ආතතිය නිසා මිනිසුන්ගේ කළු කෙස් සුදු වෙන බවත්, ඉන්පසු ඒවා නැවත කවදාවත් පෙර තිබූ තත්ත්වයට පත් නොවන බවත් නවතම පර්​ෙ‌ය්ෂණයකින් සොයාගෙන තිබේ. මෙය අනාවරණය කළේ හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයින් කණ්ඩායමකි.   

කිසියම් තර්ජනයක් නිසා ආතතිය ඉතා වැඩිවී සටන් කරන්නට හෝ පළා යන්නට ශරීරයෙන් ආතති හෝමෝන නිකුත් කරන අවස්ථාවේදී නොරෙප්‍රින්පයින් නමැති තවත් හෝමෝනයක් රුධිරයට එකතු වේ. එමගින් හදගැස්ම වේගවත් කර සටනට සුදුසු තත්ත්වයකට සිරුර සූදානම් කරවයි. එහෙත් මෙම හෝමෝනය කෙස්ගස්වල වර්ණක නිපදවන සෛලවලට හානිදායක බව හෙළි විය.   

මෙම පර්​ෙ‌ය්ෂණය සඳහා මීයන් යොදාගෙන තිබූ අතර ආතතිය නිසා සිදුවෙන කෙස් සුදුවීම ස්ථිර හානියක් බව ඔවුහු කියා සිටිති. විද්‍යාඥයන් මුලින් සිතා සිටියේ කෝටිසෝල් හෙවත් ආතති හෝමෝනය නිසා මෙසේ සිදුවෙන බවයි. එහෙත් කෝටිසෝල් නිපදවන ඇඩ්රිනල් ග්‍රන්ථිය ඉවත් කළ පසුත් මීයන්ට එම හානිය දිගටම සිදුවූ අතර ඔවුන් සිතා සිටි පරිදි කෝටිසෝල් හෝමෝනය නොව, වෙනත් හෝමෝනයක් වන නොරෙප්‍රින්පයින් බව ඔවුනට අවබෝධ විය.   

සාමාන්‍ය වයසට අනුව කෙස් සුදු වීම ඇරඹෙන්නේ අවුරුදු 30 දීය. අවුරුදු 50 වෙන විට හිසකෙස්වලින් භාගයක් පමණ සුදු වේ. මේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාවලියට ඔබ්බෙන් කෙස් සුදුවෙන්නේ ආතතිය නිසාද යන්න වසර ගණනාවක සිට විද්‍යාඥයන්ගේ වාද විවාදවලට හේතු වූ මාතෘකාවකි. අකලට කෙස් පැසීම බොහෝ දුරට හිරිමල් වියේ සිදුවන්නක් වෙන අතර එයට බලපාන්නේ ජාන බව ඔවුහු කියති. 

නිසංසලා