විශේෂාංග

සාගර සම්පත් ආර්ථිකයට දායකත්වය

ලෝක බැංකුවේ නිර්වචනයට අනුව නිල් ආර්ථිකය යනු ‘‘සාගර පරිසර පද්ධතිය ආරක්ෂා කරමින් ආර්ථික වර්ධනය, ජීවනෝපාය වැඩිදියුණු කරමින් සහ රැකියා උත්පාදනය සඳහා සාගර සම්පත් තිරසාර ලෙස භාවිතා කිරීමයි.’’ යුරෝපීය කොමිසම එය අර්ථ දක්වන්නේ සාගර, මුහුදු සහ වෙරළ ආශ්‍රිත සියලු‍ම ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් ලෙසය. ලෝකය පුරා පාරිසරික ගැටලු සහ දේශගුණික විපර්යාසයන්ට එරෙහි පියවර ගැනීමේ දී ‘නිල් ආර්ථිකය’ යන සංකල්පය ලොව පුරා ඉදිරියට පැමිණිමින් තිබේ.

24 May 2023

වන්දිභට්ට සාහිත්‍යයෙන් තරුණ පරපුර අනාථ වෙලා

වෛද්‍ය ශාන්ත හෙට්ටිආරච්චි මහතා නිර්මාණාත්මක සාහිත්‍යය මෙන්ම විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර සම්බන්ධ කෘති රැසක් ලියා පළ කොට ඇති ලේඛකයෙකි. ලොව හැඳිනිය යුතු හෙයින්ම, රාජ්‍ය, මාධ්‍ය හා සෞඛ්‍ය, ආදරයේ සැබෑ කතා, රට කට හා හෙට, තාරුණ්‍යය දැකීම හා රැකීම, යොවුන් වියට ලිංගික අධ්‍යාපනය, ජීවිතෙත් වැව වගේ වැනි කෘති ඔහු සම්පාදනය කළ ග්‍රන්ථ අතර කිහිපයකි.

23 May 2023

ඩොලරයේ - රුපියලේ අගයේ යථාර්ථය

කලකට පසුව ආර්ථිකය සම්බන්ධව සුබදායක පුවතක් වාර්තා විය. ඒ අමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව දේශීය මුදලේ වටිනාකම රුපියල් 300න් පහළ මට්ටමට පත්වීමයි. වසරකට පමණ පසුව ඩොලරය හමුවේ රුපියල විශාල ලෙස ශක්තිමත් වී ඇත.

23 May 2023

අතීතයෙන් අනාගතයට පාඩම්

වසරකට පෙර ශ්‍රී ලංකාව දරුණු අර්බුදයක වැටී සිටියේය. රජය සතුව මුදල් නොමැති වූ අතර රටේ විදේශ සංචිත නොතිබිණි. අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ, මූලික ආහාර ද්‍රව්‍ය, ප්‍රවාහන, ඉන්ධන, ගෑස්, විදුලි බලය හා පොහොර රට තුළ හිඟ විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දිවි පැවැත්ම අඩාලව ගියේය. එහෙත් ශ්‍රී ලංකාවේ ඡන්ද බලයෙන් තේරී පත් වූ නියෝජිතයන්, විධායකය සහ ප්‍රබල ව්‍යවස්ථාදායකයත් 225 දෙනාගෙන් බහුතරය අර්බුදය සිතට නොගත් සෙයක් පෙනී ගියේය.

22 May 2023

පාඩු ලබන රාජ්‍ය ආයතන ජාතික සම්පත් සේ සලකමුද?

සම්පත් යන්න උදෙසා නිර්වචන බොහෝය. ‘‘මුදල්, ද්‍රව්‍ය, කාර්ය මණ්ඩල හෝ වෙනත් වත්කමක්, යම් පුද්ගලයකු හෝ සංවිධානයක් විසින් කාර්යක්ෂම ලෙස මෙහෙයවනු ලබන විට එය සම්පතකි”‍ යන්න ගූගල් ආයතනය විසින් එයට දෙන නිර්වචනය යි.

22 May 2023

ආණ්ඩුකාරවරුන් පත්කිරීමේ නිධාන කතාව

ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා පළාත් ආණ්ඩුකාරවරුන් තිදෙනකු එම ධුරවලින් ඉවත් කොට අලුතින් තිදෙනකු එම ධුරවලට පත් කිරීම පිළිබඳව ජනමාධ්‍ය ඔස්සේ කෙරෙන සංවාදය සාම්ප්‍රදායික දේශපාලන චෝදනා හා ප්‍රතිචෝදනා ලෙස විනා සැබවින්ම එය ජනතාවට බලපාන ආකාරයට සාකච්ඡා කිරීමක් නොවේ.

20 May 2023

ප්‍රංශයේ හපන්කම් පෑ ශ්‍රී ලාංකිකයා පසසමු

අපට බොහෝ විට අසන්නට දකින්නට ලැබෙනුයේ දුක්මුසු ප්‍රවෘත්ති වේ. මනුෂ්‍යත්වයේ අසරණකම විදහාපාන, මනුෂ්‍යත්වයට නිගාදෙන රට පිළිබඳව කම්පනයක්, වේදනාවක් ජනිත කරවීමට සමත් එබඳු ප්‍රවෘත්ති එකක් පසුපස එකක් වශයෙන් වාර්තා වන පසුබිමක අසීමාන්තික ලෙස තෘප්තියට පත්විය හැකි පන්නයේ ප්‍රවෘත්තිය ද කලාතුරකින් අසන්නට දකින්ට ලැබේ. එබඳු ප්‍රීතිමත් ප්‍රවෘත්තියක් අප පුවත්පත ඉකුත්දා වාර්තා කළේය.

20 May 2023

ජනතා දේශපාලන හැසිරීම විමසුමකට

2005 වසරේ නොවැම්බරයේ මහින්ද රාජපක්ෂ මෙරට බලයට පත් වන්නේ අපට වෙනම රටක් හෝ ඊට ආසන්න බල සැකැස්මක් ප්‍රභාකරන්ට ලබා දී හෝ මේ අනවරත මරණ බියෙන් මිදීමට හිත හදාගෙන සිටි කාලයකය. බෙදුම්වාදයේ සැබෑ යුදබිම උතුරු නැගෙනහිර වූව ද, ඒ වන විටත් කොළඹ ඇතුළු දිවයිනේ නන් දෙසට මරණ බිය දියත් කරන්නට එල්ටීටීය සමත්ව සිටියේය. ගාල්ල මාතර පවා බෝම්බ පුපුරා ගියේ ය.

19 May 2023

ආගම්වලට අපහාස කිරීම මිනිසා මිනිසාට නිගා කිරීමක්

රටේ ආගමික එක්සත් බව සහ සංහිඳියාව අනතුරට ලක්වන අයුරින් ජෙරම් ප්‍රනාන්දු නැමැත්තා කළ ප්‍රකාශය හෙළා දකින බවත් එම ප්‍රකාශය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කරන බවත් කතෝලික සභාව පසුගියදා ප්‍රකාශ කර තිබිණි. ආගමික සංහිඳියාවට හානිවන අයුරින් බුදු දහම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රකාශයක් කළ බවට චෝදනා ලැබ සිටින දේවගැති ජෙරම් ප්‍රනාන්දු යන අයගේ විදෙස් ගමන් තහනම් කරමින් කොළඹ කොටුව මහේස්ත්‍රාත් තිළිණ ගමගේ මහතා නියෝගයක් නිකුත් කර ඇති පසුබිමක කතෝලික සභාවෙන් මෙවැනි නිවේදනයක් නිකුත්

19 May 2023

දුප්පතුන් වැඩිවීමේ අවාසනාව

දෙදහස් දහ නවයේ වූ පාස්කු බෝම්බ ප්‍රහාර මාලාවත් 2020 දී රට මුහුණ දුන් කොරෝනා වසංගතයත් 2022 දී සිට උදා වූ ආර්ථික බංකොලොත්භාවයත් නිසා ලංකාවේ ජන ජීවිතයට එල්ලවී තිබෙන බලපෑම ඉතා දරුණුය. කාලයකට පසු ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධනය ඍණ බවට පත්වන්නේ 2019 සිටය. 2019 දී එය ඍණ 0.2කි. 2020 දී එය ඍණ 4.6කි. 2022 දී එය ඍණ 7.8ක් දක්වා ඉහළ යයි. 2023 අවසන් වෙද්දී ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධනය ඍණ 3ක් වනු ඇතැයි ලෝක බැංකුව පුරෝකතනය කරයි.

18 May 2023

වාහන විදුලි බලයට හැරවීම සාර්ථක කර ගනිමු

මෙරට ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රයට විදුලි බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන වාහන හඳුන්වාදීමේ නියමු ව්‍යාපෘතියකට පසුගියදා ආරම්භක පියවර තබනු ලැබීය. ඒ යටතේ පෙට්‍රල් භාවිතයෙන් ක්‍රියා කරන ත්‍රිරෝද රථ 200ක් විදුලි බලයෙන් ක්‍රියා කරන වාහන බවට පරිවර්තනය කිරීමට නියමිතය. ඒ සඳහා මූලික පියවරේදී බස්නාහිර පළාත තුළ මාකුඹුර සහ පිටකොටුව යන කලාප දෙකෙන් ත්‍රිරෝද රථ 100ක් බැගින් තෝරාගනු ඇත.

18 May 2023

තරුණ පරපුරේ අපේක්ෂා භංගත්වය

“බොහෝ විට දකින්න ලැබෙන දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ කතාව එකක්. ක්‍රියාත්මක කිරීම තව එකක්. ආරම්භය සුබවාදී වගේම, ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී මෙම වැඩසටහන ප්‍රබුද්ධව, කාර්යක්ෂමව ක්‍රියාත්මක වුණොත් අපේ රටේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකට අද දිනය පත් වෙයි කියා මම විශ්වාස කරනවා.

17 May 2023

වෛද්‍යවරුන් පොදි පිටින් විශ්‍රාම ගැන්මට ඉඩදිය යුතුද?

ලියාපදිංචි වෛද්‍යවරුන් 350 දෙනකු පමණ ලබන මාසයේදී එකවර විශ්‍රාම යෑමට සූදානම්ව සිටින බවත්, ඒ හේතුවෙන් ග්‍රාමීය රෝහල් 50ක් පමණ වසා දැමීමේ තර්ජනයකට මුහුණ දී ඇති බවත් නොබෝදා අප පුවත්පත වාර්තා කළේය. විශේෂ චක්‍රලේඛයක් හේතුවෙන් ජූනි 30 සහ දෙසැම්බර් 31 මෙරට වෛද්‍යවරුන් එකවර විශාල පිරිසක් මේ අනුව විශ්‍රාම ගැනීමට සූදානම් වන බවද එම පුවතේ දැක්වේ.

17 May 2023

කෘතීම බුද්ධියට නතු වීම ආරම්භ වී අවසන්

තාක්ෂණය කෙතරම් දියුණු වී තිබේද යන පැනය මා ඔබගෙන් විමසූවොත් ඔබගේ පිළිතුර කුමක්ද? ඇතැම් විට ඔබට සෘජු පිළිතුරක් ලබා දීමට අපහසු වන්නට ඉඩ ඇත. ඇතැමුන් නම් මේ පිළිබඳව දිනෙන් දින යාවත්කාලීන වන අතර ඇතැමුන් එසේ නොවේ. අද අපි කතා කරන්න යන්නේ කෘත්‍රිම බුද්ධිය ගැන එහෙමත් නැත්නම් AI (Artificial Intelligence) ගැනය. කෘත්‍රිම බුද්ධිය සරලව අර්ථකථනය කළොත් එය යන්ත්‍ර හා සම්බන්ධ බුද්ධිමත් ක්‍රියාකාරීත්වය ඇති කිරීමේ වැඩසටහනක් විදිහට අපිට හඳුන්වන්න පුළුවන්, ඒ වගේම මේ

16 May 2023

දැන් උගත්තු පොත පතට උනන්දු නෑ

ශාස්ත්‍රීය පර් යේෂණ කෘති ගණනාවක් සිංහල ඉංග්‍රීසි දෙබසින්ම ලියා පළ කළ මහාචාර්ය විමල් විජේරත්න මහතාගේ නවතම කෘතිය ‘සිරි සඟබෝ රජු හිස දන්දුන් අත්තනගල්ල’ නමින් පසුගියදා එළිදැක්වුණි. මතු දැක්වෙන්නේ ඔහු සමඟ එය නිමිති කොටගෙන අප කළ සංවාදයක සටහනකි.

16 May 2023

ආහාර අර්බුදයට විප්ලවීය විසඳුමක්

ආහාර සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳ කතා කිරීමේ දී ජාතික සහ නිවාස මට්ටමින් ඉදිරිපත් වන දත්ත ගැන අවධානය යොමු කිරීම වැදගත්ය. නිවාස මට්ටමින් වන ආහාර සුරක්ෂිතතාව ගතහොත් අප අයහපත් තැනක නොසිටි බව අවධාරණය කිරීමට මම කැමැත්තෙමි. එය යහපත් තැනක් කරා ගමන් ගනිමින් තිබිණි. රටේ බහුතරයක් ප්‍රජාව ධාන්‍යමය ආහාරවලින් ලැබෙන කැලරිවලින් ආහාර සුරක්ෂිතතාව ඇති කරගෙන තිබිණි. එහෙත් හදිසියේ උද්ගත වූ තත්ත්ව සහ ගත් වැරදි තීන්දු නිසා එම තත්ත්වය කඩාගෙන වැටුණි.

16 May 2023

විශිෂ්ට සේවාවකට අවමන් වෙන ගුරුවරුන් සේවයේ තබාගනු එපා

මෙයට කලකට ඉහතදී ගුරුවරයා, විදුහල්පතිවරයා අතිශයින්ම ගෞරව සම්භාවනාවට පාත්‍රවූ විශිෂ්ට පුරවැසියෝ වූහ. එහෙත් කාලය වේගයෙන් ගලාගොස් තිබෙන්නේ ගුරුවරයාට විදුහල්පතිවරයාට උරුම එම ශුද්ධ වූ තත්ත්වය දයා විරහිත ලෙස උදුරා දමමිනි. සමාජ තත්ත්වයන්හි ඇතිවූ චලනයෙන් දෙදරා යෑම් ඊට හේතු වුවද ප්‍රධානම හේතුව ඇතැම් ගුරුවරුන්ගේ හා විදුහල්පතිවරුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් බව වසන් කළ නොහැකි සත්‍යයකි.

16 May 2023

හෙටට ගැළපෙන පෙරැළියක් අවශ්‍ය ඇයි?

අවුරුද්දකට පෙර අප බංකොලොත් රටක් යැයි ලෝකයටම ප්‍රකාශ කෙරුණි. ඒ අර්බුදයෙන් එගොඩවන්න ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (ජා.මූ.අ) ආධාර හැර වෙනත් විසඳුමක් නැතැයි සමාජ මතයක් තහවුරු කෙරෙන්නේය. ජා.මූ.අරමුදලේ ණය සහනාධාරය සමග කොවිඩ් වසංගතයට පෙර තිබූ “සමාජ යථාර්ථය” යළි තහවුරු කර ගැනීමේ බලාපොරොත්තු ජනාධිපති වික්‍රමසිංහ පමණක් නොව, ඔහු සමග කටයුතු කරන හා ස්වාධීන යැයි සැලකෙන ආර්ථික විශේෂඥයෝද සහතික කරති.

15 May 2023

ආහාර අහේනිය දුරලන ජාතික සැලැස්මක් අවශ්‍යයි

ආහාර අහේනිය, මන්දපෝෂණය, ආහාර වේල් අතහැර දැමීම කාලයක සිට මේ රටේ පොදු මාතෘකා බවට පත්ව තිබේ. බැලූ බැල්මට රටේ ආහාර හිඟයක් තිබෙන බවක් පෙනෙන්නට නැත. එහෙත් ඊට යටින් දිවෙන හැබෑ කතාව ඉතා අමිහිරි ය. කටුක ය. ඒ බව අනාවරණය වූ සමීක්ෂණ ගණනාවක් පසුගිය කාලය තුළ දී ප්‍රසිද්ධියට පත් කෙරුණු අතර එහි නවතම වාර්තාවේ තොරතුරු හෙළිකර තිබුණේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ගාමිණී වලේබොඩ මහතා ය.

15 May 2023

රට වට්ටන අමන දේශපාලනය

කටානේ පිහිටි ඕමාන් ආයෝජනයක් වන ඇඟලුම් කම්හලක ආරක්ෂක නිලධාරීන්ට හා එහි හිමිකරුට ද මැරවරයන් පහරදී දැනට සති පහකට වඩා කාලයක් ගතවී තිබේ. එහෙත් මැරවරයන් අත්අඩංගුවට ගත් බවක් දැනගන්නට නැත.

13 May 2023

අගහිඟකම්වලින් තොර මිනිසුන්ගෙන් පිරි සමාජයක් කවදා බිහිවේද?

අපි බොහෝ දුෂ්කර කාලයක් ගත කරමින් සිටිමු. පස් වසක් මුළුල්ලේ දැඩි ආර්ථික ප්‍රහාරයකින් අපි පීඩා විඳිමින් සිටිමු. මෙම බැරැරුම් පරිසරය තුළ තරාතිරම් බේදයකින් තොරව සාතිශය බහුතරයක් ජනයාට තමන්ගේ පෙර ගත කළ ඉසුරුමත් ජීවිතය අහිමි වී තිබේ. ඒ අනුව ඉතා දුක්ඛිත ජීවිත ගත කළ මිනිසුන්ගේ ඉරණම කොතෙක් කුරිරු ද යන්න වටහා ගැනීම අසීරු නැත. ඒ බව පසක් කෙරෙන පුවතක් අප පුවත්පත ඉකුත් දා වාර්තා කළේය.

13 May 2023

ජාතික සමගියට කැප වූ හිටපු කතානායක බාකීර් මාකාර්

හිටපු කතානායක අල්හාජ් ඇම්. ඒ. බාකීර් මාකාර් මහතාගේ 106 වැනි ජන්ම දින ගුණ සැමරුම අද 12 වැනිදා සිකුරාදාට යෙදේ. මේ ලිපිය ඒ නිමිත්තෙනි.

12 May 2023

අඥාන පුරුද්ද නඩත්තුව

ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාවේ නාලිකා ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණයට යෝජනා ලබා ගැනීමේ සාකච්ඡාවක් පසුගිය හතර වැනිදා පැවැත් වුණේ සභාපති, අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් සහ සිංහල සේවා අධ්‍යක්ෂ යන නිලධාරීන්ගේ මූලිකත්වයෙනි. විවිධ ක්ෂේත්‍ර නියෝජනය කළ අය එතැනට පැමිණ සිටියහ.

12 May 2023

දරුවන් මහමඟ දමා යාමේ සමාජ ප්‍රශ්නයට විසඳුම් නැද්ද?

පසුගිය වසරේ දරුවන් 60 ක් පාරවල්වල දමා ගිහින් යන හිසින් පුවතක් මැයි 4 වැනිදා අප පුවත්පතේ පළ වූයේය. මවුපියන්ට හදා වඩා ගත නොහැකි මාස 3 ට අඩු දරුවන් භාරදීම සඳහා පළාත් මට්ටමෙන් කවුළු පිහිටුවීමට කර ඇති තීරණය ද එම පුවතට අදාළව සඳහන් විය.

12 May 2023

දුප්පත්කම පිටුදැකීමට විසඳුම් නැද්ද?

ලෝක බැංකුව ශ්‍රී ලංකාවට අදාළ තම නවතම වාර්තාව ඉදිරිපත් කළේ 2023 අප්‍රේල් මාසයේදීය. දරිද්‍රතාවය සහ සමානතාවය පිළිබඳ සටහන ලෙස නම් කර තිබෙන එහි 2019 සිට ලංකාවේ ආර්ථිකයෙහි සිදුවී තිබෙන වෙනස්කම් සහ දුප්පත්කම සේම ආදායම් විසමතාමය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

11 May 2023

ඉදිකිරීම් කර්මාන්තය බිඳවැටීමට ඉඩදෙමුද?

මානව සංවර්ධනය මෙන්ම භෞතික සංවර්ධනය රටක තුලනාත්මකව සිදුවිය යුත්තකි. විවිධ ගැටලු හා අභියෝග හේතුවෙන් රටේ මානව සංවර්ධනය බරපතළ අනතුරකට මුහුණ පා තිබේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් බුද්ධිගලනය ද වේගවත් වී තිබේ. මෙම මානව සංවර්ධනයේ බිඳ වැටීමේ තරම අනාගතයේ දී පෙනෙනු ඇත. එම මානව සංවර්ධනයේ බිඳ වැටීමට හේතුකාරක අතර භෞතික සංවර්ධනය ඇද වැටීම ද ප්‍රධානය.

11 May 2023

දන්සල් ඉන්ධන පෝලිම්

වෙසක් දින මුහුණු පොතේ තැබූ සටහනක මෙසේ සඳහන් වී තිබුණි. ˝ ‘‘අද පාරවල් ඇහිරිල තිබුණෙ දන්සැල් නිසාමත් නෙවෙයි, ඒවට ආපු තඩි කාර්වලින්.’’˝ අල් ජසීරා හෝ බීබීසී මාධ්‍යවේදියකු මෙම තත්ත්වය දුටුවේ නම් ඔවුන් තම නාලිකාවලට යවන වාර්තා මෙයට වඩා බොහෝ වෙනස් වනු ඇත.

10 May 2023

ජනතා සෞඛ්‍යයට ආර්ථිකයට ඈඳුණු බිත්තර ව්‍යාපාරය

රාජ්‍ය වාණිජ විවිධ නීතිගත සංස්ථාව ඉන්දියාවෙන් ආනයනය කළ බිත්තර ලක්ෂ දහයක් තත්ත්ව සහතිකය ලැබෙන තෙක් වරායේ හිර වී ඇති බව ඉකුත්දා අපගේ පුවත්පත වාර්තා කළේය. මේ වන විට ඉන්දියාවෙන් බිත්තර ලක්ෂ 70 ක් ආනයනය කර ඇති බවද එම පුවතේ දැක්වේ.

10 May 2023