැගෙන කෘත්‍රිම බුද්ධිය මත පදනම් වූ ගෝලීය සමාජයේ තාක්ෂණික ප්‍රමිති, යටිතල පහසුකම්, දැනුම් පද්ධති සහ පාලන රාමු කවුරුන් විසින් හැඩගස්වනු ලබන්නේද යන්න පිළිබඳ තරගයකි.
එහෙත් මෙහි අපූරු පරස්පරතාවක් තිබේ. චීනය සහ ඇමරිකාව දියුණු තාක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් දැඩි ලෙස තරග කළද, ඇතැම් තාක්ෂණික අවදානම් තනි තනිව කළමනාකරණය කළ නොහැකි බව දෙරටටම අවබෝධ වෙමින් පවතී. කෘත්‍රිම බුද්ධිය ආශ්‍රිත බරපතළ අවදානම්, සයිබර් අවදානම්, තොරතුරු පද්ධතිවලට සිදුවිය හැකි බාධා සහ ගෝලීය ඩිජිටල් පද්ධතිවල අස්ථාවරත්වය යන කරුණු හේතුවෙන් මෙම බලවතුන් දෙදෙනා අතර සන්නිවේදනය තවදුරටත් අවශ්‍ය වේ. එබැවින් අනාගතයේ තාක්ෂණික තරගකාරීත්වය සමඟම තාක්ෂණික සන්නිවේදනයක්ද පවත්වාගෙන යාමට සිදුවනු ඇත.
සමුළුව තරගයේ අවසානය නොවේ
ෂී-ට්‍රම්ප් හමුව සම්පූර්ණ සහයෝගීතාවේ නව ආරම්භයක් ලෙස අර්ථකථනය කිරීම ඉක්මන් නිගමනයකි. වෙළෙඳාම, දියුණු තාක්ෂණය, අත්‍යවශ්‍ය ඛනිජ සම්පත්, තායිවානය සහ ආරක්ෂාව ඇතුළු ක්ෂේත්‍ර ගණනාවක දෙරට අතර සැලකිය යුතු මතභේද තවමත් පවතී. එබැවින් වර්තමාන රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලිය වඩාත් නිවැරදිව තේරුම් ගත හැක්කේ බීජිං සහ වොෂිංටනය අතර පවතින උපායමාර්ගික වෙනස්කම් සම්පූර්ණයෙන් විසඳීමක් ලෙස නොව, දුෂ්කර සබඳතාවක් ස්ථාවරව පවත්වාගෙන යාමේ උත්සාහයක් ලෙසය.
මෙහිදී “කළමනාකරණය කළ තරගකාරීත්වය” යන අදහස වැදගත් වේ. කළමනාකරණය කළ තරගකාරීත්වය යනු චීනය සහ ඇමරිකාව තරග කිරීම නවත්වන බවක් නොවේ. එයින් අදහස් වන්නේ තරගය සෘජු ගැටුමක් බවට ස්වයංක්‍රීයව පරිවර්තනය නොවීම සඳහා සන්නිවේදනය, සාකච්ඡාව, සාකච්ඡා මාර්ග සහ අර්බුද කළමනාකරණ යාන්ත්‍රණ ස්ථාපිත කිරීමයි. ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවට අවශ්‍ය වන්නේ බලවතුන් දෙදෙනා සෑම කරුණක් සම්බන්ධයෙන්ම එකග වීම නොවේ. අවශ්‍ය වන්නේ ඔවුන්ගේ මතභේද රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකත්වය, සන්නිවේදනය සහ සාමකාමී සාකච්ඡා යන රාමු තුළ පවත්වා ගැනීමයි.
ඒ අනුව මෙම සමුළුවේ වැදගත්ම ප්‍රතිඵලය විශාල ගිවිසුමක් වීම අනිවාර්ය නොවේ. ඊට වඩා වැදගත් වන්නේ වොෂිංටනයට සහ බීජිං වෙත තම මතභේද බරපතළ අර්බුද බවට පත්වීමට පෙර ඒවා සන්නිවේදනය කළ හැකි පුරෝකථනය කළ හැකි සහ ස්ථාවර සන්නිවේදන මාර්ග පවත්වා ගැනීමට හැකි වේද යන්නයි.
කෘත්‍රිම බුද්ධිය සහ නව භූදේශපාලනය
ජාත්‍යන්තර සන්නිවේදනයේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් බලන විට කෘත්‍රිම බුද්ධිය භූදේශපාලනික තරගයේ ස්වභාවයම වෙනස් කරමින් සිටී. විසිවන සියවසේ ජාත්‍යන්තර බලය සාමාන්‍යයෙන් හඳුනාගනු ලැබුවේ හමුදා හැකියාව, කාර්මික නිෂ්පාදනය සහ ආර්ථික ශක්තිය සමගය. එහෙත් විසිඑක්වන සියවසේදී තවත් බල මානයක් වේගයෙන් ඉදිරියට පැමිණ තිබේ. එනම් ඩිජිටල් පද්ධති හරහා දැනුම හා බුද්ධිමය තොරතුරු නිෂ්පාදනය කිරීමට, සැකසීමට, පාලනය කිරීමට සහ සංසරණය කිරීමට ඇති හැකියාවයි.
කෘත්‍රිම බුද්ධිය මේ වන විට තොරතුරු නිෂ්පාදනය, පරිවර්තනය, සෙවීම, නිර්දේශ කිරීම, පුද්ගලීකරණය සහ පරිභෝජනය කෙරෙහි බලපෑම් කරයි. එය මාධ්‍යවේදය, අධ්‍යාපනය, ව්‍යාපාරික සන්නිවේදනය සහ ජාත්‍යන්තර මහජන කතිකාවටද බලපායි. එබැවින් දියුණු කෘත්‍රිම බුද්ධි හැකියාවක් හිමි රාජ්‍යයකට තාක්ෂණික වෙළෙඳපොළ කෙරෙහි පමණක් නොව, සමාජය ලෝකය තේරුම් ගන්නා තොරතුරු පරිසරය කෙරෙහිද බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
චීන-ඇමරිකානු කෘත්‍රිම බුද්ධි තරගය එබැවින් වඩාත් දියුණු කෘත්‍රිම බුද්ධි පද්ධතිය කවුරුන් නිෂ්පාදනය කරන්නේද යන තරගයකට පමණක් සීමා කළ නොහැකිය. එය පරිගණක හැකියාව, දත්ත, පර්‌යේෂණ පරිසර, තාක්ෂණික ප්‍රමිති, යටිතල පහසුකම්, මානව සම්පත් සහ පාලන ක්‍රමවේද පිළිබඳ තරගයකි. එමෙන්ම අධික තාක්ෂණික වෙන්වීමක් සිදුවුවහොත් විවිධ තාක්ෂණික පරිසර පද්ධති සහ එකිනෙකට නොගැළපෙන ප්‍රමිති සහිත ඛණ්ඩනය වූ ඩිජිටල් ලෝකයක් නිර්මාණය විය හැකිය.
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට මෙය විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි. එවැනි රටවලට විවිධ ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්, කෘත්‍රිම බුද්ධි පද්ධති සහ නියාමන පරිසර අතර ගමන් කරමින් තම ජාතික අවශ්‍යතා සහ ඩිජිටල් ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කර ගැනීමට සිදුවනු ඇත.
ආසියාවට කියාපාන්නේ කුමක්ද?
ආසියාව චීන-ඇමරිකානු සබඳතාවේ ප්‍රතිඵල නිරීක්ෂණය කරන බාහිර කලාපයක් නොවේ. එම තරගයේ ප්‍රතිවිපාක සෘජුවම අත්විඳින ප්‍රධාන කලාපයක් වන්නේ ආසියාවයි. ආසියානු ආර්ථිකයන් චීන නිෂ්පාදනය, ඇමරිකානු තාක්ෂණය, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය පද්ධති සහ ගෝලීය සැපයුම්දාම සමඟ ගැඹුරින් සම්බන්ධ වී තිබේ. එබැවින් බොහෝ ආසියානු රටවලට භූදේශපාලනික තරගය හේතුවෙන් දැඩි ආර්ථික හෝ තාක්ෂණික කඳවුරු දෙකකට බෙදීමට සිදුවන තත්වයක් අවශ්‍ය නොවේ.
එයින් අදහස් වන්නේ සෑම ක්ෂේත්‍රයකදීම ආසියානු රටවල් බලවතුන් දෙදෙනා සමග සමාන දුරකින් සිටිනු ඇති බව නොවේ. ඒ වෙනුවට බොහෝ රටවල් තම ජාතික ප්‍රමුඛතා අනුව විවිධ හවුල්කරුවන් සමග විවිධ ක්ෂේත්‍රවල සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට අවශ්‍ය උපායමාර්ගික අවකාශයක් සොයනු ඇත. රටක් චීනය සමඟ යටිතල පහසුකම් සහ නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන්ද, ඇමරිකාව සමඟ තාක්ෂණය සහ උසස් අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන්ද, ඉන්දියාව සමග කලාපීය සම්බන්ධතාව සම්බන්ධයෙන්ද, වෙනත් හවුල්කරුවන් සමග වෙළෙඳාම, පර්‌යේෂණ සහ සංවර්ධනය සම්බන්ධයෙන්ද කටයුතු කළ හැකිය.
එබැවින් මතුවෙමින් පවතින ජාත්‍යන්තර පද්ධතිය එක් බල කේන්ද්‍රයක් තෝරා ගැනීමකට වඩා බල කේන්ද්‍ර කිහිපයක් අතර සබඳතා කළමනාකරණය කිරීමක් බවට පත්විය හැකිය. මෙහිදී ආසියානු රටවලට සිදුවන්නේ බලවතුන් අතරින් එක් පාර්ශ්වයක් තෝරා ගැනීම පමණක් නොව, තමන්ගේ ජාතික අවශ්‍යතා, ආර්ථික අවස්ථා, ආරක්ෂක අවශ්‍යතා සහ දැනුම් සංවර්ධනය අනුව විවිධ සබඳතා එකවර කළමනාකරණය කිරීමයි.
ශ්‍රී ලංකාව: අවස්ථාව සහ සංකීර්ණත්වය අතර
ශ්‍රී ලංකාවට මෙම වෙනස්වන ජාත්‍යන්තර පරිසරය විශේෂ අවධානයට ලක්කළ යුතු කරුණකි. ඉන්දියානු සාගරයේ වැදගත් භූදේශපාලනික ස්ථානයක පිහිටි ශ්‍රී ලංකාව චීනය, ඇමරිකාව, ඉන්දියාව සහ අනෙකුත් ජාත්‍යන්තර හවුල්කරුවන් සමග සබඳතා පවත්වාගෙන යයි. එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිරි ආර්ථික හා තාක්ෂණික සංවර්ධනය ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල සිදුවන මෙම ප්‍රතිව්‍යුහගත වීමෙන් වෙන්ව සිදුවිය නොහැකිය.
වඩාත් පුරෝකථනය කළ හැකි චීන-ඇමරිකානු සබඳතාවක් ගෝලීය වෙළෙඳාම සහ සැපයුම් දාමවල අවිනිශ්චිතතාව අඩු කිරීමටත්, ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලට අධ්‍යාපනය, ආයෝජන, තාක්ෂණය, ඩිජිටල් පරිවර්තනය, කෘත්‍රිම බුද්ධිය, යටිතල පහසුකම් සහ ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව සඳහා නව අවස්ථා නිර්මාණය කිරීමටත් හැකියාව ඇත. එහෙත් තාක්ෂණික තරගකාරීත්වය තීව්‍ර වීමත් සමග ජාතික තීරණ ගැනීම තවත් සංකීර්ණ විය හැකිය.
ශ්‍රී ලංකාව ඉදිරියේදී තමන් භාවිත කරන ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් කවරේද, කෘත්‍රිම බුද්ධි හැකියාව වර්ධනය කරන්නේ කෙසේද, දත්ත ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද, සහ වේගයෙන් වෙනස්වන තාක්ෂණික පරිසරයට තම ශ්‍රම බලකාය සූදානම් කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ගැඹුරින් සිතා බැලිය යුතුය. මෙය තාක්ෂණික ප්‍රශ්නයක් පමණක් නොව, ජාතික සංවර්ධනය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.
මෙහිදී අධ්‍යාපනය සහ දැනුම් රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකත්වය වඩාත් වැදගත් වේ. ශ්‍රී ලංකාව විශාල බලවතුන්ගෙන් තාක්ෂණය ලබාගන්නා පාරිභෝගිකයකු ලෙස පමණක් තමන්ව නොදැකිය යුතුය. ඒ වෙනුවට තමන්ගේම පර්‌යේෂණ හැකියාව, තාක්ෂණික සාක්ෂරතාව, මානව සම්පත් සහ ජාත්‍යන්තර අධ්‍යාපනික ජාල වර්ධනය කරගත යුතුය. ආසියාවේ මතුවෙමින් පවතින දැනුම් ආර්ථිකයට ශ්‍රී ලංකාවට අර්ථවත් ලෙස සහභාගී විය හැක්කේ එවිටය.
මෙම ක්‍රියාවලියේදී විශ්වවිද්‍යාලවලට විශාල කාර්යභාරයක් තිබේ. කෘත්‍රිම බුද්ධිය, ඩිජිටල් සන්නිවේදනය, මාධ්‍ය තාක්ෂණය, ජාත්‍යන්තර සන්නිවේදනය සහ අන්තර්විෂය පර්‌යේෂණ යන ක්ෂේත්‍රවල ජාත්‍යන්තර හවුල්කාරීත්වය ජාතික ධාරිතාව ගොඩනැගීමට මෙන්ම ශ්‍රී ලාංකික විද්වතුන් සහ ශිෂ්‍යයන් පුළුල් ආසියානු හා ගෝලීය දැනුම් ජාල සමඟ සම්බන්ධ කිරීමටද උපකාරී වේ.
සන්නිවේදනයම භූදේශපාලනික බලයක් වෙමින් පවතී
මෙහිදී තවත් වැදගත් මානයක් අපගේ අවධානයට යොමු කළ යුතුය. චීන-ඇමරිකානු සබඳතාව යනු රාජ්‍ය දෙකක් අතර බල තරගයක් පමණක් නොවේ. එය ආඛ්‍යාන පිළිබඳ තරගයක්ද වේ. චීනය ඇමරිකාව තේරුම් ගන්නේ කෙසේද? ඇමරිකාව චීනය තේරුම් ගන්නේ කෙසේද? ලෝකයේ අනෙකුත් සමාජ චීනය සහ ඇමරිකාව පිළිබඳව සිතන්නේ කෙසේද? මෙම ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු ගොඩනැගීමේදී ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය, සමාජ මාධ්‍ය, ඩිජිටල් වේදිකා සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය මගින් නිර්මාණය කරන තොරතුරු වැඩි වැඩියෙන් බලපෑම් කරයි.
එබැවින් ජාත්‍යන්තර සන්නිවේදනය තවදුරටත් ආණ්ඩු දෙකක් එකිනෙකා වෙත රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පණිවිඩ යැවීමකට පමණක් සීමා නොවේ. එය ගෝලීය අවබෝධය සහ ගෝලීය ප්‍රතිරූප ගොඩනැගීමේ ක්‍රියාවලියක් බවට පත්ව ඇත. උපායමාර්ගික තරගකාරීත්වයක පරිසරයක් තුළ අසත්‍ය තොරතුරු, ඇල්ගොරිතමික තොරතුරු ව්‍යාප්තිය සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය මගින් නිෂ්පාදනය කරන අන්තර්ගතය වැරදි අවබෝධය තීව්‍ර කළ හැකිය.
කුඩා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මතභේදයක් පවා ඩිජිටල් වේදිකා හරහා ඉතා වේගයෙන් විශාල කර, අතිශය ධ්‍රැවීකරණය වූ තොරතුරු පරිසරයක් තුළ නව අර්ථකථන ලබාගත හැකිය. එබැවින් ප්‍රධාන බලවතුන් අතර සන්නිවේදන මාර්ග අවශ්‍ය වන්නේ අඩුවෙන් නොව වැඩි වශයෙන්ය. අධ්‍යාපනික හුවමාරු, විද්‍යාත්මක සහයෝගීතාව, මාධ්‍යවේදය, සංස්කෘතික රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකත්වය, ශිෂ්‍ය හුවමාරු සහ වෘත්තීය ජාල යනු නිල භූදේශපාලනික ආඛ්‍යානවලින් ඔබ්බට සමාජය එකිනෙකා සමග සන්නිවේදනය කළ හැකි අවකාශයන්ය. මේ අර්ථයෙන් සන්නිවේදනය සාමයේ යටිතල පහසුකමක් බවට පත්විය හැකිය.
සම්පූර්ණ වෙන්වීමෙන් තෝරාගත් අන්තර්යැපීමකට
චීනය සහ ඇමරිකාව අතර ලෝකය සම්පූර්ණ ආර්ථික වෙන්වීමක් කරා ගමන් කරමින් සිටීද යන්න තවත් වැදගත් ප්‍රශ්නයකි. සම්පූර්ණ වෙන්වීමක් පහසු නොවනු ඇත. මන්ද වෙළෙඳාම, නිෂ්පාදනය, ආයෝජන, තාක්ෂණය සහ ගෝලීය වෙළෙඳපොළ හරහා දෙරටේ ආර්ථිකයන් තවමත් ගැඹුරින් එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ඇති බැවිනි.
වඩාත් සම්භාව්‍ය විය හැක්කේ සංවේදී තාක්ෂණය සහ අත්‍යවශ්‍ය සැපයුම් දාම සම්බන්ධයෙන් තෝරාගත් වෙන්වීමක් හෝ උපායමාර්ගික විවිධාංගීකරණයක් වීමයි. ආණ්ඩු සහ සමාගම් උපායමාර්ගිකව වැදගත් නිෂ්පාදන සඳහා විකල්ප සැපයුම් මාර්ග සොයනු ඇත. එහෙත් ඒ සමඟම දෙරට සමඟම පුළුල් වෙළෙඳ සබඳතා පවත්වාගෙන යාමටද ඉඩ ඇත.
මෙයින් නව ආකාරයක ගෝලීයකරණයක් බිහි විය හැකිය. එය පසුගිය දශකවල පැවති අතිශය ඒකාබද්ධ ගෝලීයකරණය නොව, දේශපාලනික වශයෙන් වඩාත් සවිඥානික වූත්, ආරක්ෂාව පිළිබඳව වඩාත් සංවේදී වූත් ගෝලීයකරණයකි. අත්‍යවශ්‍ය ඛනිජ සම්පත්, අර්ධ සන්නායක, විදුලි සංදේශ සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය මෙම ප්‍රතිව්‍යුහගත වීමේ මධ්‍යස්ථානයේ දිගටම පවතිනු ඇත.
චීන-ඇමරිකානු සබඳතා කුමන දිශාවකටද?
චීන-ඇමරිකානු සබඳතාව අවසානයේ කුමන නිශ්චිත දිශාවකට ගමන් කරනු ඇත්දැයි නිශ්චිතව පැවසීම අපහසුය. එහෙත් වර්තමාන සබඳතාවේ ව්‍යුහය දෙස බැලූ විට දෙරට තාක්ෂණය, වෙළෙඳාම, උපායමාර්ගික බලපෑම සහ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් දිගුකාලීන තරගකරුවන් ලෙස සිටින අතරම, සන්නිවේදනයේ අවශ්‍යතාවද පිළිගැනීමට සිදුවනු ඇත.
එබැවින් ඉදිරියේදී අපට දැකිය හැක්කේ දිගුකාලීන කළමනාකරණය කළ උපායමාර්ගික තරගකාරීත්වයකි. චීනය සහ ඇමරිකාව තරග කරනු ඇත. සාකච්ඡා කරනු ඇත. ඇතැම් ක්ෂේත්‍රවල සහයෝගයෙන් කටයුතු කරනු ඇත. ඇතැම් අවස්ථාවලදී ගැටලු සහ මතභේද ඇති කරගනු ඇත. එහෙත් ඒ සමඟම තවදුරටත් උත්සන්න වීම වැළැක්වීම සඳහා සන්නිවේදන මාර්ග පවත්වාගෙන යාමට සිදුවනු ඇත.
එම සන්නිවේදන මාර්ගවල ගුණාත්මකභාවය ආර්ථික හෝ හමුදා හැකියාව තරම්ම වැදගත් විය හැකිය. ඉදිරි චීන-ඇමරිකානු සබඳතාව තීරණය කරනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරුන්, තීරුබදු හෝ උපායමාර්ගික අවි පමණක් නොවේ. එය ජාත්‍යන්තර ආඛ්‍යාන, ඩිජිටල් වේදිකා, කෘත්‍රිම බුද්ධිය මගින් නිෂ්පාදනය කරන තොරතුරු සහ දේශපාලන වෙනස්කම් හරහා අර්ථවත් සන්නිවේදනයක් පවත්වාගෙන යාමට සමාජයට ඇති හැකියාව මගින්ද හැඩගැසෙනු ඇත.
බහු බලකේන්ද්‍ර සහිත නව ආසියානු සියවසක්?
මෙහි විශාලතම ඓතිහාසික ප්‍රශ්නය වන්නේ විසිඑක්වන සියවස එක් බලවතෙකු විසින් තවත් බලවතෙකු ප්‍රතිස්ථාපනය කරන යුගයක් වේද යන්නයි. එහෙත් මතුවෙමින් පවතින ලෝකය තේරුම් ගැනීමට වඩා ප්‍රයෝජනවත් රාමුවක් විය හැක්කේ බලය, තාක්ෂණය සහ දැනුම බෙදාගත් බහු කේන්ද්‍ර සහිත ලෝකයක් ලෙස එය දැකීමයි.
චීනය, ඇමරිකාව, ඉන්දියාව, යුරෝපා සංගමය, ජපානය, ආසියාන් සහ අනෙකුත් කලාපීය බලවේග විවිධ ආර්ථික, තාක්ෂණික, සංස්කෘතික සහ භූදේශපාලනික බලයන් හිමි කරගනු ඇත. ආසියාව විශාල බලවතුන් තරග කරන භූගෝලීය වේදිකාවක් පමණක් නොවිය යුතුය. ආසියාව දැනුම, තාක්ෂණය, සන්නිවේදන පද්ධති සහ ජාත්‍යන්තර සම්මතයන් නිෂ්පාදනය කරන සක්‍රීය කලාපයක්ද විය හැකිය.
සාපේක්ෂව කුඩා ආර්ථිකයක් හිමි ශ්‍රී ලංකාවට වුවද අධ්‍යාපනය, පර්‌යේෂණ, කෘත්‍රිම බුද්ධි ධාරිතා ගොඩනැගීම, මාධ්‍ය නවෝත්පාදනය, උසස් අධ්‍යාපන රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකත්වය සහ ජාත්‍යන්තර අධ්‍යාපනික සහයෝගීතාව හරහා මෙම ක්‍රියාවලියට සහභාගී විය හැකිය.
එබැවින් චීන-ඇමරිකානු සබඳතාව ශ්‍රී ලංකාවට වැදගත් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාව බීජිං සහ වොෂිංටනය අතරින් එක් පාර්ශ්වයක් තෝරාගත යුතු නිසා නොවේ. එය වැදගත් වන්නේ එම සබඳතාවේ ව්‍යුහය ශ්‍රී ලංකාවට තම ආර්ථික, තාක්ෂණික සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික තේරීම් සිදුකිරීමට සිදුවන ජාත්‍යන්තර පරිසරය හැඩගස්වන බැවිනි.
එබැවින් ෂී-ට්‍රම්ප් හමුවේ සැබෑ වැදගත්කම චීනය සහ ඇමරිකාව නව මිත්‍රත්වයකට පිවිසීමක් ලෙස හෝ නව සීතල යුද්ධයක් අනිවාර්ය වීමක් ලෙස ෙහා් පමණක් දැකිය යුතු නැත. ඒ වෙනුවට එය වඩාත් සංකීර්ණ යථාර්ථයක සලකුණක් විය හැකිය. එනම් එකිනෙකා සමග තරග කරන නමුත් එකිනෙකා සමග සන්නිවේදනය නතර කිරීමට නොහැකි ප්‍රධාන බලවතුන් දෙදෙනකු සමග ජීවත් වීමට ලෝකය ඉගෙන ගනිමින් සිටීමයි.
අභියෝගය වන්නේ එම අවශ්‍යතාව ආයතන, සම්මතයන් සහ සන්නිවේදන යාන්ත්‍රණ බවට පරිවර්තනය කර ගැනීමයි. එමගින් තරගකාරීත්වය සෘජු ගැටුමක් බවට පත්වීම වැළැක්විය හැකිය. කෘත්‍රිම බුද්ධියේ සියවසේදී ඉදිරියේ ඇති ප්‍රධාන උපායමාර්ගික ප්‍රශ්නය වන්නේ කවුරුන් වැඩි තාක්ෂණික බලයක් අත්කර ගන්නේද යන්න පමණක් නොවේ. තාක්ෂණික තරගකාරීත්වය සාමකාමී සහජීවනය සමග එකට පවත්වාගෙන යා හැකිද යන්නයි.
ආසියාවටත්, ශ්‍රී ලංකාවටත්, අවසානයේදී සියල්ලටම වඩා වැදගත් වන්නේ එම ප්‍රශ්නයට අප ලබාදෙන පිළිතුරයි.
COMMENTS
Reply To:
Sisira - cb chds hcdsh cdshcsdchdhd