දහම් සිසිල රෝමයේ මුළු දෙයි

නීල්-රානා ඔබ කියන්නේ බෞද්ධයන් අන්‍යාගම් අගයකිරීම ට පුරුදු විය යුතුයි කියලද? එතකොට ලක්වැසියා එදා පටන් අන්‍යාගම් අගයකිරීමක් කරලා නැද්ද ? ලංකාවේ ආගමික ගැටළු තිබෙනවාද? ඕනෑම කෙනෙකුට තමන්ගේ ආගමට අනුව නිදහසේ ජීවත් වෙන්න පුළුවන් වාතාවරණයක් ලංකාවේ නැද්ද කියා අවංකව සිතා බලන්නකෝ අනේ. මේ ලංකාව මිස මාලදිවයින නොවේ.(නදී)

සුජානිට කේන්ති ගියාට එයා තවම දන්නේ නැහැ ලංකාවේ වෙන දේවල්.(ස)

නීල් ඔබේ අදහස වැරදියි. උපනිෂද් කියන්නේ ළගින් ඉදන් ගුරුවරයා නැතිනම් ඒ කාලේ බමුණන් කියපු දේ පමණක් පරම සත්‍ය ලෙස පිළිගෙන ඉගෙනීමයි. වෙන කිසිම දහමක් පිළිගන්න එම ශිෂ්‍යයාට බැහැ. ඒහි පස්සිකෝ කියන්නෙ මතුපිට අර්ථය ඇවිත් බලන්න කිව්වට එහි පූර්ණ නිදහසක් තියෙනවා.හරියට කාලාම සූත්‍රයේ පැහැදිළි කරනවා වගේ විමර්ශනාත්මකව සිහියෙන් යුතුව බැලීමයි. (නි)

නීල්-රානා, එකත්පස්ව වාඩි වී ධර්මය ශ්‍රවනය කිරීමත්, බුදු දහමේ ඒහි පස්සිකෝ යන්නත් ඔබ පටලවා ගෙන ඇති පාටයි. ඒහි පස්සිකෝ යන්නෙහි අර්ථය නම් එන්න ධර්මය දකින්න යනුවෙන් යමෙකුට කීමට ඇති හැකියාව සමග බැඳුනු දෙයක්. බුදු දහම ඒහි පස්සිකෝ වන්නේ බුද්ධ ධර්මයේ කිසිම කෙනෙකුට අවලංගු කිරීමට හෝ දොසක් දැක්වීමට හෝ කිසිම තැනක් නැති බැවින් එය ඕනෑම අයෙකුට අන්න ඇවිත් බලන්න යනුවෙන් කීමට ඇති හැකියාවයි. (නි)

බුද්ධියෙන් විශ්ලේශනයකර එහි අඩුපාඩුවක් නොදකින හේතුව නිසාම බුදුදහම වැලඳගත් අල්පයක් වත් සිටීදැයි මා නොදන්නේ බුද්ධියෙන් විමසා බෞද්ධයන් බවට පත්වූවන් ලෝකයේම සිටින්නේ අතලොස්සක් නිසා වියහැකියි. බහුතරය බොදුනුවන් වන්නේ බොදු යයි කියාගන්නා පව්ලක ඉපදීම නිසා බව සත්‍යක්. එසේ නැතිව වෙනත් ආගමක් අතහැර බුදුදහම වැළඳ ගැනීම නිසා නොවේ. මධ්‍යස්ථ නොවී පිළිගතහැකි සීමාව ඉක්මවා යම් මතවාදයක අන්තයක එල්බගැනීම අන්තවාදයයි. ලොව පරම සත්‍ය බුදුදහම බව බුදුන් වත් දේශනාකර නැහැ. එය විශ්වයේ ස්වභාවය නම්වූ ත්‍රිලක්ෂණය මත පදනම්ව එයින් මිදීමේ මගක් හෙවත් නිර්වාණයට මගවූ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය පෙන්වදෙන්නක්. අන්කලහැකි යමක් නොමැති නිසාම අන්‍ය ආගම් වලට කැමැත්තක් කිරීමට ඉඩදී බලාසිටීමෙන් නොව එම ආගම් හා ජනතාව පිලිබඳ නිවැරදි වැටහීමක් ඇතිකරගෙන අන්‍යෝන්‍ය සුහදතාවයෙන් එකිනෙකා හා කටයුතුකිරීමෙනුයි රටක ආගමික සහජීවනය ස්ථාවර වන්නේ.(නදී)

නීල්, ඔබේ කතාවේ අඩක් පමණක් ඇත්තයි. තමන්ගේ අදහසට පටහැනි අදහස් නිසා කෝපයට පත් වීම මෝඩකමක්. එත් තමන්ගේ ආගම තමන් විසින් බුද්ධියෙන් විමසා බලා තෝරා ගත්තා නම් එය අඩු පාඩුවක් නැති ආගමක් ලෙස සැලකීම තමන්ගේ කැමැත්තක්. එය අන්තවාදී වෙන්නේ කොහොමද ? අන්තවාදය වෙනම දෙයක්. අන්‍ය ආගම් අගය කරන්නට සිතමින් ඒවාද හදාරන්නට කාලය කා දමමින් සිටියොත් තමන්ගේ ආගම අනුව ජීවත් වන්නට කාලයක් නොලැබෙයි. අන්‍ය ආගම අගය කිරීම පසෙක තබා තමන් විසින් බුද්ධියෙන් තෝරා ගත ධර්මය අනුව ජීවිතය හැඩ ගස්වා ගැනීමයි කල යුතු. (නි)

බුදු දහම අන්‍යාගමිකයන් අගයකරනවා සේම අන්‍යාගම් අගයකිරීමටත් බෞද්ධයන් පුරුදුවිය යුතුයි. ඒහි පස්සිකෝ හෙවත් එව බලව යන්නම තමයි " උපනිෂද් " යන්නේ අර්ථයත්. උපනිෂද් යනු එකත්පස්ව වාඩිවී ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමයි. එය වටහා ගැනීමට බුද්ධියක් තිබේනම් පිළිගත හැකියි. විවිධ ආගම් අතර සහජීවනයට මෙවැනි ආකල්පමය වෙනසක් ඉතා වැදගත්.(නදී)

ඔව් අනික පන්සල් වලට වඩා ලංකාවේ තියෙන්නේ පල්ලි ලංකාව බෞද්ධ රටක් උනත් ඔය නිදහස තියෙන්න ඕනි තරම්.(නදී)

අන්‍ය ආගම් අගය කිරීමට නම් එම ආගම් හැදෑරිය යුතුයි. තමන්ගේ ආගම පමණක් කිසිදු අඩුපාඩුවක් නැති එකම ආගම ලෙස සැලකීමත් ඊට පටහැනි අදහස් නිසා කෝපයට පත්වීමත් අන්තවාදී මුග්ධයන්ගේ ස්වභාවයයි. එවැනි නොදියුණු චින්තනයක් ඇති සමාජයක ආකල්පමය වෙනසක් ඇති නොකළහොත් බරපතල ගැටුම් ඇතිවීම දක්වා ප්‍රශ්න දුරදිග යාම නොවැළැක්විය හැකියි. (නි)