අරාබි වසන්තයේ දී කයිරෝ සහ ටියුනිස් නගරවල දූවිලි පිරුණු චතුරස්රවල සිට කොළඹ ගෝල්ෆෙස් පිටිය දක්වාත්, ධාකා නුවර තරුණ සිසුන්ගේ මෙහෙයැවීමෙන් සිදුවූ අරගලවල සිට කත්මණ්ඩු නුවර දේශපාලන කුණාටු දක්වාත්, පසුගිය දශකය සලකුණු වූයේ තරුණ පරපුරේ නැගී සිටීම් මගිනි. දකුණු ආසියාව සහ සමස්ත ගෝලීය දකුණ පුරාම, තාක්ෂණයෙන් එකිනෙක සම්බන්ධ වූ පරම්පරාවක් ‘‘ක්රමවේදයේ වෙනසක්” (System Change) යන එකම අභියෝගාත්මක පාඨය පෙරටු කරගනිමින් නැගී සිටියහ. දැන් මේ වන විට එවැනිම අරගලයක් අපගේ අසල්වැසි ඉන්දියාවේ ද මෝදු වෙමින් ඇත.
එහෙත් කඳුළු ගෑස් දුමාරය සෙමෙන් පහව ගිය පසු, මාර්ග බාධක ඉවත් වූ පසු සහ පැරැණි පාලකයන් පලායාම හෝ ඉල්ලා අස්වීම සිදු වූ පසු, ඉතිහාසය පුරා නැවත නැවතත් දක්නට ලැබෙන කනගාටුදායක යථාර්ථයක් මතුවෙයි. පාලන තන්ත්රය ඇද වැටෙයි. ජනාධිපතිවරු වෙනස් වෙති. අමාත්ය මණ්ඩල ආසන මාරු වෙයි. අලුත් නායකයෝ යහපත් හෙට දවසක් පිළිබඳ පොරොන්දු දෙමින් බලයට පත්වෙති. එහෙත් ‘‘ක්රමය” (System) ඒ ආකාරයෙන්ම පවතියි. ඇතැම් විට එය පෙරටත් වඩා තදින් මුල් බැස ගනියි.
ශ්රී ලංකාවේ ද අරගලය මගින් බලයේ සිටි ජනාධිපතිවරයකු පදවියෙන් පහකර, දූෂණයට එරෙහි වෙනසක් පොරොන්දු වූ පාලනයක් ස්ථාපිත කර වසර කිහිපයකට පසුව, ජනතාව නැවතත් එම පැරැණි කලකිරීමටම මුහුණ දෙමින් සිටිති. දෙන ලද පොරොන්දු පස්සට තල්ලු වී ඇත. ආර්ථික බාධක ඒ ආකාරයෙන්ම පවතියි. එමෙන්ම ව්යුහාත්මක පරිවර්තන යනු සැමදාම ‘‘හෙට දින සිදුවන්නක්” යන පැරැණි උත්තරයම නැවත නැවතත් ඇසෙන්නට පටන් ගෙන ඇත.
මෙය මෙසේ සිදුවන්නේ ඇයි? මහත් කැපවීමෙන් සිදු කළ නැගී සිටීම් අවසානයේ මෙවැනි දේශපාලන මුල් සිඳීම්වලින් කෙළවර වන්නේ ඇයි? මෙය නායකත්වයේ අසාර්ථකත්වයක්ද, පැහැදිලි උපාය මාර්ගයක අඩුවක් ද, නැතහොත් නූතන රාජ්යයක් යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳව අප තුළ ඇති මූලික නොදැනුවත්කමද?
මූලික පටලැවිල්ල: ආණ්ඩුව සහ රාජ්යය අතර වෙනස
සෑම අසාර්ථක වූ ‘‘ක්රමවේදයේ වෙනසක්” පිටුපසම පවතින්නේ දේශපාලන බලය පිළිබඳ මූලික නොදැනුවත්කමයි. බොහෝ විට අරගලකරුවෝ ආණ්ඩුව (Government) සහ රාජ්යය (State) යන්න එකක් ලෙස පටලවා ගනිති.
ජනප්රිය ප්රජාතන්ත්රවාදී ක්රමයක් තුළ, ආණ්ඩුව යනු විධායක කාර්යාල තාවකාලිකව මෙහෙයවන දේශපාලන පරිපාලනය පමණි. එහෙත් රාජ්යය යනු ඊට යටින් පවතින විශාල, සංකීර්ණ යාන්ත්රණයයි:
තදින් මුල් බැසගත් රාජ්ය සේවය සහ නෛතික රාමුව
ජාත්යන්තර ණය බැඳීම් සහ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) ව්යුහාත්මක කොන්දේසි.
මහ බැංකු පද්ධතිය සහ විදේශ වෙළෙඳාම් මත යැපීම්.
ස්ථිර ආරක්ෂක සහ නීතිය පසිඳලීමේ යාන්ත්රණය.
පක්ෂය සහ රාජ්යය එකක් බවට පත්වූ ඒකාධිපති පාලන මෙන් නොව, ප්රජාතන්ත්රවාදී ආණ්ඩුවකට රාජ්ය යාන්ත්රණය කෙරෙහි පූර්ණ හෝ අසීමිත බලයක් හිමිවන්නේ නැත. මහජන අරගලයකින් බිහිවූ අලුත් දේශපාලන කණ්ඩායමක් බලයට පැමිණිය ද, ඔවුන්ට උරුම වන්නේ යම් නිශ්චිත රටාවකට ක්රියාත්මක වීමට දැනටමත් සකස් කර ඇති රාජ්ය යන්ත්රණයකි.
එම අභ්යන්තර රාජ්ය යාන්ත්රණය ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට අවශ්ය තාක්ෂණික සහ නෛතික වැඩපිළිවෙළක් නොමැතිව බලයට පත්වන ඕනෑම ආණ්ඩුවක්, අවසානයේ සිදුවන්නේ පවතින ක්රමයේ නඩත්තුකරුවකු බවට පත්වීම පමණි. ඔවුන්ගේ දේශපාලන මතවාදය කුමක් වුවත්, අවසානයේ ඔවුන්ට සිදුවන්නේ එකම පාලන ලීවර ඇදීමට සහ පවතින රාජ්ය බාධකවලට යටත්ව කටයුතු කිරීමටය.
පාරිභෝගිකවාදී උගුල
අප ජීවත් වන්නේ ක්ෂණික අවශ්යතා සපයාගන්නා පාරිභෝගික සංස්කෘතියක් තුළය. එක ස්පර්ශයකින් ආහාර නිවෙසට ගෙන්වා ගැනීමට, දත්ත හුවමාරු කරගැනීමට සහ අපට අවශ්ය දේ ක්ෂණිකව ලබා ගැනීමට අද හැකියාව ඇත.
මෙම පාරිභෝගිකවාදී මනෝභාවය සෙමෙන් අපගේ දේශපාලන චින්තනයට ද ඇතුළු වී ඇත. එය තරුණ පරපුර තුළ භයානක මිථ්යාවක් නිර්මාණය කර තිබේ. ‘‘ඩිජිටල් තාක්ෂණයෙන් සේවා ලබාගන්නා තරම් ක්ෂණිකව සහ පහසුවෙන් දේශපාලන හා ව්යුහාත්මක වෙනස්කම් ද සිදු කළ හැකිය” යන විශ්වාසයයි.
ජනප්රිය අරගලයකට අසාධාරණ පාලනයක් එක රැයකින් පෙරළා දැමිය හැකිය. එහෙත් එක රැයකින් ආර්ථික ප්රතිපත්තියක් සම්පාදනය කිරීමට, නිෂ්පාදන ආර්ථිකයක් හැදීමට හෝ රාජ්ය සේවය ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට අරගලයකට නොහැකිය.
නූතන වීදි අරගල ‘‘ඉවත් කිරීමේ දේශපාලනය” (Subtracted Politics) වෙනුවෙන් පරිපූර්ණ වී ඇත. එනම් තමන් විරුද්ධ වන්නේ කාටද සහ කුමකටද යන්න (දූෂණයට, යම් නිශ්චිත දේශපාලනඥයන්ට, ආර්ථික පීඩනයට) පැහැදිලිව ප්රකාශ කිරීමයි. එහෙත් ‘‘එක් කිරීමේ දේශපාලනය” (Additive Politics) හෙවත් ඊළඟට කරන්නේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳ පැහැදිලි යාන්ත්රණයක් සැකසීමේ දී ඔවුන් නැවත නැවතත් අසාර්ථක වෙති.
ව්යාපාරයක් ‘‘නායකත්වයක් නැති” එකක් ලෙස සැමරූ විට, එයට පැවැත්ම ප්රදර්ශනය කළ හැක්කේ විරෝධය දැක්වීම තුළ පමණි. එහෙත් බලයේ හිස්තැනක් නිර්මාණය වූ විට, නායකත්වයක් නැති ව්යාපාරයකට ජාත්යන්තර ණය හිමියන් සමග සාකච්ඡා කිරීමට, මූල්ය ප්රතිපත්ති සම්පාදනය කිරීමට හෝ රාජ්ය ආයතන මෙහෙයවීමට නොහැකිය. එවිට නොවැළැක්විය හැකි ලෙසම, සාම්ප්රදායයික දේශපාලන පන්තිය හෝ ප්රායෝගික විද්යාඥයෝ රාජ්යය පාලනය කිරීමේ කාර්යය සඳහා නැවතත් ඉදිරියට පැමිණෙති.
අතුරුදන් වූ ත්රිත්වය: මතවාදය, සැලසුම සහ උපායමාර්ගය
කෑගැසීම් සහ අරගල පමණක් දේශපාලනඥයන් මාරු කිරීමට සීමා වන්නේ නම්, සැබෑ ව්යුහාත්මක වෙනසක් සඳහා අවශ්ය වන්නේ කුමක්ද? ඉතිහාසය පෙන්වා දෙන්නේ සැබෑ වෙනසකට අත්යවශ්ය කරුණු තුනක් ඇති බවයි.
තරුණ නැගීසිටීම් තුළ මෙම ත්රිත්වය නොමැති වූ විට, ඒවා එකම චක්රයක සිරවෙයි. වර්තමානයේ ලංකාව තුළ අප අත්දකින්නේ එම තත්වයයි.
ඉදිරිය දෙස බැලීම: ලෝකය වෙනස් කිරීමට විකල්ප මාර්ගයක්
මින් අදහස් කරන්නේ වීදි බැස කරන අරගල ඵලක් නැති බවද? කිසිසේත්ම නැත. ඒකාධිපතිත්වයට, දූෂණයට සහ රාජ්ය අක්රමිකතාවලට එරෙහිව ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයක ඇති බලගතුම මෙවලම මහජන නැගී සිටීම්ය. ශ්රී ලංකාවේ සිදු වූ අරගලය මගින් දශක ගණනාවක් පැවැති දේශපාලන තන්ත්රයන් බිඳ හෙළූ අතර, පාලකයන්ට එරෙහිව පරමාධිපත්ය බලය ඇත්තේ ජනතාව සතුව බව තහවුරු කළේය.
එහෙත්, ඉදිරි පරම්පරාවට මේ කෙළවරක් නැති කලකිරීමේ චක්රයෙන් මිදීමට අවශ්ය නම්, ‘‘කැරලි ගැසීම පමණක්ම අවසාන ඉලක්කය” යන මෝහයෙන් මිදිය යුතුය.
1. සටන් පාඨවලින් ඔබ්බට ගිය රාජ්ය තාන්ත්රික දැනුම: සැබෑ වෙනසක් සඳහා තරුණ පරපුර ප්රතිපත්ති සම්පාදනය, නීතිමය පරාස, පළාත් පාලනය සහ පාරසාර්වික ආර්ථික විද්යාව පිළිබඳ ගැඹුරින් හදාරා ඒ සඳහා යොමු විය යුතුය.
2. ආර්ථික යාන්ත්රණය වටහා ගැනීම: කෝපය හෝ සටන් පාඨ මගින් පමණක් රටක ධනය නිෂ්පාදනය කිරීමට හෝ දිළිඳුකම තුරන් කිරීමට නොහැකිය. ක්රමවේදයේ වෙනසකට රටේ නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි කිරීම, වෙළෙඳ හිඟය පියවීම සහ තිරසාර කර්මාන්ත ගොඩ නැගීම අවශ්ය වේ.
3. ස්ථාවර ආයතනික පදනමක් හැදීම: විරෝධතා භූමියෙන් ඉවත් වූ පසු විසිර යනවා වෙනුවට, අවස්ථාව ලැබුණු විට රට පාලනය කළ හැකි සංවිධානාත්මක දේශපාලන මෙවලම්, ප්රතිපත්ති අධ්යයන කේන්ද්ර (Think Tanks) සහ පුරවැසි සංවිධාන ගොඩ නැගීමට තරුණයන් කටයුතු කළ යුතුය.
දකුණු ආසියාව පුරා නැවත නැවතත් සිදුවන ශෝචනීය සිදුවීම් අපට උගන්වන ප්රධාන පාඩම නම් ‘‘අරගලයකට දොරටුව විවර කළ හැකිය. එහෙත් ඒ තුළින් ඇතුළට ගොස් වැඩකටයුතු කළ හැක්කේ විනය ගරුක රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවයකට පමණි.” තරුණ පරපුර තම වීදී අරගලවල පවතින උද්යෝගය, රාජ්ය ආයතන ගොඩනැගීමේ දුෂ්කර කාර්යය සමග බද්ධ කරන තෙක්, අපට සිදුවන්නේ බලයේ සිටින මුහුණු පමණක් වෙනස් කරමින් ඒ පැරැණි අසාර්ථක ක්රමය තුළම සිරවී සිටීමටය.
COMMENTS
Reply To:
Sisira - cb chds hcdsh cdshcsdchdhd