ශ්රී ලංකා රුපියල ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සහ අනෙකුත් ප්රධාන විදේශ මුදල්වලට සාපේක්ෂව නැවතත් වේගයෙන් අවප්රමාණය වෙමින් පවතී. වර්තමාන තත්වය 2022 දී ශ්රී ලංකාව මුහුණ දුන් බරපතළ ආර්ථික කඩා වැටීමට තවමත් සමාන නොවුවද, මෙය රටේ ආර්ථික අනාගතය පිළිබඳ ඉතා ගැඹුරු ජාතික අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස සැලකිය යුතුය.
මුදල් ඒකකයක් අවප්රමාණය වීම යනු සරල මූල්ය සිදුවීමක් පමණක් නොවේ. එය බොහෝ විට රටක ආර්ථික ව්යුහයේ, පාලන පද්ධතිවල, නිෂ්පාදන හැකියාවේ, නවෝත්පාදන ධාරිතාවේ, ආයතනික චින්තනයේ සහ සංවර්ධන දැක්මේ ගැඹුරු දුර්වලතා පිළිබිඹු කරයි.
එබැවින් වර්තමාන රුපියලේ අවප්රමාණය කෙටි කාලීන මුදල් ප්රශ්නයක් ලෙස පමණක් නොව, ක්ෂණික ස්ථායීකරණ ක්රියාමාර්ග, මධ්ය කාලීන ආර්ථික ප්රතිව්යුහගත කිරීම සහ දිගුකාලීන ජාතික පරිවර්තන චින්තනය අවශ්ය කරන ජාතික උපායමාර්ගික අභියෝගයක් ලෙස අවබෝධ කරගත යුතුය.
අද ශ්රී ලංකාව සිටින්නේ ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක මංසන්ධියකය. මේ අවස්ථාවේ ගන්නා තීරණ මත රට ස්ථාවර ජාතික පරිවර්තනයක් කරා ගමන් කරන්නේද, නැතහොත් නැවත නැවතත් ආර්ථික අර්බුද හා ආධාරාශ්රිතභාවයේ සිරවී සිටින්නේද යන්න තීරණය වනු ඇත.
රුපියල අවප්රමාණය වන්නේ ඇයි?
වර්තමාන රුපියල් අවප්රමාණයට හේතු වී ඇති කරුණු කිහිපයක් එකිනෙකට සම්බන්ධ වී පවතී.
පළමුව, මැදපෙරදිග දේශපාලන අස්ථාවරත්වය හා යුද උණුසුම හේතුවෙන් ලෝක තෙල් මිල ඉහළ යාමයි. ශ්රී ලංකාව තවමත් ඉන්ධන ආනයන මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින රටකි. ගෝලීය තෙල් මිල ඉහළ යන සෑම අවස්ථාවකදීම ඩොලර් සඳහා ඇති ඉල්ලුම වැඩිවී රුපියලට පීඩනයක් ඇතිවේ.
දෙවනුව, රටේ ආනයන වියදම වේගයෙන් ඉහළ යාමයි. වාහන, පාරිභෝගික භාණ්ඩ, ඖෂධ, කර්මාන්ත අමුද්රව්ය, යන්ත්රෝපකරණ සහ තාක්ෂණික උපකරණ සඳහා විශාල වශයෙන් ඩොලර් වැය වේ. එහෙත් අපනයන ආදායම් එම වේගයට වර්ධනය වී නොමැත.
තෙවනුව, සංචාරක කර්මාන්තයෙන් ලැබෙන ආදායම් තවමත් ගෝලීය අස්ථාවරතා මත බලපෑමට ලක්වේ. සංචාරක ව්යාපාරය ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන විදේශ විනිමය ආදායම් මාර්ගයකි.
සිව්වනුව, වෙළෙඳපොළ මනෝභාවය සහ අනුමාන මත සිදුවන මුදල් ගනුදෙනුද විනිමය අර්බුදයට දායක වේ. ආනයනකරුවන් ඉදිරි අවප්රමාණය බලාපොරොත්තුවෙන් කලින්ම ඩොලර් මිලදී ගන්නා අතර, අපනයනකරුවන් ඉහළ විනිමය අනුපාතයක් බලාපොරොත්තුවෙන් ඩොලර් රඳවා තබා ගනී.
එහෙත් මෙම සියලු කෙටි කාලීන හේතුවලට අමතරව, ගැඹුරු ව්යුහාත්මක ප්රශ්නයක්ද පවතී.
ශ්රී ලංකාව තවමත් ඉහළ නිෂ්පාදන ඵලදායීතාව සහ නවෝත්පාදන පදනම් කරගත් ආර්ථිකයක් නොව, ආනයන මත රඳා පවතින පරිභෝජන ආර්ථිකයක් ලෙස ක්රියා කරයි. අපනයනය කරන්නේ අඩු වටිනාකමක් සහිත භාණ්ඩ සහ සේවා වන අතර, ආනයනය කරන්නේ ඉහළ වටිනාකමක් සහිත තාක්ෂණය, ඉන්ධන, යන්ත්රෝපකරණ, ඖෂධ සහ ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්ය.
මෙම ව්යුහාත්මක අසමතුලිතතාව දිගින් දිගටම රටේ විදේශ විනිමය තත්වය දුර්වල කරයි.
සැබෑ අර්බුදය: යල්පැනගිය ආර්ථික දැක්ම
ශ්රී ලංකාව මුහුණ දෙන ගැඹුරුම අභියෝගය ආර්ථිකමය පමණක් නොව, චින්තනමය හා පරාදර්ශනීය (Paradigm) අභියෝගයකි.
අපගේ ආර්ථික චින්තනය, අධ්යාපන පද්ධතිය, ආයතනික ව්යුහ සහ පාලන ආකෘති බොහෝ දුරට තවමත් තුන්වන කාර්මික විප්ලව යුගයට අයත්ය. එහෙත් ලෝකය මේ වන විට කෘත්රිම බුද්ධිය, ස්වයංක්රීයකරණය, Human + Machine සහයෝගිතාව, ඩිජිටල් ආර්ථික, නවෝත්පාදන පද්ධති සහ පුනර්ජනනීය බලශක්ති මත පදනම් වූ සිව්වන සහ පස්වන කාර්මික විප්ලව වෙත වේගයෙන් ගමන් කරයි.
මෙම පරිවර්තනයට ඉක්මනින් අනුගත වන රටවල් ශක්තිමත්ව ඉදිරියට යනු ඇත. අනුගත නොවන රටවල් වැඩිවන ආර්ථික පීඩනයකට සහ තරගකාරීත්ව පසුබෑමකට මුහුණ දෙනු ඇත.
එබැවින් ශ්රී ලංකාවට අවශ්ය වන්නේ සරල ආර්ථික ප්රතිසාධනයක් නොව, සම්පූර්ණ ජාතික පරිවර්තනයකි. මෙය මුදල් අර්බුදයක් පමණක් නොව, “Mindse සහ Paradigm අර්බුදයක්” ද වේ.
ක්ෂණික විසඳුම්
ශ්රී ලංකාවට වහාම ජාතික මට්ටමේ සම්බන්ධීකරණ ක්රියාමාර්ග අවශ්ය වේ.
ඒ සඳහා මහ බැංකුව, මුදල් අමාත්යාංශය, අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලය, සංචාරක අංශය, බැංකු, තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය සහ පෞද්ගලික අංශය එක්කර “ජාතික ඩොලර් ආරක්ෂණ කාර්යසාධක බළකායක්” පිහිටුවිය යුතුය.
එමගින් දෛනිකව: විදේශ විනිමය ප්රවාහ, ආනයන, සංචාරක ආදායම්, ප්රේෂණ, ඩොලර් අනුමාන වෙළෙඳාම්, අපනයන ආදායම් පරිවර්තන, අධීක්ෂණය කළ යුතුය.
එමෙන්ම අත්යවශ්ය නොවන සුඛෝපභෝගී ආනයන තාවකාලිකව සීමා කිරීමද අවශ්ය විය හැක.
ශ්රී ලංකාව “පරිභෝජන ආර්ථිකයකින්” “නිෂ්පාදන සහ නවෝත්පාදන ආර්ථිකයක්” වෙත මාරුවිය යුතුය.
ඩොලර් ආදායම් ඉහළ නැංවීම
සංචාරක කර්මාන්තය නැවත ශක්තිමත් කළ යුතුය. එහෙත් සාම්ප්රදායික සංචාරක ව්යාපාරයෙන් ඔබ්බට ගොස්:
Wellness Tourism, Ayurveda Tourism
Eco Tourism, Pekoe Trail Tourism, Premium Boutique Tourism, Spiritual Tourism වැනි ඉහළ වටිනාකම් සහිත ක්ෂේත්ර වෙත අවධානය යොමු කළ යුතුය.
The Cloud Hanthana වැනි ව්යාපෘති ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තරයට ඉදිරිපත් කළ යුතු නව පරම්පරාවේ සංචාරක ආකෘති වේ.
එමෙන්ම ලංකාව ඩිජිටල් අපනයන ආර්ථිකයක් ගොඩනැගිය යුතුය.
අපට විශාල හැකියාවක් පවතින්නේ:
AI සේවා, Software Engineering, Freelancing, Online Consulting, Animation, Gaming, Digital Education, Knowledge Outsourcing වැනි ක්ෂේත්රවලය.
1991 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු ඉන්දියාව IT හා ඩිජිටල් සේවා මත පදනම්ව විශාල ආර්ථික පරිවර්තනයක් සිදු කළේය.
ශ්රී ලංකාවද “National Digital Export Mission” එකක් ආරම්භ කළ යුතුය.
මධ්ය කාලීන පරිවර්තනය
ශ්රී ලංකාව තේ, ඇඟලුම්, සංචාරක ව්යාපාර සහ ශ්රම අපනයන මත පමණක් රඳා නොසිට:
AI, Strategic Management, Education Exports, Renewable Energy, Logistics, Advanced Agriculture, Healthcare, Innovation Entrepreneurship වැනි නව ආර්ථික ක්ෂේත්ර වෙත ගමන් කළ යුතුය.
අධ්යාපන හා මානව ප්රාග්ධන පරිවර්තනය
ශ්රී ලංකාවේ විශාලතම ස්වාභාවික සම්පත වන්නේ එහි ජනතාවගේ බුද්ධිය, නිර්මාණශීලීත්වය සහ අනුවර්තන හැකියාවයි.
අනාගත ආර්ථිකය වැඩි වටිනාකමක් ලබාදෙන්නේ:
නවෝත්පාදනයට, නිර්මාණශීලීත්වයට, ගැටලු විසඳීමේ හැකියාවට, Digital Literacy, Emotional Intelligence, Human + AI Collaboration වැනි හැකියාවටය.
එබැවින් ශ්රී ලංකාවට අවශ්ය වන්නේ සම්පූර්ණ අධ්යාපන පරිවර්තනයකි.
මෙහිදී K-SAM සහ 21st Century Human Capital Equation වැනි සංකල්ප ඉතා වැදගත් වේ.
අද ශ්රී ලංකාවේ ගැටලුව ඩොලර් හිඟයක් පමණක් නොවේ.
එය: Strategic Thinking හිඟයක්, Innovation Culture හිඟයක්, Productivity Mindset හිඟයක්, Long-term Planning හිඟයක්, Future - oriented Leadership හිඟයක්ද වේ.
අවසාන වශයෙන්
ශ්රී ලංකා රුපියලේ අවප්රමාණය මුදල් අර්බුදයක් පමණක් නොව, ගැඹුරු ජාතික ව්යුහාත්මක දුර්වලතා පිළිබිඹු කරන සංඥාවකි.
කෙටි කාලීන විසඳුම් අවශ්ය වේ. එහෙත් දිගුකාලීන සාර්ථකත්වය සඳහා අවශ්ය වන්නේ ජාතික පරිවර්තනයකි. අද ශ්රී ලංකාවට ඉතිහාසයේ විශාල අවස්ථාවක් උදා වී ඇත. අපට නැවත නැවතත් අර්බුද කළමනාකරණය කරමින් ජීවත් විය හැකිය. නැතහොත් මෙම අර්බුදය ජාතික නැවත නිර්මාණයක ආරම්භයක් බවට පත් කළ හැකිය.
දකුණු කොරියාව, සිංගප්පූරුව, වියට්නාමය වැනි රටවල් අර්බුද පසුකර ලෝකයේ ශක්තිමත් ආර්ථික බවට පත්වූයේ දිගුකාලීන දැක්ම, මානව ප්රාග්ධන ආයෝජනය, නවෝත්පාදනය සහ උපායමාර්ගික නායකත්වය හේතුවෙනි. ශ්රී ලංකාවටද එය කළ හැකිය. අද අප ඉදිරියේ ඇති සැබෑ අභියෝගය ආර්ථික ප්රතිසාධනය පමණක් නොවේ. එය පස්වන කාර්මික විප්ලව යුගයට ගැළපෙන ජාතික පුණර්ජීවන සැලැස්මක් පදනම් කරගත් අපේ රට නැවත නිර්මාණයකිරීමකි
COMMENTS
Reply To:
Sisira - cb chds hcdsh cdshcsdchdhd