ජාතික ජන බලවේග රජය දූෂණ විරෝධී සටන් පාඨ සහ ”පද්ධතිමය වෙනසක්” (System Change) කරන බවට වූ පොරොන්දුව පෙරදැරි කර ගනිමින් බලයට පත්වන විට, දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පීඩාවට පත්ව සිටි ජනතාව තුළ යම් බලාපොරොත්තුවක් ඇති විය. දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැවැති පවුල් පාලනය, පක්ෂග්රාහීත්වය සහ රාජ්ය ආයතන දේශපාලනීකරණය කිරීමේ සංස්කෘතියෙන් මිදී, පිරිසුදු සහ නීතිගරුක රාජ්ය ආයතන ව්යුහයක් බිහිවනු ඇතැයි බොහෝ දෙනා අපේක්ෂා කළහ.
එහෙත් බලයට පත්වී වසර දෙකක් ගතවීමටත් මත්තෙන්, මාලිමාව රජය අද වන විට බරපතළ සහ අනතුරුදායක මාවතකට අවතීර්ණ වී සිටී. මෙහි වඩාත්ම කනගාටුදායක සහ අනතුරුදායක පෙරනිමිත්ත වන්නේ, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස අවුරුදු 65 සිට 67 දක්වාත්, අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස අවුරුදු 63 සිට 65 දක්වාත් දීර්ඝ කිරීම සඳහා ආණ්ඩුව හදිසියේම ඉදිරිපත් කර ඇති ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධන යෝජනාවයි. මෙය ”විනිසුරුවරුන්ගේ පළපුරුද්ද රටට ලබා ගැනීම” සඳහා කරන සංශෝධනයක් ලෙස රජයේ ප්රචාරකයන් විසින් සාධාරණීකරණය කිරීමට උත්සාහ කරනු ලැබුව ද, ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය (BASL), සිවිල් සංවිධාන සහ ඇතැම් නීති විශාරදයන් මෙහි ඇති සැබෑ තත්වය හඳුනාගෙන ඇත.
මෙම හදිසි ව්යවස්ථාපිත වෙනස්කම් කිරීම් හේතුවෙන් ප්රධාන වශයෙන්ම බිඳ වැටෙන්නේ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ ඒ කෙරෙහි මහජනතාව තුළ ඇති විශ්වාසයයි.
ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය පෙන්වා දෙන පරිදි, 20 වැනි ව්යවස්ථා සංශෝධනය මගින් දැනටමත් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඬුල්ල 17 දක්වාත්, අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු මඬුල්ල 20 දක්වාත් පුළුල් කර ඇත. එබැවින් කිසිදු හදිසි ව්යවස්ථාපිත හිස්තැනක් හෝ පරිපාලනමය බිඳ වැටීමක් අධිකරණ පද්ධතිය තුළ නිර්මාණය වී නොමැත.
මෙමගින් අධිකරණ පද්ධතියේ අභ්යන්තර උසස්වීම් ක්රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම අඩපණ වේ. ඉහළම තනතුරුවල පුරප්පාඩු වසර දෙකකට අත්හිටුවීම මගින් මහාධිකරණ සහ දිසාධිකරණ ජ්යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන්ගේ සාධාරණ වෘත්තීය ඉදිරිමග අහුරා දමන අතර, එමගින් සමස්ත අධිකරණ සේවයම දැඩි කලකිරීමකට පත්වේ.
අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාවේ (CIABOC) වත්මන් තත්වය දෙස බලන්න. ස්වාධීන ආයතනයක් ලෙස පැවැතිය යුතු මෙම කොමිසමේ වත්මන් අධ්යක්ෂවරයා, එම ආයතනය පාලක පක්ෂයේ දේශපාලන අරමුණු ඉටු කරන මෙවලමක් බවට පත් කර ඇති බවට බරපතළ සහ විශ්වාසනීය චෝදනා එල්ල වී ඇත. පද්ධතිමය දූෂණය තුරන් කිරීම වෙනුවට, විපක්ෂය දේශපාලනිකව දඩයම් කිරීම සඳහා මෙම කොමිසම අත්තනෝමතික ලෙස භාවිත කරන බවට පොදු සමාජය තුළ මතයක් ගොඩ නැඟී තිබේ.
මීටත් වඩා භයානක උදාහරණයක් අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවෙන් (CID) දැකිය හැකිය. එහි වත්මන් අධ්යක්ෂවරයාගේ ගමන් මග, මධ්යස්ථ පොලිස් සේවයක් දේශපාලනීකරණය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ කදිම නිදසුනකි. පොලිස් සේවයෙන් විශ්රාම ලැබීමෙන් පසු ඔහු මාලිමාව පක්ෂයේ සක්රීය දේශපාලනයේ නිරත වූවෙකි. මාලිමාව බලයට පත්වීමෙන් පසු, ඔහු නැවතත් කොන්ත්රාත් පදනම මත මෙරට ප්රධානතම අපරාධ විමර්ශන අංශයේ ප්රධානියා ලෙස පත් කරනු ලැබීය. අද වන විට ඔහු, 2019 පාස්කු ඉරිදා ත්රස්ත ප්රහාරය පිළිබඳ නැවත සිදු කරන සංවේදී විමර්ශන අධීක්ෂණය කරයි. එහෙත් උත්ප්රාසය වන්නේ එම ප්රහාරය වළක්වා ගැනීමට අපොහොසත් වීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුට එරෙහිව ද අතීතයේ දී බරපතළ චෝදනා එල්ල වී තිබීමයි.
විශ්රාමික දේශපාලන ක්රියාකාරිකයකු තමන්ටම එරෙහිව අතීතයේ දී එල්ල වූ රාජකාරි පැහැර හැරීම් පිළිබඳ විමර්ශනය කිරීමට කොන්ත්රාත් පදනම මත පත් කරන විට, එහිදී සත්යය සෙවීම වෙනුවට දේශපාලන නාට්යයක් රඟ දැක්වෙන බව රහසක් නොවේ. දැන්, රජය මෙම පුද්ගල කේන්ද්රීය දේශපාලන සූත්රය අධිකරණයේ ඉහළම ස්ථරයට ද ආදේශ කිරීමට උත්සාහ කරමින් සිටී.
ජාත්යන්තර අත්දැකීම්: විශ්රාම වයස වෙනස් කිරීමේ දේශපාලන අනතුර
ලංකාවේ සිදුවන මෙම විධායකයේ අත්තනෝමතික මැදිහත්වීම, ලෝකයේ විවිධ දේශපාලන ඒකාධිපතියන් විසින් ප්රජාතන්ත්රවාදී ව්යුහයන් බිඳ දැමීම සඳහා භාවිත කළ උපක්රමවලට බෙහෙවින් සමාන වේ. අධිකරණය තම පාලනයට නතු කර ගැනීම සඳහා විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස වෙනස් කිරීම ජාත්යන්තරව ප්රකට ඒකාධිපති උපක්රමයකි.
පෝලන්ත අර්බුදය (2017-2018)
පෝලන්තයේ ‘නීතිය සහ යුක්තිය‘ (PiS) පක්ෂය බලයේ සිටිය දී, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස අවුරුදු 70 සිට 65 දක්වා අඩු කිරීමට හදිසි නීතියක් සම්පාදනය කළේය. මෙහි අරමුණ වූයේ එවකට සිටි ජ්යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන්ගෙන් සියයට 40ක් පමණ එකවරම ඉවත් කිරීමයි. ඒ සමගම, තමන්ට හිතවත් විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය දීර්ඝ කිරීමේ අභිමතය රටේ ජනාධිපතිවරයා වෙත පවරා ගන්නා ලදී. අවසානයේ දී යුරෝපීය අධිකරණය (European Court of Justice) මෙයට මැදිහත් වූ අතර මෙම පියවර මගින් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වන බැවින් එය නීති විරෝධී බව තීන්දු කළේය.
හංගේරියාවේ අධිකරණ මර්දනය (2012)
හංගේරියාවේ වික්ටර් ඕර්බන්ගේ රජය ද මෙවැනිම උපක්රමයක් භාවිත කරමින් විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස අවුරුදු 70 සිට 62 දක්වා අඩු කළේය. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ජ්යෙෂ්ඨ අධිකරණ සභාපතිවරුන් ඇතුළු විනිසුරුවරුන් 270කට අධික පිරිසකට වහාම විශ්රාම ගැනීමට සිදු වූ අතර, එම පුරප්පාඩු පාලක පක්ෂයට ළැදි පුද්ගලයන්ගෙන් පිරවීය. පසුව ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන මෙයට එරෙහි වුවද, ඒ වන විටත් සිදුවීමට තිබූ ව්යුහාත්මක විනාශය සිදුවී හමාරය.
ශ්රී ලංකාව මේ දිනවල උත්සාහ කරන්නේ මෙහි ප්රතිලෝම ක්රියාවලියයි. එනම් වයස අඩු කිරීම වෙනුවට වයස වැඩි කිරීමයි. එහෙත් මෙහි යටි අරමුණ පෝලන්තයට සහ හංගේරියාවට සමාන වේ. රජයක් තමන්ගේ සතුරන් පලවා හැරීමට වයස අඩු කළ ද, නැතහොත් තමන්ගේ හිතවතුන්ට තෑගි දීමට වයස වැඩි කළ ද, එහි අවසාන ප්රතිඵලය එකමය:
ඉදිරි මාවත: නීතියේ ආධිපත්යය සුරැකීම
යම් හෙයකින් ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස ජාත්යන්තර ප්රමිතිවලට අනුකූලව දීර්ඝ කිරීමට සැබෑ අවශ්යතාවක් පවතින්නේ නම්, එය කිසිසේත්ම කිසියම් එක් පුද්ගලයකු රැක ගැනීම සඳහා හොර රහසේ කරන ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් නොවිය යුතුය. රාජ්යයක මූලික ව්යුහය වෙනස් කිරීමේ දී අනුගමනය කළ යුතු විනිවිද පෙනෙන පිළිවෙතක් ඇත:
1. පුළුල් මහජන සංවාදය: නීති ක්ෂේත්රය, සිවිල් සංවිධාන සහ විශ්වවිද්යාල ආචාර්යවරුන් ඇතුළු සමාජයේ සියලු පාර්ශ්ව සමග විවෘතව සාකච්ඡා කිරීම.
2. පැහැදිලි ජනවරම: මෙම යෝජනාව මැතිවරණ ප්රකාශනයක් මගින් රට හමුවේ තබා නව මහජන ජනවරමක් ලබා ගැනීම.
3. අනාගතයට පමණක් අදාළ වීම: ඕනෑම නව විශ්රාම වයස් සීමාවක්, දැනට තනතුරු දරන විනිසුරුවරුන්ට නොව, අනාගතයේ දී පත්වන විනිසුරුවරුන්ට පමණක් බලාත්මක වන පරිදි සකස් කිරීම.
ශ්රී ලංකාව ද අත්සන් තබා ඇති පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය (ලැටිමර් හවුස්) මූලධර්මවල පැහැදිලිවම සඳහන් වන්නේ, නීතියේ ආධිපත්යය රැක ගැනීම සඳහා ස්වාධීන, අපක්ෂපාතී සහ අවංක අධිකරණ පද්ධතියක් අත්යවශ්ය බවයි. වත්මන් පාලකයන් බලයට පත්කිරීමට මුල් වූ ‘අරගලයේ‘ සැබෑ පාඩම මාලිමාව රජය මතක තබාගත යුතුය. ශ්රී ලාංකික ජනතාව තම ප්රජාතන්ත්රවාදී ආයතන දේශපාලන ග්රහණයට නතු කර ගැනීමට කිසිසේත්ම ඉඩ නොදෙනු ඇත. එබැවින් රජය වහාම නීතිඥ සංගමයේ සහ සිවිල් සමාජයේ අනතුරු ඇඟවීම්වලට කන් දී, මෙම අත්තනෝමතික ව්යවස්ථා සංශෝධනය හකුලා ගත යුතුය. ශ්රී ලංකා ජනරජයට සිදුවීමට යන මෙම ආපසු හැරවිය නොහැකි ව්යුහාත්මක විනාශය වහාම නැවැත්විය යුතුය.
(***)
COMMENTS
Reply To:
Sisira - cb chds hcdsh cdshcsdchdhd