IMG-LOGO

2024 ජුලි මස 14 වන ඉරිදා


කන්ද උඩරට අධ්‍යාපන බලකොටුව

නාථ දේවාල පරිශ්‍රයේ තිබුණු බෝ ගස කපා හෙළීමත් සමග ඇරඹුණු, අපූරු කතාන්තරයක් සහිත සාරවත් ඉතිහාසයක් ධර්මරාජ විද්‍යාලයට හිමිය. 1880 මැයි 16 වැනිදා ලක්දිවට සැපත් වූ කර්නල් හෙන්රි ස්ටිල් ඕල්කොට් විසින් 1887 ජුනි 30 වැනිදා ස්ථාපිත කළ, පළමුවෙන් මහනුවර පිරිමි බෞද්ධ උසස් පාසල නම් වූ මෙම පාසලට පසු කලෙක ධර්මරාජ විද්‍යාලය යන නම ලැබිණි. කර්නල් ඕල්කොට් පාසලේ නේවාසිකාගාරයේ රැයක් පවා ගත කොට තිබෙන අතර ඊට පසු දින ඔහුට කරන්නට නියමිතව තිබූ කතාව සූදානම් කරගෙන ඇත්තේ එහිදීය.

නාථ දේවාල පරිශ්‍රයේ පාසල් ගොඩනැගිල්ල ඉදි කිරීමට සුදුසු ස්ථානයක් තෝරා ගැනුණ මුත් එම ඉඩමේ පූජනීය බෝ ගසක් තිබිණි. සංස්කෘතික උරුමය සඳහා සටන් වැදුණු ප්‍රමුඛ ප්‍රභුවරයකු වූ වඩුගොඩපිටිය පුංචිරාළ කෝරාළ එම ගස එකරැයින් කපා හෙළා ඉවත් කිරීමේ වගකීම භාර ගත්තේය. ඊට පසුදා උදෑසන පන්ති පැවැත්වීම සඳහා තාවකාලික සෙවණක් එතැන ඉදි කෙරිණි. කෙසේ වුවද මෙම ක්‍රියාව, බුදු දහමට එරෙහි වරදක් බව තීරණය කළ බ්‍රිතාන්‍ය පරිපාලනය වඩුගොඩපිටියගේ සියලු පදවි තානාන්තර ගලවා දැමුවේය. අද දවසේ ඔහුට ගෞරව පිණිස විද්‍යාලයේ ස්මාරකයක් පිහිටුවා තිබේ.

ඉන් අනතුරුව මෙම ඉඩමේ ශාලා සහිත ගොඩනැගිලි ඉදිකරන ලදී. එහි මුල් කාලීන විදුහල්පතිවරුන් වූයේ, සර් ඩී.බී. ජයතිලක, එච්. බෑන්බෙරි, විල්ටන් හැක්, සී.එස්. රාජරත්නම්, කේ.එෆ්. බිලිමෝරියා, පී. ද. ඇස්. කුලරත්න සහ එල්.එච්. මෙත්තානන්දය.

දුර දක්නා නුවණින් යුතු විදුහල්පතිවරයකු වූ කේ.එෆ්. බිලිමෝරියා (1902 – 1932), කළමනාකරණ සමාගම වූ බෞද්ධ පරමවිඥානාර්ථ සංගමය (BTS), ලේක් විව් වත්තේ අක්කර 37ක ඉඩමක් පාසැල සඳහා මිලදී ගන්නට කැමැති කරවා ගත්තේය. ඓතිහාසික, අර්ද්නාරී බංගලාව ද එම ඉඩම තුළ විය.

අද දක්වා විදුහල්පති නිල නිවාසය ලෙස මෙම බංගලාව ශේෂ වී පවතී. අද වනවිට මෙම විද්‍යාල භූමිය, ක්‍රීඩාපිටි, පිහිනුම් තටාකයක්, ශ්‍රවණාගාරයක්, ශිෂ්‍ය නේවාසිකාගාරයක් ආදියෙන් පරිපූර්ණ වී, අග්‍ර විනිශ්චයකාර ඇන්ටන් බර්ට්‍රම් විසින් ව්‍යාප්ත කරනු ලැබ මනරම් ධර්මරාජ කන්ද මත ස්ථාපනය වී තිබේ.

ධර්මරාජ කන්ද වැවට ඔබ්බෙන් පැහැදිලිව කැපී පෙනෙන අයුරින් දිස්වේ. මලබාර් වීදිය දිගේ ගොස් දකුණු පසට හැරුණු විට දුම්බර නිම්නය, මහවැලිය හා හන්තාන සමග ධර්මරාජ කන්ද දැකුම්කළු ලෙස දිස්වේ. මෙම කන්ද ස්වාභාවික දිය උල්පත්වලින් පොහොසත්ය. මේ වසර මුල දී ‘‘ලේක් විව් නැරඹුම් හල’’ විවෘත කෙරිණි. පසු කලෙක සුප්‍රසිද්ධ කවියකු බවට පත් වූ විමලරත්න කුමාරගම ශිෂ්‍යයකුව සිටි අවධියේ 1939 දී, The Rajan සඟරාවට ලියූ කවියක් ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය පැවැති යුගයේ, ස්වභාෂා චාතුර්යය හැඩ ගැස්වීමට පාසල දරන ලද උත්සාහයට සාක්‍ෂි දරයි.

මැනසින් ඔබේ ගුණ කඳසිහි කරන වි         ට
පැන එයි රිහිරි උණු වී ළය ඉදිරිය  ට
ගැන මා වෙහෙස වන ‘‘දම්රද’’ මව්නි සෙ  ට
පණ නල පුදා ඉන් සැනසෙන්ටැකිද ම       ට

විද්‍යාලයේ එක්තරා මුල් කාලීන සන්ධිස්ථානයක් වූයේ එවකට ලංකාවේ පළමු රජුගේ බාල දක්‍ෂයා (Kings Scout) වූ ඒ.බී. රඹුක්වැල්ල 1917 දී බිහි කිරීමය.

අඛණ්ඩව වසර තුනක් එනම් 1917, 1918 හා 1919 වසරවල ලොව වැඩිම රජුගේ බාල දක්‍ෂයන් බිහි කළ පාසැල වූයේ ධර්මරාජ විද්‍යාලයයි. ඒ වෙනුවෙන් දිනාගත් රජුගේ ධජය ගාලු මුවදොර පිටියේ දී අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා විසින් ප්‍රදානය කරන ලදී. තුන්වතාවක් ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් අනතුරුව ධර්මරාජ විදුහලේ සිසුවෝ නැවත තරඟ නොකිරීමට තීරණය කළෝය. පසුව බේඩ්න් පවල් සාමිවරයා විදුහලට සැපත් වූයේය.

1947 පළමු කැබිනට් මණ්ඩලයේ ධර්මරාජයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ ඇමතිවරු තිදෙනෙක් වූවෝය. ඒ. රත්නායක, ඒ.ඊ. ගුණසිංහ සහ එහි ආදි ගුරුවරයකු වූ ටී.බී. ජයා ඒ තිදෙනාය. අනෙකුත් කැපී පෙනෙන ආදි ශිෂ්‍යයෝ අතර විලියම් ගොපල්ලව සහ සර් බෙනට් සොයිසා වූහ. 1937 න් පසුව සිටි අයගේ තවත් නම් රාශියක් ඊට එක් කළ හැකිවේ.

වසර 137ක් පුරා ධර්මරාජ විද්‍යාල්‍ය, අධ්‍යාපනයේ මහා බලකොටුවක්ව පැවතෙමින් ශාස්ත්‍රීය දැනුම පමණක් නොව, ඉන් නායකත්ව ගුණාංගත්, සංස්කෘතික හර පද්ධතියත් පෝෂණය කෙරිණි. ජීවිතයේ විවිධ ක්ෂේත්‍රවල වඩාත් ප්‍රබල බලපෑමක් කිරීමට යොමු වූ ශිෂ්‍ය පරම්පරා ගණනාවක් හැඩ ගස්වමින් එයින් ජාතියට මහඟු දායකත්වයක් දැක් වූයේය. ධර්මරාජ විදුහලේ උරුමය, එහි ප්‍රාරම්භකවරුන්ගේ සහ අධ්‍යාපනය ලබාදුන් භවතුන්ගේ දැක්ම යුග ගණනක් පුරා රැව් පිළිරැව් දෙමින් අඛණ්ඩව විභූෂිත වන්නේය!

ජය ජය ධර්මරාජ!

 

2024 ජුනි 30වැනිදා Sunday Times පුවත්පතේ පළවූ

Buddhist Theosophical heritage in the hill Capital

ලිපියේ පර්වර්තනය – සමන් පුෂ්ප ලියනගේ

(***)

අනිල් ඇල්ලෙපොළ



අදහස් (1)

කන්ද උඩරට අධ්‍යාපන බලකොටුව

sugath Thursday, 11 July 2024 07:02 AM

මා මිනිසෙකු කළේ ධර්ම රාජ්‍යයයි!

:       0       2

ඔබේ අදහස් එවන්න

විශේෂාංග

ජනපතිවරණය කල්තැබීමේ නූල් සූත්තර
2024 ජුලි මස 13 207 1

ජනාධිපතිවරයාගේ නිල කාලය වසර හයකැයි ප්‍රකාශයට පත් කරන ලෙසද එතෙක් ජනාධිපතිවරණය පැවැත්වීම කල්දමන ලෙස ද ඉල්ලා මොරටුවේ පදිංචිකරුවකු වූ චමින්ද ලේනව නමැති


පැනියාවලින් රටට දුන් අගනා ආදර්ශය
2024 ජුලි මස 13 260 0

අගය කළ යුතු දෙය අගය කළ යුතුමය. මේ ඒ වෙනුවෙන් ලියැවෙන්නකි. වළල්ලාවිට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ අති දුෂ්කර ප්‍රදේශයක් වන පාරේගම, පැනියාවල ජනපදයේ ජනයා ර


රජිව්ගේ පරිප්පු මෙහෙයුම
2024 ජුලි මස 12 520 1

එක්දහස් නවසිය අසූහතේ වසර එළඹුණේ ශ්‍රී ලංකාවට දුෂ්කර කාල පරිච්ඡේදයක් උදා කරමිනි. උතුරේ ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන තම ප්‍රහාර උච්ච කර තිබූ අතර උතුරේ ත්‍රස්තව


ජනපති අපේක්ෂක අභියෝග
2024 ජුලි මස 12 179 0

මේ රටේ පුරවැසි අප ගත කරමින් සිටින්නේ රටේ දේශපාලනයේ තීරණාත්මක කාලයක්ය. මීළඟ ජනාධිපතිවරණයේ දින වකවානු ප්‍රකාශයට පත් කිරීමේ කාලය ආරම්භ වෙමින් පවතී. ලබන 17


දුම්රිය වැඩ වර්ජනය ජාතික ඇසකින් බලමු
2024 ජුලි මස 12 167 0

දුම්රිය ස්ථානාධිපති සංගමය මගින් දියත් කෙරුණු එක් දින වැඩ වර්ජනය අඛණ්ඩ වැඩ වර්ජනයක් දක්වා දිග් ගැස්සීමත් සමඟ දුම්රිය මගීහු බලවත් පීඩනයකට පත්ව සිටිති.


ආර්ථිකය වැටීමට හේතු සාධක
2024 ජුලි මස 11 139 1

ණය ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණය සහ ණය කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් කතා කිරීමට පෙර ලංකාවේ බදු සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කළ යුත්තේ ජනතාවට මේ අවස්ථාවේ ඇති බරපතළ ප්‍රශ්නය


මේවාටත් කැමතිවනු ඇති

වැලිබල් ෆිනෑන්ස්, ශක්තිමත් මූල්‍ය ප‍්‍රතිඵලයක් වාර්තා කරයි 2024 ජුලි මස 13 8 0
වැලිබල් ෆිනෑන්ස්, ශක්තිමත් මූල්‍ය ප‍්‍රතිඵලයක් වාර්තා කරයි

වැලිබල් ෆිනෑන්ස් ගෙවුණු වසර 17ක කාලය පුරාවට ශ‍්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය ආයතනයන් අතර ප‍්‍රමුඛස්ථානයක් හිමි කර ගනිමින් 2023/24 මූල්‍ය වර්ෂයේදී සිය මූල්‍ය විශිෂ්ටත

ශ්‍රී පාද අඩවිය සුපිරිසිදු කරන්නට සියපත ෆිනෑන්ස් වෙතින් “නැමදුමෙන් පසු ඇමදුම” 2024 ජුනි මස 20 906 0
ශ්‍රී පාද අඩවිය සුපිරිසිදු කරන්නට සියපත ෆිනෑන්ස් වෙතින් “නැමදුමෙන් පසු ඇමදුම”

බුදුරජාණන්වහන්සේගේ, ශිව දෙවියන්ගේ, ආදම්ගේ සහ ශාන්ත තෝමස් අපෝස්තුළුතුමාගේ පා සටහන යනාදී වශයෙන් විවිධ ආගමික සම්ප්‍රදායන් මුල් කරගනිමින් ශ්‍රී පාද ස්ථ

කුරුලෑ කරදරය සදහටම අවසන්! Himalaya Purifying Neem Face Wash අලුත් වෙනසක් සමග නැවතත් ශ්‍රී ලංකාවේ 2024 අප්‍රේල් මස 09 1788 1
කුරුලෑ කරදරය සදහටම අවසන්! Himalaya Purifying Neem Face Wash අලුත් වෙනසක් සමග නැවතත් ශ්‍රී ලංකාවේ

ස්වභාවික ශාකසාර අඩංගු ආයුර්වේදයේ විශිෂ්ඨත්වය රැඳි personal care සහ රූපලාවණ්‍ය නිෂ්පාදන පෙළක් සමග ලොව පුරා ජනතා විශ්වාසයට පාත්‍ර වූ දැවැන්ත සමාගමක් වන Himalaya Wellness

Our Group Site