ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්යාලයේ රසායනික විද්යා අධ්යනාංශයේ මහාචාර්ය එස්.ඩී.එම්. චින්තක
(ගයාන් සූරියආරච්චි)
ගෑස් ටැංකියක අඩංගු ප්රොපේන් සහ බියුටේන් යන සංයෝගවල සංයුතිය වෙනස් වූ පමණින් එය ස්වාභාවිකව පිපිරී යාමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා අඩුබව ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්යාලයේ රසායනික විද්යා අධ්යනාංශයේ මහාචාර්ය එස්.ඩී.එම්. චින්තක මහතා පවසයි.
යම් හේතුවක් මත ටැංකියකින් ගෑස් කාන්දුවීමක් සිදුවුව හොත් ප්රොපේන් වායුව වාතයට වඩා බර බැවින් ටැංකියේ අඩියේ තැන්පත් වන බවත් යම් හෙයකින් ගිනි පුපුරක් ඊට ළං වුවහොත් විශාල තාපයකට ගෑස් ටැංකිය නිරාවරණයවීම නිසා පිපිරීමක් ඇතිවිය හැකි බවත් මහාචාර්යවරයා කීය.
මේ දිනවල හිස් ගෑස් ටැංකිවලට ඉතා ඉහළ ඉල්ලුමක් පවතින බැවින් ප්රමිතියක් නොමැති හෝ ඉවත දැමූ ගෑස් ටැංකි නැවත භාවිත කළ හොත් එවැනි පිපිරීම් සිදුවිය හැකි බවත් ගෑස් ටැංකියක ඇති පීඩන තත්ත්ව අනුව පුපුරා ගිනි ගැනීමේ අවස්ථා ඉතා අඩුබවත් හෙතෙම පැවැසීය.
අප කළ විමසුමක පිළිතුරු දෙමින් මහාචාර්යවරයා මෙසේද පැවැසීය.
“ගෘහස්ථ ගෑස් සිලින්ඩරයක ප්රධාන වශයෙන් ප්රොපේන් සහ බියුටේන් සංයෝග අඩංගු වන අතර ප්රොපේන් සංයෝගයේ තාප අංකය සෙන්ටි්රගේ්්රඩ් අංශක සෘන 42 ක් සහ බියුටේන් සංයෝගයේ තාප අංකය සෘන 0.4 ක් වශයෙන් ද ඉතා සුළු වශයෙන් බියුටීන් සහ ප්රොපීන් යන සංයෝගද පවතිනවා. ගෑස් කාන්දු වූ විට දුඟද හමන ඊතේන් තයෝල් වායු සංගයෝගයද ඉතා කුඩා වශයෙන් ගෑස්වලට එකතු කරනවා.
ප්රොපේන්, බියුටේන් යන වායු පීඩනය වැඩිකිරීම මගින් ද්රව බවට පත් කර ගෑස් ටැංකි ලෙස භාවිතයට පැමිණෙනවා. මෙහිදී ප්රොපේන් ද්රව බවට පත් කිරීම සදහා වැඩි පීඩනයක් අවශ්ය වෙනවා. එම පීඩනය දරාගත හැකි පරිදි එම පීඩනය මෙන් පස්, හය ගුණයකින් ශක්තිමත් පරිදි ගෑස් ටැංකිය නිපදවෙනවා.
ඇමෙරිකාවේ ගෑස්වල සියයට 100 ක් ප්රොපේන් සංයෝගය අඩංගු වන අතර නවසීලන්තයේ ගෑස්වල ප්රොපේන් සියයට 60 ක්, බියුටේන් සියයට 40 ක් වශයෙන් පවතිනවා. ඉතාලියේ බියුටේන් සියයට 80 ක් සහ ප්රොපේන් සියයට 20 ක් වශයෙන් පවතිනවා. මෙහි ඇති අනුපාතය උෂ්ණ සහ සීත රටවල් අනුව වෙනස් කිරීම සිදුකරනවා.
සාමාන්යයෙන් ගෑස් ටැංකියක් ස්වාභාවිකක පිපිරීමට නම් කිලෝ පැස්කල් 6000 කට වඩා පීඩනය වැඩි විය යුතුයි. සියයට 100 ක් ප්රොපේන් සංයෝගය අඩංගු ගෑස් සිලින්ඩරයක් නම් සෙල්සියස් අංශක 20 දී එය ද්රව බවට පත්කිරීමට කිලෝ පැස්කල් 1000 ක පමණ පීඩනයක් අවශ්යවෙනවා.
ගෑස් ටැංකිය තුළ ආරක්ෂිත වෑලයක් පවතින අතර පීඩනය කිලෝ පැස්කල් 2500 දී පමණ එම වෑලය විවෘතවීම සිදුවෙනවා. ප්රොපේන් සහ බියුටේන් සංයුති සහිත ගෑස් ටැංකියක පීඩනය කිලෝ පැස්කල් 1000 ට වඩා ඉහළ යන්නේ නෑ. ” යැයි මහචාර්යවරයා පැවැසීය
COMMENTS
කිහිප දෙනෙකුට මරණය සහ තුවාලද සිදුවුනා. වෙනත් රටවල නම් එක්කෙනෙක් මැරුණත් මෙය බරපතල ලෙස ගණන් ගන්නවා. මොන උගතා කථා කලත් මේ සත්යය වෙනස් කරන්න බෑ. උගතුන් වැඩිවෙලා දැන් රටට වෙලා තියන හරිය මදෑ. ඇත්ත කථා කරන අය ගෙදර යවලා බොරු කාරයින්ට උසස් වීම ලැබෙන ක්රමයක් අපේ තියන වග අපි නොදන්නවැයි.
මෙයාගේ කතාවේ යම් ඇත්තක් තියනවා වෙන්න පුළුවන් .පිපිරී යන්නේ ගෑස් ටැංකි නෙවෙයි ගෑස් ටැංකියේ ඇතිවන පීඩනය නිසා ටැංකියට අනුබද්ද උපකරණ .මොකෙන් හරි මැරෙන්නේ මිනිස්සු ඒක ගැන නොසිතා කම්පැනිවලට හුණු ගාන්න යන මෙයාගේ කුස්සියේ තියන මොකක් හරි උපකරණයක් පිපිරුනොත් මෙයාට මොකද වෙන්නේ ?
ගෑස් ටැංකියට ඔය කියන තාක්ෂණික කරුණු හරි ඇති. ඔය ගෑස් බටයට හා රෙගියුලේටරයට ඔය පීඩනය දරාගන්න හැකිද කියලා සඳහන් කරලා නෑ නේද? කම්පැනි එකෙන්ම කියලා තියනවා නේද අත්හදා බැලීමක් කරන්න ගෑස් සංයුතිය වෙනස් කරලා කියලා. කොහොම වුනත් ගෘහස්ත ගෑස් භාවිතයේදී පිපිරීම් වැඩි වෙලා තියනවා නේද? ලාභ වැඩිකර ගන්න හොර වැඩ කරනවා! ජීවිත එක්ක සෙල්ලම් කරනවා!!
අත්හදා බැලීම් කරන්න ඕනේ සංයුතිය වෙනස් කරපු අයගේ ගෙවල්වල සහ කම්පැණියේ අධ්යක්ෂක මණ්ඩලයේ අයගේ ගෙවල්වලයි. නැතිව කම්පැණිකාරයින්ගේ සාක්කු පුරවන අහිංසක පාරිභෝගිකයාගේ ගෙවල්වල නෙමෙයි.
කාටවත් කඩේ ගිහිල්ලා තමන්ගේ තත්වය හෝ ආත්මය පාවා දෙන්න එපා. පුපුරන්නේ ගෑස් ටැංකිය නොව ගෑස් ලිප, බටය හෝ රෙගියුලේටරයයි. මේක මහාචාර්ය වරයාට තේරුනේ නැති වුණාට සාමාන්ය මනුස්සයෙකුට තේරෙනවා (කඩේ යන්නවුන් හැර). මේ වාගේ අයට ඔබේ වටිනා පත්තරයේ ඉඩ දෙන්න එපා.
අපේ රටේ උගතුන් බොහෝ දෙනෙකුට පොතේ දැනුම පමණයි.
මේ සම්බන්ධ මහචාර්ය කෙනෙක් කරුණු ඉදිරිපත් කළාම එ්ක පිළිගන්න ඕනේ... මේ කතාව ඇත්ත.. මේ වගේ ප්රශ්නත් දේශපාලනීකරණය කරන්න දඟලනවා.. අපට ආරංචි විදියට එක්තරා මාධ්ය ආයතනයක ලොක්කේක් ගෑස් ආයනයක් පිහිටුවන්න මේ දවස්වල ඉහළපෙලේ හෝටල් වල සාකච්ඡා පවත්වනවා. එ්කට ප්රසිද්ධ යූටියුබ් නාලිකා කරන මහතතුරු ටිකකුයි පාරිභෝගික අධිකාරියේ මහත්තුරු ටිකකුයි සහභාගි වෙනවා. අනික් එක වැඩියට ටෙන්ඩර් ගත්ත ලොකු පුටු මාරු කරපු එකත් මේකට සම්බන්ධ ද කියලා අපට සැකයක් තියෙනවා..
අපේ රටේ මිනිස්සු එ් විෂයයන් සම්බන්ධ විශේෂඥවරුන්ට වඩා දන්නවා වගේ කතාව.. මේ රටේ නිතරම ගෑස් කාන්දුවීම් වෙලා අනතුරු සිද්ධ වෙනවා. හැබැයි මෙ සතිය දෙක තුන තුළ එ් සිද්ධි වැඩිවෙලා මාධ්යත් හොයලා ගිහින් එවා වාර්තා කරනවා.. හැම දෙයක්ම දේශපාලනීයකරණය කරන මේ රටේ මේ කුමන්ත්රණයක්ද කියලත් වෙලාවකට හිතෙනවා. මාරවිල රාත්රි තුනට ගෑස් ලිප ගිනිගත්තලු. අදාල නිවැසියන්ට ශබ්දයක් ඇහුනට බැලුවේ නැහැලු... හරි ගෑස් ලීක් එකක්ම කියමු. එතකොට කොහොමද මහ රෑ එතැනට ගින්දර ආවේ..? අනේ මන්දා ඉතින් උභතෝකෝටික ප්රශ්න...
මොන ආචාරියා වුනත් මහජනතාව පීඩාවට පත්වීම නොසලකා තම මඩිය වෙනුවෙන් කතා කල පොත් පාඩම විතරක් කල කෙනෙක් ලෙස අපි සලකනවා.