දුම්පානයෙන් තොර සෞඛ්‍ය සම්පන්න අනාගත පරපුරක් නිර්මාණය කිරීම සහ ජාතික සෞඛ්‍ය සුරක්ෂිත කිරීම තර්කයකින් තොරව සැවොම අනුමත කරන උතුම් අරමුණකි. දුම්කොළ හා මධ්‍යසාර පිළිබඳ ජාතික අධිකාරිය (NATA) විසින් 2010 වසරෙන් පසුව උපන් සියලුම ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියන්ට දුම්වැටි අලෙවිය සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමේ ‘දුම්කොළ වලින් තොර පරපුරක්’ '(Generational Sales Ban - GSB) සදහා වූ ප්‍රතිපත්තිය රජයට යෝජනා කරන්නේ ද එම යහපත් අරමුණ පෙරදැරි කරගෙන විය යුතුය.
කෙසේ වෙතත්, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේදී යහපත් අරමුණක් පැවතීම පමණක් තෝරාගත් ක්‍රියාමාර්ගයේ සාර්ථකත්වය සහතික නොකරයි. එබැවින්, මෙවැනි පූර්ණ තහනමක් නීතිමය ප්‍රතිපාදනයකට පමණක් සීමා නොවී ප්‍රායෝගිකව දුම්පානය සමාජයෙන් තුරන් කිරීමට සැබවින්ම සමත් වේද යන්න ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් විසින් යථාර්ථවාදීව හා විචක්ෂණශීලීව ඇගයීමට ලක් කළ යුතුය. එසේම, එවැනි තහනමක අනපේක්ෂිත ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සමස්ත දුම්වැටි වෙළඳපොළ සංවිධානාත්මක නීතිවිරෝධී ජාවාරම්කරුවන්ගේ පාලනයට නතු වී, නීතියේ හා නියාමන අධීක්ෂණයේ පාලනයෙන් බැහැර නීතිවිරෝධී වෙළඳපොළක් වර්ධනය වීමේ අවදානමක් පවතීද යන්න ද ගැඹුරින් සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
- ගෝලීය ප්‍රතිපත්ති අසාර්ථක වූ හැටි
දුම්වැටි භාවිතය එක් පරම්පරාවකට සීමාකිරීමේ යෝජනාවට සහාය දක්වන පාර්ශ්ව විසින් ලෝකය මෙවැනි ප්‍රතිපත්තිමය දිශාවකට ගමන් කරමින් සිටින බව තහවුරු කිරීම සඳහා විවිධ ජාත්‍යන්තර උදාහරණ ඉදිරිපත් කළද, ගෝලීය වශයෙන් පවතින සැබෑ තත්වය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් ස්වරූපයක් ගනී.
‘එක් පරම්පරාවකට දුම්වැටි භාවිතය තහනම් කිරීමේ යෝජනාව (Generational Smoking Ban) නීතිගත කළ ලොව ප්‍රථම රට වූ නවසීලන්තය, අදාළ නීතිය ක්‍රියාත්මක වීමටත් පෙර එය සම්පූර්ණයෙන්ම අවලංගු කිරීමට පියවර ගත්තේය. ඒ එවැනි තහනමක් මඟින් සංවිධානාත්මක නීතිවිරෝධී වෙළඳපොළක් ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වීමට ඇති ප්‍රවණතාවය සහ ඒ ආශ්‍රිත අපරාධ ක්‍රියාකාරකම් ඉහළ යාමේ අවදානම පිළිබඳව මතු වූ අනතුරු ඇඟවීම් සැලකිල්ලට ගනිමිනි.
එමෙන්ම, මැලේසියාවද මෙම යෝජනාව පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර එය ඉවත් කරගත් අතර, එරට නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව විසින් එවැනි යෝජනාවක ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය සම්බන්ධයෙන් ගැටලු මතු කර තිබුණි. ඒ හා සමානව, එක්සත් රාජධානිය තුළද මෙවැනි තහනම් පදනම් කරගත් නීති සම්බන්ධයෙන් සැලකිය යුතු විරෝධතා, නීතිමය අභියෝග සහ අධිකරණ ක්රියාමාර්ග මතුවෙමින් පවතී.
මේ සම්බන්ධයෙන් වඩාත් පැහැදිලි හා අවධානයට ලක්විය යුතු පාඩමක් උගත හැක්කේ පූර්ණ දුම්වැටි තහනමක් ක්‍රියාත්මක කළ භූතානයෙනි. භූතානය 2004 වසරේදී හඳුන්වා දුන් මෙම තහනම අපේක්ෂිත ප්‍රතිඵල ලබාදීම වෙනුවට, දේශසීමා හරහා සිදු වූ නීතිවිරෝධී ජාවාරම් සහ රහසිගත දුම්වැටි වෙළඳාම ව්‍යාප්ත වීමට හේතු වූ අතර, තරුණ පිරිස් අතර දුම්පානය පාලනය කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද සැලකිය යුතු අභියෝග මතු විය. අවසානයේ වසර 17ක අසාර්ථක උත්සාහයකින් පසු 2021 දී භූතානයට එම තහනම සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීමට සිදු විය.
මෙවැනිම ප්‍රායෝගික අභියෝගයක් 2020 වසරේ කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේ දුම්වැටි අලෙවිය තාවකාලිකව තහනම් කළ දකුණු අප්‍රිකාවෙන්ද අපට උගත හැකිය. එම කාලසීමාව තුළ පාරිභෝගිකයන්ගෙන් සියයට 91ක් පමණ නීත්‍යානුකූල වෙළඳපොළින් බැහැරව නීතිවිරෝධී ජාවාරම්කරුවන්ගෙන් දුම්වැටි ලබාගැනීමට යොමුවී ඇත.
මෙහි වඩාත් බරපතළ ප්‍රතිපත්තිමය අවදානම වන්නේ, තහනමක් හේතුවෙන් පාරිභෝගිකයන් නීතිවිරෝධී වෙළඳ ජාල වෙත යොමු වූ පසු, තහනම ඉවත් කළද එම පාරිභෝගිකයන් නැවත නිත්‍යානුකූල හා නියාමනයට යටත් වෙළඳපොළ වෙත යොමු කිරීම පහසු නොවීමයි.
ඒ අනුව, දුම්වැටි භාවිතය එක් පරම්පරාවකට සීමාකිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය ගෝලීය වශයෙන් ඒකමතිකව පිළිගැනීමට ලක්වෙමින් පවතින ප්‍රවණතාවක් ලෙස නිරූපණය කිරීම වෙනුවට, එහි ප්‍රායෝගිකත්වය, ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය, නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව සහ නීතිවිරෝධී වෙළඳපොළක් වර්ධනය වීමේ අවදානම වැනි කරුණු සම්බන්ධයෙන් විවිධ රටවල් තුළ තවදුරටත් බරපතළ ප්‍රතිපත්තිමය හා නීතිමය විවාද පවතින බව සැලකිල්ලට ගැනීම වැදගත් වේ.
- ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දෙන දැඩි ආර්ථික සහ නීතිමය අවදානම
ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍යානුකූල දුම්වැටි සඳහා පවතින ඉහළ බදු බර සහ ඒ හේතුවෙන් ඇති වූ ඉහළ මිල ගණන් හේතුවෙන්, නීතිවිරෝධී වෙළඳපොළ හරහා සිදුවන දුම්වැටි වෙළඳාම දැනටමත් සැලකිය යුතු මට්ටමකට වර්ධනය වී ඇති අතර, එය සමස්ත දුම්වැටි වෙළඳපොළෙන් සියයට 12 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් නියෝජනය කරයි.
මෙවැනි පසුබිමක් තුළ, 2010 වසරෙන් පසු උපන් පුද්ගලයන්ට දුම්වැටි අලෙවිය තහනම් කිරීම යනු විශේෂයෙන්, නිත්‍යානුකූල හා නියාමනයට යටත් දුම්වැටි අලෙවිය පහත වැටී පාරිභෝගික ඉල්ලුම ක්‍රමයෙන් නීතිවිරෝධී වෙළඳපොළ වෙත මාරුවීමයි
මෙවැනි තහනමක ප්‍රායෝගික ප්‍රතිඵලය වන්නේ නිත්‍යානුකූල නිෂ්පාදන අඩුවීමෙන් සහ අලෙවිය නීති විරෝධී වෙළඳපොළ දෙසට යොමු වීමෙන් රජයට හිමිවිය යුතු කෝටි ගණනක විශාල සුරාබදු ආදායමක් අහිමි වී යාමයි. එම අහිමි වන රාජ්‍ය ආදායම කෙලින්ම යන්නේ රහසිගත ජාවාරම්කරුවන්ගේ සාක්කුවලට වන අතර, එය රටේ ආර්ථිකයට දැවැන්ත පහරකි.
එමෙන්ම, උපන් වර්ෂය පදනම් කරගත් තහනමක් ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී වෙළෙඳුන්ට සහ නියාමන ආයතනවලට සුවිශේෂී අභියෝග මතුවිය හැකිය. විශේෂයෙන්ම, නිත්‍යානුකූලව වැඩිහිටි පුද්ගලයන් අතරින් කවරෙකුට අදාළ නිෂ්පාදනය මිලදී ගැනීමට නීතිමය අවසර තිබේද යන්න සෑම ගනුදෙනුවකදීම නිවැරදිව තහවුරු කරගැනීම ප්‍රායෝගිකව අතිශය අසීරු වනු ඇති අතරම, නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතනවලට පාලනය කළ නොහැකි පරිමාණයේ නීති විරෝධී වෙළඳපොළක් සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ රැල්ලක් මෙයින් නිර්මාණය වනු ඇත.
මීට අමතරව, වයස අවුරුදු 21ට වැඩි එකම වයස් කාණ්ඩයේ පසුවන වැඩිහිටි පුරවැසියන්ගෙන් කොටසකට නිත්‍යානුකූල නිෂ්පාදනයක් මිලදී ගැනීමට ඉඩ දී, තවත් කොටසකට එය තහනම් කිරීම මගින් ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් තහවුරු කර ඇති 'නීතිය ඉදිරියේ සමානත්වය' පිළිබඳ බරපතළ අයිතිවාසිකම් ගැටලුවක් ද මතුවනු ඇත.
- අප යා යුත්තේ කොතැනටද?
දුම්පානය අවම කිරීම සහ අනාගත පරම්පරාව දුම්පානයේ අහිතකර බලපෑම්වලින් ආරක්ෂා කිරීම යන ප්‍රතිපත්තිමය අරමුණ නිසැකවම වැදගත් සහ සාධනීය එකකි. කෙසේ වෙතත්, එම අරමුණ සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා තෝරාගනු ලබන ප්‍රවේශය ප්‍රායෝගික, යථාර්ථවාදී සහ දිගුකාලීනව තිරසාර වීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ. විශේෂයෙන්ම, අපේක්ෂිත මහජන සෞඛ්‍ය ප්‍රතිලාභ ලබාදීම වෙනුවට නීති විරෝධී වෙළඳපොළ පුළුල් වීමට සහ ජාවාරම්කරුවන් හා සංවිධානාත්මක අපරාධ ජාල ශක්තිමත් වන පූර්ණ තහනම් ප්‍රවේශයකට වඩා, දැනට පවතින නීතිමය හා නියාමන රාමුව වඩාත් දැඩි, කාර්යක්ෂම සහ අඛණ්ඩ ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම වඩාත් ප්‍රායෝගික විකල්පයක් වනු ඇත.
නීති විරෝධී වෙළඳපොළ සහ රහසිගත දුම්වැටි ජාවාරම් මැඩපැවැත්වීමට කටයුතු කිරීම, පවතින වයස් සීමා නීති අකුරටම ක්‍රියාත්මක කිරීම, සහ දුම්පානයට හුරුවූවන් එම පුරුද්දෙන් මුදවා ගැනීමට අධ්‍යාපනික හා උපදේශන වැඩසටහන් දියත් කිරීම වැනි ප්‍රායෝගික පියවර හරහා ශ්‍රී ලංකාවට වඩාත් ආරක්ෂිත, ස්ථාවර සහ සාර්ථක ප්‍රතිඵල වෙත ළඟාවිය හැක.
මෙවැනි සමබර ප්‍රවේශයක් මඟින් මහජන සෞඛ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ මූලික අරමුණ ඉටු කරන අතරම, නීති විරෝධී වෙළඳපොළ වර්ධනය, රාජ්‍ය ආදායම් අහිමිවීම සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ ජාල ශක්තිමත් වීම වැනි අනපේක්ෂිත අහිතකර ප්‍රතිවිපාක අවම කරගනිමින්, ශ්‍රී ලංකාවට වඩාත් ආරක්ෂිත, ප්‍රායෝගික සහ තිරසාර ප්‍රතිපත්තිමය ප්‍රතිඵලයක් කරා ගමන් කළ හැකිය.
COMMENTS
Reply To:
Sisira - cb chds hcdsh cdshcsdchdhd