Diyatha

මැතිනිය ඇස් දන් දුන් හැටි

ලෝකයේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍යවරිය ලෙස තේරී පත්වූයේ ශ්‍රී ලාංකික කුල කාන්තාවකි. ඇය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය වන්නීය. සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය අභාවප්‍රාප්ත වූයේ 2001 වසරේ පාර්ලිමේන්තු මහ මැතිවරණය පැවති දවසේය.

“පරසුද්දා” වහ කදුරු වූ අනගාරික ධර්මපාලතුමා

සමාජයේ කතාබහට ලක්වන චරිතවල රහස් සෙවීමටත් ඒවා තැන නොතැන නොබලා සමාජගත කිරීමටත් සමහරු උනන්දු වෙති. ඇතැමෙකුගේ අරමුණ එම චරිතයේ ස්වරූපයට අලුත් අර්ථකථනයක් දී ඉස්මතු කිරීමට වඩා කකුලෙන් ඇද පහතට දැමීමයි. මහත්මා ගාන්ධි ළාබාල වියේ සිට බ්‍රහ්මචර්යාව පුහුණු කළ අයකු වුවද එතුමාගේ සයනයෙහි කන්‍යාවෝ දෙදෙනකු නිදා සිටි බවට චෝදනා එල්ල විය.

සිරිල් මැතිව්ට නාග මල් මාලාවක්

1977-94 පැවැති එජාප ආණ්ඩු සමයේ ප්‍රබල අමාත්‍යවරයකු වූ සිරිල් මැතිව් සිංහල ජනතාව වෙනුවෙන් උද්යෝගිමත්ව කටයුතු කළ දේශපාලනඥයකු ලෙස ප්‍රකටය. උතුරු - නැගෙනහිර සිංහල උරුමය ගැන ඔහු ග්‍රන්ථ කිහිපයක් ලියුවේ කොටි කටේ සංචාරය කරමින් ලත් ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් තුළිනි.

යුද්ධයට එරෙහිව කරළියට ගෙන වළ පල්ලට ගිය ගිවිසුම

ශ්‍රී ලංකාවේ වෙසෙන සියලුම ජාතීන් අතර සංහිඳියාව ප්‍රතිසන්ධානය සහ කල් පවත්නා සාමය ඇති කිරීම සඳහා රජය විසින් නොයෙකුත් පියවරයන් ගනිමින් සිටින බව ප්‍රකට කරුණකි. පවතින ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කිරීම මගින් පවා මෙම ක්‍රියාමාර්ගය ඉදිරියට යාම සිදුවේ. තිස් අවුරුදු යුද්ධය නිසා සිංහල - දෙමළ ජනවර්ගයන් අතර ඇතිවී තිබෙන සිත් රිදවීම සමනය කිරීම මෙහි මූලික අපේක්ෂාව බවද කියවේ. දීර්ඝ කාලීන යුද්ධයක කටුක අත්දැකීම් විඳීමට සිදුවන තරමේ මහා ව්‍යසනයක් ඇති කළ මෙම ආරාවුල ට

මහජන සේවයට ප්‍රතිචාර

“අත්තා ඔහු නියෝජනය කළ පක්ෂයේ අයට විතරක් නෙමේ සුදුසුකම් තියෙනවා නම් විරුද්ධ පාක්ෂිකයන්ට පවා රැකියා දුන්නා. සුදුසුකම් තියන අය කොළඹට කැඳවාගෙන ගිහින් රැකියා දුන්නා. ඒ මිසක් අත්තා තෝරලා යැව්වේ නැහැ. රැකියා සඳහා තේරුවේ ඒ ඒ ආයතන හා දෙපාර්තමේන්තුවල ඉන්නා ලොකු මහත්වරු. මම මේ අය පත්කරන්න කියා නියෝග දීලා නැහැ කියා අත්තා කියනවා මට අද වගේ මතකයි. අත්තාගෙන් රැකියා ලබාගෙන විශ්‍රාම අරගෙන ජීවතුන් අතර ඉන්න අය අදටත් අත්තා ගැන කියන්නේ ගෞරවයෙන් සිහිපත් කරමින් තමා” යැය

ගම්පොළ ගඩාපිට මහ රෑ නිල් - කොළ පැටලිලා

මෙරට හිටපු අග්‍රාමාත්‍යවරයෙකු මෙන්ම ශ්‍රී.ල.නි.ප.යේ ජ්‍යෙෂ්ඨතම සාමාජිකයෙකු ද වූ දි. මු. ජයරත්න මහතා ප්‍රථම වරට පාර්ලිමේන්තුවට තේරීපත් වූයේ 1970 මහ මැතිවරණයෙනි. ශ්‍රී.ල.නි.පයෙන් ගම්පොළ ආසනයට තරඟ කළ ඔහු තම ප්‍රතිවාදී අපේක්ෂකයා වූ එ.ජා.ප.යේ. ඩබ්ලිව්. එම්. පී. බී. දිසානායක මහතා වැඩි ඡන්ද 1246 කින් පරාජය කරමින් ගම්පොළ අසුන ජයගෙන තිබුණේය.

ලන්ඩනය හොල්ලපු ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය

ලන්ඩනය නැවතත් ත්‍රස්තවාදයෙන් බියට පත්ව ඇත. මාස කීපයක් ඇතුළත තුන්වැනි වරටත් ත්‍රස්ත ප්‍රහාර එල්ලවී තිබේ. ජීවිත ද සෑහෙන පමණ විනාශ වී ඇත. සවිස්තරව දක්වන්නේ නම් එම කථා පුවත මෙසේ දැක්විය හැකිය.

භීෂණයේ අතුරු කතාවක්

ඒ 88 -89 යුගයයි. රාජ්‍ය ආරක්ෂාව ඇතත්, සෑම තරාතිරමකම ජනයා විසුවේ ජීවිතය පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාවයෙනි. නිරතුරු ඇසුණේත්, දුටුවේත් බාල තරුණ මහලු, ගැහැනු, පිරිමි, දුප්පත්, පොහොසත් භේදයක් නොමැතිව මිනිස්සු බල්ලන් බළලුන් සේ මරා දමා ඇති අයුරුයි. සමහරු උන් හිටි ගමන් අතුරුදන් වූහ. පැහැරගත් අයගේ මළ සිරුරු ලයිට් කණුවල හා බෝක්කු බැමිවල ගැට ගසා තිබී හමුවිය. පාරට බැස්ස ඥාතියා ගෙදර පැමිණීම ගැන කිසිවකුගේ විශ්වාසයක් නොවීය.

මහවැලියෙන් මතු වී බෝම්බයට බිලිවූ කඳුකරයේ රජු

ගාමිණී දිසානායක යනු ශ්‍රී ලාංකේය දේශපාලන ඉතිහාසයේ නොමැකෙන චරිතයකි. ලංකාවේ මෙතෙක් බිහිවූ දැවැන්තම සංවර්ධන ව්‍යාපාරය වන මහවැලි යෝජනා ක්‍රමය අවුරුදු 30කින් අවසන් කිරීමට තිබූ නමුත්, වර්ෂ 5කින් අවසන් කිරීමේ කඩිනම් මහවැලි ව්‍යාපාරය මෙහෙය වූ මහා සෙන්පතියා ගාමිණී දිසානායක බැව් කවුරුත් දන්නා කරුණකි. ප්‍රබල ඇමැතිවරයකු හා ජනාධිපති අපේක්ෂකයකු වූද ගාමිණී දිසානායක මහතාගේ මුල් දේශපාලන ජිවිතය පිළිබඳව මෙසේ සටහන් තබමි.

ජැක් සමග වැඩ කිරීම

මානව හිමිකම් සටනේ නියම වීරයා

විධායක හා පරිපාලන ක්‍රියාවක් නිසා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14 වගන්තියේ සඳහන් අයිතියක් කඩවීම මානව අයිතිවාසිකම් කඩවීමක් ලෙස අද අපි හඳුනා ගනිමු. එහෙත් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ මේ පිළිබඳව සටහනක් තැබීමට ප්‍රථම එවැනි අයිතීන් තිබිය යුතු බවට සටන් කළේ මාක් ඇන්තනී ලිස්ටර් බෙස්ගර්ඞ්ල් නමැත්තාය. මේ දිගහැරී යන්නේ එම සටනේ ඉතිහාසයයි.

ආණ්ඩුකාරවරයාට එරෙහි සටන ඇරැඹෙයි

සිංහල සහෝදරයින් සමින් කළු පැහැති වුවත් ඔවුනට ඇත්තේ සුදු හදවත්ය. පිරිසිදු හදවත්ය. ලක්දිව සිටින යුරෝපීයයන් හමෙන් සුදු වුවත් හදවතින් කළුය. අපිරිසිදුය. ඒවා ලෝකාන්ත නරකයෙහි පවත්නා අන්ධකාරය තරම්ම කළුය. ඒ වූ කලී බ්‍රෙස්ගාඞ්ල් ගාළු මුවදොර දී කළ ප්‍රකාශයකි. ඒ අන්දමට හදවතින් පවිත්‍ර වූ ලිස්ටර් බ්‍රේස් ගර්ඞ්ල් සම සමාජ නායකයන් සමග එක්වී පීඩිත කම්කරුවන් වෙනුවෙන් සටන් කළේය.

ගං වතුරේ දේශපාලන පුරාණය

පසුගිය මාස කීපය තුළ ශ්‍රී ලංකාව දැඩි නියඟයකින් පීඩා විඳි බව සැවොම දනිති. වියළි කලාපීය ප්‍රදේශවල පමණක් නොව තෙත් කලාපයේ ක්ෂේම භූමි වැනි දිස්ත්‍රික්කවල පවා මෙම ව්‍යසනය පැවතුණි. ශත වර්ෂයකින් මෙපිට මෙවැනි උවදුරකට ගොදුරු නොවුණු සීනාදි සිව් කෝරලයේ ජනයා පවා බීමට ජලය සපයා ගත නොහැකිව දැඩි ලෙස පීඩා වින්දහ. එම ඉඩෝරය නිමා කරමින් නොබෝදා සමස්ත ලංකාවටම වැසි ලැබුණි. මෙම මහ වැසි ලැබුණු දිනම රට පුරා දැඩි ගංවතුර තත්ත්වයක් නිර්මාණය විය.

පොලිස් හමුදා ප්‍රහාරයෙන් වල්ගම්පාය බස්නායක නිලමෙගෙ ඉරණම විසඳෙයි

ඒ සුදු පාලනයේ අවසන් වකවානුවයි. රටපුරා නැගී ආ අරගල මැඩලීමට පාලකයෝ පොලිසියට හා පන්ජාබ් සොල්දාදුවන්ට බලය දුන්හ. සුද්දන්ගේ හිත දිනාගැනීමේ අරමුණින් මොවුන් පාරේ හමුවන අහිංසක ජනතාවට පහරදී බොරු සාක්කි පටලවා නීතියට කොටු කළ වකවානුවකි.

කරත්තයෙන් පා පැදියෙන් ගොස් ඡන්ද දිනූ එස්. බී. ලේනව

කැකිරාව මැතිවරණ කොට්ඨාසයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට ගිය පළමු මන්ත්‍රීවරයාවීමේ භාග්‍ය ලබා ඇත්තේ එස්. බී. ලේනව මහතාය. ඒ 1960 මහ මැතිවරණය සඳහා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ අත ලකුණින් තරග කර ජයග්‍රහණය කිරීමෙනි.

තුන්වැනි ලෝකයේ ප්‍රශ්න විසඳීමට සිරිමාවෝගේ ‘වෙළෙඳ මහ බැංකුව’

අධිරාජ්‍යවාදී හා යටත් විජිතවාදී ගැති, ආර්ථික ග්‍රහණයකින් මිදීම සඳහා තුන්වැනි ලෝකයේ සංවර්ධන අභිවෘද්ධිය සැලසෙන වෙළෙඳ මහ බැංකුවක් පිහිටුවීමේ ඇති වැදගත්කම, කොළඹ පැවති නොබැඳි ජාතීන්ගේ පස්වැනි සමුළුවට, ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍ය සිරිමාවෝ ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහත්මිය විසින් ඉදිරිපත් කිරීමේදී, පැමිණ සිටි රටවල් 86ක රාජ්‍ය නායක - නායිකාවන් දුන් අත්පොළසන් නදින්, බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ ශාලාව ගිගුම් දුන්නේ, මෙම පුංචි දිවයිනට ඉමහත් කීර්තියක් ඇති කරවමිනි

මැතිවරණ දූෂණ ඉතිහාසය

මැතිවරණයකදී මන්ත්‍රී අපේක්ෂකයන් විසින් විවිධ දූෂණ සිදු කරන බවට සෑම මැතිවරණයකදීම අසන්නට ලැබේ. විශේෂයෙන් අධික ලෙස මුදල් වියදම් කරමින් මැතිවරණ නීති උල්ලංඝනය ඉන් ප්‍රධාන තැනක් ගනී. මෙවර මැතිවරණයේදී ද ඇතැම් අපේක්ෂකයන් විවිධ අයුරින් මුදල් සම්භාරයක් වියදම් කර ඇති බැව් දක්නට ලැබුණේ යැයි මැතිවරණ නිරීක්ෂකයන් පෙන්වා දී තිබිණි.

පින්තාරුකරුවන්ට තැඹිලි පාටේ අවුලක්

රණසිංහ ප්‍රේමදාස ජනාධිපතිවරයාගේ සංවර්ධන වැඩපිළිවෙළෙහි ප්‍රධාන අංගයක් වුණේ නිවාස වැඩසටහන. එහි තේමා පාඨය වුණේ ‘සැමට සෙවණ - හිතට නිවන’. ඊළඟට තවත් අංගයක් වුණේ ‘දුප්පත්කම නැති කිරීම’ ඊට ඔහු නිර්මාණය කර ගත්තේ ‘ජනසවිය’.

හාවාගේ කරපිටින් ගිය අකුරැස්සේ අලි පෙරහැර

1991 වසරේ පැවැති පළාත් පාලන මැතිවරණය සඳහා නාම යෝජනා භාර ගැනීමේ අවස්ථාවේ දී මාතර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් අකුරැස්ස ප්‍රාදේශීය සභාවට එ.ජා.පයෙන් ඉදිරිපත් කළ නාම යෝජනා පත්‍රය තේරීම්භාර නිලධාරියා විසින් ප්‍රතික්‍ෂේප කරන ලදී. ඊට හේතු වූයේ එම නාම ලේඛනයේ සඳහන්ව තිබූ එක් අපේක්‍ෂකයකුට අදාළ නම් පටලැවිල්ලකි.

ඇමැති ගොදුරු ලොබ අත්හළ මහත්වරුන්ගේ දේශපාලන පුරාණයෙන්

දේශපාලන බිමෙන් ඇසෙන තරමක් කතා ඇමැතිකම් ගැනය. මාස ගණනක් මාධ්‍යවල පළවෙමින් තිබී කල් ගිය කැබිනට් සංශෝධනය සිදු කෙරුණි. එය මෙතෙක් කල් ගියේ එහි තිබූ තීරණාත්මකබව නිසාය.

සාදුකින් පෙළනවුන්ගේ අන්තිම සටනට බිහිවූ කොමියුනිස්ට් පක්‍ෂය

දෙවැනි ලෝක මහා සංග්‍රාමය නිසා ලොවට බොහෝ දේ අහිමි විය. අල්පයක් පමණ දේ හිමිවිය. නැගෙනහිර යුද පෙරමුණේදී සෝවියට් දේශයේ පමණක් නැතිවූ ජීවිත කෝටි ගණනකි. රටවල් කිහිපයකට නිදහස ලැබීමටද යුද්ධය යම් පමණකට හේතුවූ බව කියැවේ. එමෙන්ම ලංකාවට කොමියුනිස්ට් පක්‍ෂයක් ලැබීමටද එම යුද්ධය හේතු වූවේය.

රජරටින් බිහිවූ පළමු ඇමතිවරයා පී. බී. බුලන්කුලම

රජරට වැව් බැඳි රාජ්‍යයේ ප්‍රධාන නගරය අනුරාධපුරයයි. අනුරාධපුරය මෙරට වසර දහසක්ම අගනගරය බවට පත්ව තිබුණේය.

නව ව්‍යවස්ථාවෙන් ජාතික සංහිඳියාවක්

එරට ප්‍රාන්ත විස්සකට අධික ප්‍රමාණයක් විමධ්‍යගත කරන ලද බලතල සහිතව මහජන ඡන්දයෙන් පත්කර ගනු ලැබූ ප්‍රාන්ත මන්ත්‍රී මණ්ඩල සහ මහ ඇමැතිවරුන්ද ඔවුන්ගේ ඇමැති මණ්ඩලයද මගින් පාලනය කෙරේ. එම ප්‍රාන්ත සියල්ලටම බලපාන මධ්‍යම රජයක්ද වේ. මධ්‍යම රජය සමූහාණ්ඩුවකි. නාම මාත්‍රික ජනාධිපතිවරයෙක් සහ අගමැතිවරයා ප්‍රමුඛ කැබිනට් මණ්ඩලය රට පාලනය කරති. ව්‍යවස්ථාදායකය සභා දෙකකින් යුක්තය.

දේශපාලනයට පැමිණි ලංකාවේ පළමු පොලිස්පති

ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව යටතේ ලංකාවේ පොලිස් සේවය ආරම්භ වූ පසු ලංකාවේ ප්‍රථම පොලිස්පතිවරයා වූයේ සර් පී. ඩබ්ලිව්. ආර්. කැම්බල් මහතාය. ඉංග්‍රීසි ජාතිකයකු වන ඔහු 1866 වසරේ සිට 1891 දක්වා පුරා වසර 25 ක් එම පදවිය හෙබවීමෙන් පසුව එතැන් සිට 1946 දක්වා ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් (ඔහුත් සමග) නව දෙනෙකු පොලිස්පති ධුරය හොබවා ඇත.

පාර්ලිමේන්තුවේ ගුටි කෙළියෙන් ‘මන්ත්‍රී හාමුදුරුවෝ’ රෝහලට

මහා බි්‍රතාන්‍යය වැනි දියුණු පාර්ලිමේන්තු සම්ප්‍රදායක් පවතින රටවල මහ මැතිවරණයකින් පසු කතානායකවරයෙකු තෝරා පත්කර ගැනෙන්නේ ආණ්ඩු පක්ෂයේ සහ විපක්ෂයේ පොදු එකඟතාවයෙනි. එසේ වුවද ඒ සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින ක්‍රමවේදය ඊට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස්ය. ඒ අනුව මෙරට පාර්ලිමේන්තුවේ අභිනව කතානායකවරයකු පත්කර ගැනෙන්නේ මන්ත්‍රීවරුන්ගේ බහුතර ඡන්දයෙනි.

රුක්මන් දැදිගම ජයගත් හැටි

පාර්ලිමේන්තුවේ ප්‍රථම කථානායක ශ්‍රීමත් ප්‍රැන්සිස් මොලමුරේ මහතා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා යුගයේ දී නියෝජනය කළ දැදිගම ආසනය, වඩාත්ම ජනප්‍රිය වූයේ ප්‍රථම අගමැති ඩී. ඇස්. සේනානායක මහතාගේ පුත් දෙවැනි අගමැතිව සිව් වරක් මෙරට අගමැති ධුරය දැරූ ඩඞ්ලි සේනානායක මහතාගේ කාලය තුළදීය. දැදිගමයි - ඩඞ්ලියි එකම කාසියේ දෙපැත්ත වී, ගසයි පොත්තයි මෙන් එකට ඇලී පැවතියේ කිරෙන් දිය වෙන් කළ නොහැකි අයුරිනි.

සාර්ථක මිනිසකු පිටුපස සිටි නිහඬ ගැහැනිය

තමන්ට කළ කොහැකිව ඇත්තේ, ස්ත්‍රී - පුරුෂ ලිංග විපර්යාසය පමණක් බවට, ප්‍රථම විධායක ජනාධිපති වශයෙන් දිවුරුම් දීමෙන් පසු, ඇසූවන් මවිත කරවන ආන්දෝලනාත්මක ප්‍රකාශයක් කළ ජේ. ආර්., මුළු රටම උඩුයටිකුරු කළේ, විරුද්ධවාදීන්ගේ තර්ජනාංගුලිය, මැටි ගුලියක් තරමටවත් ගණන් නොගෙන, සිය පාර්ලිමේන්තු හයෙන් පහේ බලය පෙන්වමිනි.

පළමු ජනරජ ව්‍යවස්ථාවට 45 වසරයි

“ශ්‍රී ලංකාද්වීපයේ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ මන්ත්‍රීන් වන අපි 1970 මැයි මස 27 වැනි දින පවත්වන ලද මහා මැතිවරණයේදී ශ්‍රී ලංකාවාසී ජනතාව විසින් දෙන ලද වරම අනුව ක්‍රියාකරමින් වර්තමාන ආණ්ඩුක්‍රම පනත ප්‍රදානය කිරීමේදී බි්‍රතාන්‍ය කිරීටය සහ එක්සත් රාජධානියේ පාර්ලිමේන්තුව විසින් පවරාගෙන ක්‍රියාත්මක කරන ලද බලය සහ අධිකාරය කෙරෙනුදු,